x

Юу ч хийсэн сэтгэл дутна: Мөнхийн зогсоол дахь "Сүхбаатар" хөлөг

Энэ чинь л монгол хүний жинхэнэ мөн чанар юм шиг харагдаад байдаг болчихлоо, сүүлийн үед. Энэ бол өнгөрөгч оны арваннэгдүгээр сард Хөвсгөл нуурын гүнээс татаж гаргасан “Сүхбаатар” хөлөг онгоц. Хамгийн сүүлд кино найруулагч Ж.Сэлэнгэсүрэн, зохиолч Б.Балжинням, С.Жаргалсайхан нарын бүтээсэн “Илүү сартай зун” кинонд бүтэн дүрээ үлдээсэн “Сүхбаатар” хөлөг 1985 онд Хөвсгөл нуурт живсэн. Үүнээс 36 жилийн дараа буюу 2021 оны есдүгээр сард хөлгийг нуурын ёроолоос татаж гаргасан юм. Засгийн газрын тогтоол баталж, улс даяар сүр дуулиан болгон хийсэн “аврах ажиллагаа” хөлгийн хувьд аврал болж чадаагүйг дээрх зургаас харж болно. Хөвсгөл нуурын эко системийг хамгаалах, нуурын ёроолын аюултай хог хаягдлыг цэвэрлэх, бохирдлыг багасгах зорилгоор онгоцыг нуурын гүнээс гаргасан боловч одоо нуурын мандал дээрх “хог хаягдал” болчихоод байж байгаа нь энэ.

Хөлгийн түүхийг сөхвөл Хөвсгөл усан замын газрын техникийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх зорилгоор 1956 онд ЗХУ-тай байгуулсан Худалдааны хэлэлцээрийн дагуу “Красный Сормов” үйлдвэрт үйлдвэрлэсэн “Бор-500” загварын хөлөг онгоц. Монголын цорын ганц хөлөг онгоц гэж болно. Тухайн үеийн ЗХУ-аас шатахуун болон бусад бараа, бүтээгдэхүүнийг тээвэрлэн Хөвсгөл, Завхан, Увс, Говь-Алтай зэрэг  баруун аймгуудыг хангахад голлох үүргийг гүйцэтгэж байж. Онгоцны урт нь 43,3 м, өргөн нь 8,4 м, өндөр нь 5,7 м, жин нь 309 тн.

Хөлгийг далайн ёроолоос гаргахын тулд ОБЕГ, ЗХЖШ, Нийслэлийн болон Орхон, Хөвсгөл аймгийн Онцгой байдлын газрын 100 гаруй албан хаагч сар гаруй хугацаанд ажилласан байдаг. Доторх ачаа болон агуулагдсан ус, лаг шаврын хамт нийт 1000 орчим тонн ачааг нуурын захад гаргаж ирсэн байна. Хөлгийг эрэг дээр гаргасны дараа Хөвсгөл аймгийн Онцгой байдлын газрын дарга, хурандаа Ё.Пүрэвсүрэн “Монгол Улсын хувьд түүхэн холбогдолтой том обьектийг сэргээн засварлаад музей, үзмэр байдлаар ашиглах ёстой байх аа. Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яам болон холбогдох газрууд нь хөрөнгө мөнгөө гаргаад цэвэрлэгээ, үйлчилгээ, бусад зүйлсийг нь хийхгүй бол консервны лааз шиг л хог болоод хаягдана даа” хэмээн ярьсан, анхааруулсан байдаг юм.

Хөлгийг нуураас гаргахад мэргэжлийн туслалцаа үзүүлж ажилласан Далайн захиргаа, усан замын тээврийн хяналт хариуцсан мэргэжилтэн, улсын байцаагч Б.Нэргүй мөн л “Миний өвөө, дараа нь аав маань энэ онгоцыг удирдаж ажиллаж байсан. Өвөө, аав хоерын ажиллаж байсан хөлөг онгоцыг нуурын мандал дээр гаргаж, мөнхийн зогсоолд нь тавьсандаа маш их баярлаж байна” хэмээн сэтгэл хөдлөн ярьсан нь бий. Гурван ч үеийн намтар түүхийг агуулсан, Хөвсгөлчүүдийн хувьд үнэ цэнэтэй, дурсгалтай, Монголын цорын ганц хөлөг онгоц. Хөлөг онгоцыг цэвэрлэж, өнгө будгийг нь сэргээгээд орон нутгийн иргэд болон гадаад, дотоодын аялагч, жуулчдад үзүүлж харуулсан шигээ суусан бол орон нутгийн төсөвт ч нэмэртэй, аялал жуулчлалын бас нэг бүтээгдэхүүн болох юм даа, уг нь.

Гэвч харамсалтай нь хөлгийг нуурын эрэгт гаргаж, “мөнхийн зогсоолд” нь тавьснаас хойш зургаан сар гаруйн хугацаа өнгөрсөн ч хөлөг далайн ерөөлд хэвтэж байх үеийн хог хаягдал, лаг шаврандаа баригдсан хэвээр. Онцгой байдлын газрын даргын хэлснээр “консервны лааз болоод хаягдсан” байна. Аймгийн засаг захиргаа, нуурын хамгаалалтынхан болоод салбарын яамныхнаас нэг нь ч гар сунгасангүй. Хөвсгөл нуураа аварч чадсан шигээ хөлөг онгоцоо ч гэсэн аварч яагаад чадахгүй гэж. Юу ч хийсэн сэтгэл дутах юм даа.

Б.ЗАЯА

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
​Б.Жавхлан: АИ-92-ийн үнэ 500-1000 төгрөгөөр өсөх бодит нөхцөл үүссэн 5 цаг 3 мин ​Б.Бат-Эрдэнэ: Жуулчдад зориулсан платформыг 7 хэлээр нэвтрүүлнэ 6 цаг 5 мин Монголд анх удаа добутамины ачаалалтай зүрхний хэт авиан шинжилгээг хийж эхэлжээ 7 цаг 10 мин Шуурхай тойм: С.Лавровын тээсэн аюул 8 цаг 33 мин Орос улс шинэ довтолгоонд бэлдэж байна 8 цаг 34 мин АН-ын дарга С.Эрдэнийн биед халдсан Д.Алтанхуят хилийн хориг тавьжээ 9 цаг 2 мин “Би Монголоороо гоёдог”, “Би Монголтойгоо адилхан”, “Монголын үнэртэй салхи” бүтээлүүдэд Төрийн шагнал хүртээлээ 9 цаг 8 мин Твиттер Энэтхэгийн засгийн газрыг шүүхэд өгчээ 9 цаг 12 мин Амьд явбал улсын наадам үзнэ 9 цаг 39 мин Д.Амартүвшин: Бид тусгаар, бие даасан байдлаа ямар ч айдасгүйгээр хэний ч өмнө илэрхийлж байх ёстой! 10 цаг 19 мин Голомт банк картын шинэ систем нэвтрүүлнэ 10 цаг 33 мин Наадмаас өмнө Номин юнайтед их дэлгүүрийн баруун тал ба Үйлдвэрийн цагаан хаалга хүртэлх замыг ашиглалтад оруулна 10 цаг 47 мин Ерөнхийлөгч өнөөдөр төрийн дээд цол, одон, медаль гардуулна 11 цаг 6 мин Хангай, Хөвсгөлийн уулархаг нутгаар дуу цахилгаантай аадар бороо орно 11 цаг 31 мин Баяр наадмын өдрүүдэд Монгол, Хятадын хилийн боомтууд амрахгүй, ОХУ-ын авто замын зургаан боомт амарна 11 цаг 47 мин Швед, Финланд улсууд НАТО-д гишүүнээр элсэх тухай протоколд гарын үсэг зурлаа 11 цаг 56 мин Их дэлгүүрийн урд талын сурталчилгааны самбарыг буулгажээ 12 цаг 15 мин БНСУ руу виз мэдүүлэх Монгол улсын иргэдийн тоо огцом нэмэгджээ 22 цаг 35 мин "Хөгжлийн зорилтот хөтөлбөр батлах тухай" УИХ-ын тогтоолын төслийг өргөн мэдүүллээ 23 цаг 40 мин Эгийн голын УЦС барих төслийг ОХУ-тай хамтран хэрэгжүүлэх хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлэв Өчигдөр 19 цаг 46 мин
iИх уншсан
Дундаж монгол Долгор: ТЭНГЭРИЙН УЛБАР ТУЯА М.Рысбек: Монгол Улсын баялаг болсон хүүхдүүддээ сэтгэлгүй х... Буруутгах аргагүй “хууль бус” зөвтгөл Төр, хувийн хэвшил хоёр нэг зүгт харж байж түншлэл болно Ураан, цацраг, бэлчээр ба учиртай “илүү” толгой-III: Урааны ... Х.Баасанжаргал: Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн амин сүнс... ​Үйлдвэрлэл явуулдаггүй улсад үнийн өсөлтийг төрөөс зохицуул... Зам мандтугай!!! УИХ-ын гишүүн асан З.Нарантуяаг “Гавьяат хуульч” цолоор шагн... Тайландын Чулаборны Хааны Академид суралцах магистрын тэтгэл... Талийгаач цэргийн авга ах: Шүүх эмнэлгийн дүгнэлт албан ёсоо... УИХ дахь АН-ын бүлгийг тарааж буйг албан ёсоор мэдэгдлээ Д.Амартүвшин: Бид тусгаар, бие даасан байдлаа ямар ч айдасгү... Амьд явбал улсын наадам үзнэ Юань, Түрэг, Хүннү, Хан улсын үед хамаарах ховор олдворуудыг... ҮХЦ-ийн гишүүн Д.Одбаярыг гавьяат хуульчаар шагнана С.Лавров: Монгол улсын дотоод хэрэгт гадны нөлөөг тусгахгүй НАТО Москваг эвслийн гол дайсан, Хятадыг анх удаа стратегийн... ТАНИЛЦ: Үндэсний их баяр наадмын хөтөлбөр Данзангийн Нямсүрэнгийн "Дөрвөн цаг" шүлгийг дуу болгож, наа...
Top