x

"Чингис хаан" одонг монголч эрдэмтэн Жэк Уэтерфорд, Академич Д.Доржготов нарт хүртээхээр боллоо

Их эзэн Чингис хааны мэндэлсний 860 жилийн ой, Монгол бахархлын өдрөөр буюу 2022 оны арваннэгдүгээр сарын 24-ний өдрөөр "Чингис хаан" одонг гардуулдаг уламжлалтай. 

Тэгвэл энэ жил "Чингис хаан" одонг АНУ-ын иргэн, монголч эрдэмтэн Жэк Уэтерфорд болон Доктор, профессор Д.Доржготов нарт хүртээхээр болсныг Ерөнхийлөгчийн Тамгын газраас өнөөдөр зарлалаа.

"Чингис хаан" одонг гадаад улсын иргэн анх удаа хүртэж байгаа нь энэ бөгөөд мөн анх удаа хоёр хүнд зэрэг олгох гэж байна.

Энэ талаар ЕТГ-ын Тамгын газрын дарга Я.Содбаатар "Монгол бахархлын өдрийг тохиолдуулан Ерөнхийлөгч зарлиг гаргаж, хоёр эрхэмд төрийн дээд одон Чингис хаан одонг гардуулах болсныг дуулгаж байна. Энэхүү хоёр эрдэмтэн түүх соёл, байгаль судлалын салбарт ажилласан. Энэ жил Монголчууд бидний хувьд онцгой түүхэн жил болж байна. Энэ хүрээнд АНУ-ын эрдэмтэн Жэк Уэтерфордийг шагнахаар болсон. Монголын түүх соёл, Чингис хаан, эзэнт гүрний талаар олон бүтээл туурвисан. Түүний 2004 онд гаргасан “Чингис хаан” бүтээл шилдэг бүтээлээр шалгарч, энэ бүтээлээр Чингис хаан болон дэлхийн түүхэнд үлдсэн ойлголтыг залруулж, Чингис хаан бол өнөөгийн ертөнцийг үндэслэслэсэн  их хаан юм гэдэг үзэл санааг дэвшүүлсэн. Мөн 2010 онд “Монгол хатдын нууц товчоо” номын зургаан улсын хил дээр туурвисан. Мөн “Чингис хаан ба эрхэм дээд үнэний эрэлд” гэх гайхалтай бүтээлийг туурвисан билээ. 

Дараагийн эрхэм бол Газар зүй, геоэкологийн хүрээлэнгийн эрдэм шинжилгээний тэргүүлэх ажилтан, доктор, профессор Д.Доржготов гуай. Тэрээр хөрсний гарал үүсэл, газар зүй ангилал, онолын суурь судалгаанд анхаарч, олон арвин бүтээл гаргасан. Монгол орны хөрс хэмээх алдарт судалгааны бүтээлээ хэвлүүлж байсан. Монголын нэвтэрхий толь, Монголын байгаль орчны нэвтэрхий толь гэх бүтээлүүдэд оролцсон. Д.Доржготов гуай 1798 оноос хойш Монголын шинжлэх ухааны салбарт төдийгүй газар зураг зүйн салбарт олон гавьяа байгуулсан. Маргааш Чингис хааны бахархлын өдөр холбогдох хууль журмын дагуу одонг олгоно" гэлээ.


Доктор, профессор Д.Доржготов нь Академич, Газар зүй, геоэкологийн хүрээлэнгийн эрдэм шинжилгээний тэргүүлэх ажилтан, доктор, профессор. Тэрээр 1974 онд “Монгол орны хөрсний 1:2 500 000 масштабтай зураг”-ийг анх удаа зохиож хэвлүүлснээс хойш олон зуун бүтээлээ нийтийн хүртээл болгосон бөгөөд эдгээр бүтээлүүдээрээ дэлхийн олон оронд үнэлэгдсэн газарзүйн салбарын тэргүүлэх эрдэмтэн юм. 

Мөн Монгол Улсад хөрсний газар зүйн судалгааг үндэслэгчдийн нэг Москвагийн их сургуулийг энэ мэргэжлээр төгссөн анхны гурван хүний нэг юм. Академич Д.Доржготов нь монголд анх удаа хөрсний зургийг зохиосон, Монголын хөрсний ангиллыг анх удаа бүрэн дүүрэн боловсруулж тодорхойлсон, Монгол орны хөрс газарзүйн мужлалыг анх удаа боловсруулсан, Монгол орны усны ай сав газруудын хөрсний ус, физик шинж чанар, Монгол орны хөрсний нөөцийг тодорхойлж, хөрсний ангилал, чанарын үнэлгээг хийсэн билээ.

АНУ-ын иргэн, монголч эрдэмтэн Жэк Уэтерфорд нь АНУ-ын Макалейстрийн Коллежийн профессор, “Нью-Йорк Таймс”-ын өндөр борлуулалттай номын зохиолч, монголч эрдэмтэн Жак Уэтерфордыг бид “Өнөөгийн ертөнцийг үндэслэгч Чингис хаан” (Genghis Khan and the Making of the Modern World), “Монголын иx хатдын нууц товчоо” (The Secret History of the Mongol Queens) зэрэг номуудыг бичиж дэлхий дахинаа хүргэсэн нэгэн билээ. 

Тэрээр АНУ-ын Өмнөд Каролина мужийн Колумбиад төрж, Өмнөд Каролинагийн их сургуулийг 1967 онд улс төрийн шинжлэх ухааны бакалаврын зэрэгтэй төгссөн бөгөөд социологи, антропологийн чиглэлээр мастер, доктор хамгаалсан аж. Өдгөө Уэтерфорд Монгол болон Өмнөд Каролинад ирж очин судалгаа, бүтээл гаргадаг юм.


"Чингис хаан" одонг олгодог болох шийдвэрийг анх 2005 онд гаргаж, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч улс орныхоо тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, үндэсний эв нэгдлийг бататган бэхжүүлэх, төрт ёс, түүх соёлынхоо уламжлалыг гүнзгий судалж, хойч үедээ өвлүүлэх, тэдгээрийг дэлхий дахинд сурталчлан таниулах үйлсэд үнэтэй хувь нэмэр оруулж, төр, нийгэм, үндэстний өмнө онцгой гавьяа байгуулсан нэг иргэнийг “Чингис хаан” одонгоор шагнадаг уламжлалтай.

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Улаанбаатар-Замын-Үүд чиглэлд аялах галт тэрэгний хуваарьт өөрчлөлт оржээ 5 цаг 37 мин Монголд орж ирэх 224 автобус үйлдвэрээс ачигдаж эхэллээ 6 цаг 39 мин Монголбанкны Хяналтын зөвлөлийн ээлжит хурал боллоо 7 цаг 42 мин ҮЛГЭРИЙН БАЯЛАГ: "Газар доорхи Вант улсын гурван хатан" зургийн ДОЛООН ТАЙЛБАР Өчигдөр 15 цаг 09 мин "Реалити шоуны од Ким Кардашиан Баленсиагагаас татгалзаж магадгүй" Өчигдөр 14 цаг 57 мин Ойрын хоногуудад ихэнх нутгаар цаг агаар тогтуун байна Өчигдөр 14 цаг 15 мин Д.Доржготов: Хөрс байхгүй болбол хүнс байхгүй болно. Хүнс байхгүй болбол хүн, амьтан үгүй Өчигдөр 13 цаг 08 мин “Чимээгүй эсэргүүцэл” хоёр дахь өдрөө үргэлжилж байна Өчигдөр 12 цаг 12 мин Францын Ерөнхийлөгч Эммануэль Макрон Вашингтонд өндөр түвшний дипломат айлчлал хийж байна Уржигдар 17 цаг 22 мин Австралийн шүүхэд бүтэн цагаар ажилладаг анхны нохой Люси Уржигдар 17 цаг 09 мин Хайр халамжаар дүүрэн SocialPay Уржигдар 16 цаг 33 мин Б.Чойжилсүрэн: Нийслэлийн дулааныг аргалах бүх нөөц шавхагдаж дууссан Уржигдар 16 цаг 02 мин Н.Ганибал: Багануурын цахилгаан станцыг ажлыг зогсоосон хүн арай "тагнуул" биш биз! Уржигдар 15 цаг 51 мин Канье Уэст сар бүр 200 мянган ам.долларын хүүхдийн тэтгэмж төлнө Уржигдар 15 цаг 16 мин С.Одонтуяа: Нүүрсний хулгайн асуудлаа ярихгүй юм уу? Гишүүд ажлаа хий! Уржигдар 14 цаг 43 мин Украинд хэдий бүрхэг өвөл болох ч Путинд зул сарын баяраа булаалгахгүй Уржигдар 13 цаг 44 мин АНУ, Мексикийн эрдэнэ шиштэй холбоотой зөрчил томорч байна Уржигдар 13 цаг 22 мин “Чимээгүй эсэргүүцэл”-д дэлхийн хаанаас ч нэгдэх боломжтой! Уржигдар 12 цаг 58 мин Хятад улс "Тэг Ковид" бодлогоосоо ухрах уу?! Уржигдар 12 цаг 48 мин Ирэх даваа гаригаас нэгдүгээр эгнээгээр зөвхөн нийтийн тээвэр зорчино Уржигдар 12 цаг 37 мин
iИх уншсан
Ши Жиньпин бүгдийг хяналтандаа байлгах гэж хэт улайрсан нь э... Д.Бат-Эрдэнэ: Бид оюун ухаанаа намчлаад, эдийн засгаа төрчлө... “Хайрласан шиг хайрлая. Хайрласан шүү ухаантай юм бол...” Цагаан Ордон зул сарын гоёлоо өмсжээ ​С.Эрдэнийн барьсан АН-ын тамга ирэх таван жилд лав хүчинтэй... Д.Сумъяабазар: Улаанбаатар эдийн засгийн хувьд биеэ даасан, ... Эрчим хүчийг социализмаас нь гаргая! Э.Бат-Үүл: Хүн ер нь эрх чөлөө, дарангуйллын хооронд савлаж ... Наоми Ватс: Би маш их ганцаардаж, надад ийм зүйл тохиолдсонд... МАН-ынхан улны маниустаа нүүрсний хулгайнхаа 40 их наядын НӨ... Говь-Алтайгаас мах ачсан машины эхний цуваа Улаанбаатар хот ... ХӨРӨНГӨ: Орос алт, валютын нөөцөөрөө дөрөвт бичигдлээ "Хүннү-2222" хорооллын цахилгаан шатнаас хүн унаж нас баржээ... “Чимээгүй эсэргүүцэл” хоёр дахь өдрөө үргэлжилж байна Төрийн бүх шатны байгууллага, нийтийн албаныхан шинэ жил ТЭМ... Ирэх даваа гаригаас нэгдүгээр эгнээгээр зөвхөн нийтийн тээвэ... Хятадын шүүх Канадын дуучинд хүчингийн хэргээр 13 жилийн хор... Шинэ жилээр Төв талбайг зорин ирсэн иргэдэд халуун уух зүйл ... Gangnam Style: PSY өөрийн амжилтын нууцыг өөрөө ч мэддэггүй Хүүхдийн паркийн урд хэсэг дэх төмөр замын түр гармыг арванх...
Top