x

Тусгаар тогтнолын өдөр хэмээх “үзэл суртлын дайн” ба Оросуудын өгсөн шанаа

Өнгөрч буй арваннэгдүгээр сард монголчууд хоёр удаа бүх нийтээр амарсны эхнийх нь Чингис хааны төрсөн өдөр, хоёр дахь нь МАН-аас “Тусгаар тогтнолын өдөр” хэмээн нэрлэсэн Коминтерн Монголд мэндэлсэн өдөр болов. УИХ-ын дарга Г.Занданшатар энэ өдөр анхдугаар Үндсэн хуулиа баталж, БНУ тунхагласан түүхэн өдрийн баярын мэндчилгээ дэвшүүлээд “Анхдугаар Үндсэн хууль тусгаар тогтнолын үнэ цэнэтэй” хэмээн тодотгов. “Тусгаар тогтнолын үнэ цэнэтэй” гэсэн нь үнэн хэрэгтээ “тусгаар тогтносон өдөр бишээ” гэсэн үг юм.

Харин монголчуудын жинхэнээсээ тусгаар тогтносон өдөр бол 200 гаруй жил үргэлжилсэн Манж Чин гүрний ноёрхлыг эцэс болгон үндэсний тусгаар тогтнолоо зарлаж, VIII Богд Жавзандамбыг шашин, төрийг хослон баригч хэмжээгүй эрхт хаанд өргөмжилсөн, төрийн тамга, төрийн далбаа, өргөмжлөл, хүндэтгэлийг өргөж, таван яам бүхий Засгийн газрыг байгуулсан, тусгаар тогтносон Богд хаант Монгол улсыг байгуулсан 1911 оны арванхоёрдугаар сарын 29-ний өдөр.

Соцализмын жилүүдэд албан хүчээр мартагнуулж ирсэн энэ түүхэн чухал үйл явдлыг ардчиллын жилүүдэд дахин тодотгож, 2007 оны наймдугаар сарын 16-нд баталсан хуулиар жил бүрийн арванхоёрдугаар сарын 29-нийг нийтээр тэмдэглэх тэмдэглэлт өдөр, 2011 оны арванхоёрдугаар сарын 23-нд баталсан хуулиар “Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээсний баярын өдөр хэмээн хуульчилж, энэ өдөр улс нийтээр амардаг болсон билээ. Харин 1924 оны арваннэгдүгээр сарын 26 бол Монгол Улс  анхдугаар үндсэн хуулиа  баталсан буюу 1921 оны ардын хувьсгалаас хойш "хэмжээт эрхэт хаан" болсон Богд Жавзандамбыг хаан ширээнээс бүрмөсөн буулгасан, Бүгд найрамдах засагтай болсон өдөр.

Г.Занданшатар дарга мэндчилгээндээ “Богд хаант Монгол Улсын үеэс Үндсэн хуультай болох асуудал яригдаж, Англи, Америк, Герман, Голланд, Япон гэх мэт улс орнуудын Үндсэн хуулийг харьцуулан судалж, зарим төсөл боловсруулж байсан”, мөн "1924 онд  баталсан анхдугаар Үндсэн хуульд Зөвлөлт Орос, Коминтерний нөлөө орсон” тухай ч дурьдсан байна лээ. 1924 онд хуралдсан МАН-ын гуравдугаар их хурал, анхдугаар Үндсэн хуулийг батасан Улсын анхдугаар их хурлаас хойш Коминтерний нөлөө Монголд гаарч, МАН-ын удирдлагуудыг дотроос нь хагалан бутаргаж, монголчуудыг лам, хар, баруун, зүүнээр нь ялгаварлах бодлого явуулж эхэлсэн тухай түүхтэй. Тэгэхээр “Анхдугаар Үндсэн хууль тусгаар тогтнолын үнэ цэнэтэй” гэдэг хуудуутай зүйл байх нь. Эсрэгээрээ МАН-ын удирдагчид Коминтерний гар хөл болж эхэлсэн үе юм. (Коммунист интернациональ буюу “коминтерн” нь эхэндээ олон улсын коммунистуудын холбоо нэртэй эв нэгдлийн байгуулага байснаа Ленинийг нас барснаас хойш үзэл суртал, бие даасан байдлаа алдан бүрэн дампуурч, Зөвлөлтийн коммунист большевик намын хавсарга, Сталины цуст дарангуйллыг бусад улс орнуудад тулган хүлээлгэх үзэл суртал, хүчирхийллийн байгууллага болж хувирсан түүхтэй. Монголчууд ч энэ хүчирхийллийг үнэнийг яс цусаараа, түүхээрээ туулаад ирсэн улс)

Тэгэхээр энэ бүх үнэн, худлыг хольсон УИХ-ын даргын дээрх үгийг 1911 оны үндэсний эрх чөлөөний хувьгалаар Монгол Улс тусгаар тогтнолоо олсон түүхэн үнэнийг бүдгэрүүлэх, улсын түүхийг МАН-ын түүхийн салшгүй нэг хэсэг болгох гэсэн “үзэл суртлын чимээгүй дайн” гэж үзэхээс өөр аргагүй.

Сая манайхныг тусгаар тогтнолын баяраа тэмдэглэн амарч байх зуурт Монгол Улс-ОХУ-ын Засгийн газар хоорондын комиссийн хуралдаан Улаанбаатарт болж, манайтай холбоотой нэгэн чухал асуудлыг хэлэлцжээ. Үүний дараа ОХУ-ын Засгийн газрын орлогч В.Аврамченко Оросын хэвлэл мэдээллүүдэд өгсөн ярилцлагадаа "Монгол Улс Эгийн гол дээр УЦС барих асуулыг ОХУ-ын Засгийн газар зөвшөөрөхгүй. УЦС барих саналаас бүрмөсөн татгалзсан нөхцөлд ОХУ-ын зүгээс Монгол Улсад нэмэлт эрчим хүч нийлүүлэх боломжтой” гэжээ. Маш тодорхой бөгөөд ойлгомжтой байр суурь, манай удирдагчдад өгсөн бас нэг шанаа. Ингээд Монгол Улс хөрш улсаасаа эрчим хүчний хоригт орчихлоо. Монголын төрийн шийдвэрийг Москвагаас удирддаг цаг үе эргэн ирж байна. 

Нэмж хэлэхэд, АНУ-ын Тусгаар тогтнолын өдөр (Independence Day) нь 1776 оны долдугаар сарын 4 буюу АНУ Их Британийн Нэгдсэн Вант улсаас салан, тусгаар тогтносон улс болсноо зарласны ойтой давхацдаг. (Америкчуудын хувьд Тусгаар тогтнолын өдөр нь улсын хэмжээний баяр тул ард иргэд олон нийтээрээ амарч, шуудан, шүүх зэрэг улсын байгууллагууд нь амардаг) Үүнээс хойш 11 жилийн дараа буюу 1787 оны есдүгээр сарын 17-нд АНУ Үндсэн хуулиа баталсан. Тэгэхээр улсын тусгаар тогтнол гэдэг Үндсэн хуультай болсон буюу хөгжлийн ямар замыг сонгосон, хаантай, хаангүй байхтай шууд холбоогүй байх нь...

Б.СЭМҮҮН

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Цаг агаарын улмаас Турк улсад хийх бүх нислэгийг цуцалжээ 54 мин С.Баяр: Цагаан сараар хар гэрт суух шиг гунигтай зүйл үгүй 1 цаг 49 мин Дөрвөн хүн нас барж, 1978 шинэ тохиолдол шинээр бүртгэгджээ 2 цаг 26 мин "УБТЗ" ХНН-ийн Дотоод аудитын албаны орлогч дарга Ж.Пунцагт эрүүгийн хэрэг үүсгэжээ 2 цаг 44 мин ХААН ШАЛДАН БАЙНА! 3 цаг 23 мин С.Бямбацогт: Хаврын чуулганаар Архидан согтуурахтай тэмцэх хуулийг хэлэлцэн батлуулна 4 цаг 23 мин П.Очирбат: Тэнгэрийн цаг жаргах болоогүй ээ 5 цаг 37 мин Зөрчил гаргасан бөхчүүдэд нэг удаа уучлал үзүүлэх утгатай хүсэлт гаргажээ 5 цаг 55 мин Төсвийн орлогын урьд оны дутуу төлөлтийг барагдуулахыг үүрэг болголоо 6 цаг 4 мин Сайжруулсан шахмал түлшийг 615 цэгт түгээн борлуулж байна 6 цаг 10 мин БАЙРШИЛ: Өнөөдөр ажиллах дархлаажуулалтын цэгүүд 6 цаг 22 мин Үүл хуралдвал хур бууж өн болдог 6 цаг 31 мин Өнгөрсөн онд оффшор бүсээс 20 тэрбум төгрөгийг буцаан төвлөрүүлжээ 6 цаг 36 мин Олон улсын газар зүйн заалтад Увс аймгийн чацаргана жимсийг бүртгэжээ 6 цаг 43 мин Ойрын хоногуудад ихэнх нутгаар хүйтний эрч чангарна 6 цаг 58 мин Үндэсний музейд "Хүннү: Археологийн шинэ нээлт" тусгай үзэсгэлэн нээгдлээ 21 цаг 8 мин Өвлийн олимпын талаарх Хятадын хатуу байр суурь 21 цаг 11 мин Их Британи Оросын Украины эсрэг хэрэгжүүлж буй арга хэмжээг буруутгаж байна 21 цаг 23 мин Мухар олгойн мэс заслын дараа баримтлах хоолны дэглэм 21 цаг 32 мин АНУ-ын тэргүүн хатагтай Ерөнхийлөгчийн сүүлчийн өдөр ширээн дээр нь бүжиглэв 22 цаг 2 мин
iИх уншсан
Шүүгч ковид туссанаас болж шүүхийн тогтоол 35 хоногоор хойши... Э.Бат-Үүлд зохиомол хэрэг тохож, ял оноосон асуудлаар НҮБ-д ... Б.Пүрэвдорж: Манай намын гишүүд ҮХЦ-д давхар дээлний асуудла... Сайжруулсан шахмал түлшний дампуурал Сайн байна уу, нөхөр дайсан! Ц.Туваан: Би АН-ын тамгыг гуйж аваагүй, гудамжнаас ч олоогүй... "Их сургууль цогцолбор" төслийг Эрдэнэт үйлдвэртэй хамтран х... Г.Майцэцэг: Ажилласаар байгаад л өрөнд ороод дуусахаар нийгм... Үүл хуралдвал хур бууж өн болдог АНУ-ын тэргүүн хатагтай Ерөнхийлөгчийн сүүлчийн өдөр ширээн ... П.Очирбат: Тэнгэрийн цаг жаргах болоогүй ээ Цас орж, цасан шуурга шуурахыг анхааруулж байна "Тайваний иргэдийн 90 хувь нь эх газрын Хятадаас гаралтай ч ... Орос Украин руу "маш богино хугацаанд" халдаж болзошгүй гэж ... Н.Төгсцогт мэргэжлийн боксын ээлжит тулаандаа Сакариа Лукаст... Их Британи Ковидтой холбоотой бараг бүх журмыг цуцална Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн эрүүгийн хэргийн шүү... БОАЖ-ын дэд сайдаар Б.Тулгыг томилохоор тохиролцжээ НОК-оос сар шинийн баярыг цахимаар зохион байгуулах хүсэлт т... Brent нефтийн баррелийн үнэ 2014 оноос хойш 89 доллар хүрэв
Top