2000-аад онд монголчууд уул уурхайн баялгийг хэрхэн ашиглах талаар ярьж эхэлж байсан үе. Дэлхий нийт биднийг "алтан дээр суусан гуйлгачид" гэж ярьж байна. Уул уурхайгаа ашиглаж, баялгаа эргэлтэнд оруулж чадвал муусайн цагаан арьстнуудыг авчираад боол шиг зарж, хаан шиг амьдрах боломж байна хэмээн бие биенээ хөөргөж байлаа. 2005 онд Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр булангийн орнуудад айлчилж, монголчуудын өмнө Арабын ертөнцөд нээгдэж, "Хоосон цөл байсан газар зөвхөн нефтийн баялгаар энэ бүхнийг хийсэн юм шүү дээ, бидэнд ч гэсэн ийм боломж байна. Алт, зэсээ ухья, нүүрсээ заръя" хэмээн уралдаж байлаа. 

Гэвч үүнээс хойш хорин жил өнгөрөхөд бид жинхэнээсээ "алтан дээр суусан гуйлгачид" болжээ. Улсын төсвийн орлогын 80-90 хувийг, ДНБ-ий 70-80 хувийг уул уурхайн салбар үйлдвэрлэж байгаа ч монголчууд баяжсангүй, улам л гуйлгачин улс болж байна. Хүн амын тал хувь нь ядууралд орсон, халамжаар амьдардаг. Иргэд нь ядуураад зогссонгүй, улс орноороо алгаа тосч амьдарч байна.

Үүний нэг жишээ нь өчигдөр Морингийн даваанд Улаанбаатар хотын барилгын хог хаягдлыг дахин боловсруулах, байгальд хоргүйгээр устгах, булшлах үйлдвэр нээлтээ хийлээ. Гэвч үүнийг монголчууд өөрсдөө хийсэнгүй. Европын сэргээн босголт, хөгжлийн банкны санхүүжилт болон Европын Холбооны буцалтгүй тусламжаар барьжээ. Гэтэл манайд барилгын салбар үүсч, хөгжөөд бараг зуун жил болж байна. Уул уурхайн орлогоос орж ирж байгаа бүх мөнгө энэ салбарт шингэж байгаа. Алт, зэсээ, нүүрсээ зарж олсон бүх мөнгөөрөө хот, хөдөөгүй баахан цемент овоолсон, Улаанбаатар хот гэдэг айл бетонон ширэнгэ болсон. Гэтэл нийслэл хотдоо ядаж хог хаягдлаа боловсруулах ганц үйлдвэр барьчихаж чаддаггүй. Дандаа гаднаас гуйна, алгаа тосно. Үүнийг "хаан шиг амьдрал" гэх үү? Бид яг хэний төлөө амьдраад байгаа улс вэ?