x

А.Баярмагнай: Манай Тэмүүжин хэцүү ажлыг мятрашгүй хийсэн хүн

УИХ-ын гишүүн, Хууль зүйн сайд асан Х.Тэмүүжингийн нагац ах, түүхийн ухааны доктор, СГЗ А.Баярмагнай гуайтай ярицлаа.

-Сайн байна уу, сайхан зусч байна уу, Та? Нагац ахын хувиар Х.Тэмүүжин нэр дэвшигчийн удам судар, аав ээжийн тухай үүх түүхийг нь хуучилна уу?

-Сайхаан, та нар сайхан зусч байна уу? Энэ сонгуульд нэр дэвшээд байгаа Тэмүүжин бид нар садан төрлийн улс. Тэмүүжин миний төрсөн дүүгийн том хүү. Би Тэмүүжингийн нагац ах нь, Тэмүүжин миний зээ дүү. Аав, ээжийнх нь дөрвөн талын удам судрыг хөөхөөр Төв халхын дөрвөн аймгаас хаашаа ч гардаггүй. Хишигдэлгэр Төв аймагт 10 жилээ төгссөн, Анагаах төгссөн. Өвөрхангай, Төв аймагт, сүүлдээ ЭМЯ, Эм  хангамжийн газарт ажилласан. Багад нь нас барчихсан юмаа, хөөрхий.

Хишигдэмбэрэлийн эцэг нь Мөнх-Очир гуай гэж, Төв аймагт насаараа прокурор хийсэн хүн. Миний багад цагдаагийн ахмад хувцастай энэ тэр явдаг байлаа. Саявтархан 80 нэлээд гараад бурхан болсон.

Мөнх-Очир гуайн эцэг нь Лувсанцэрэн гуай Төв аймгийн Лүнгийн хүн. Лувсанцэрэн гуайн эцэг нь Бат-Өлзий, Бат-Өлзий гуайн эцэг нь Хойлог гэж хүн байсан. Хойлог, Бат-Өлзий, Лувсанцэрэн, Мөнх-Өчир, Хишигдэмбэрэл, Тэмүүжин гээд зургаан үе...

Тэмүүжингийн аавийн ээж нь Лэгзмаа гуай. Аймагт насаараа бага эмч хийсэн. Жаргалант, Лүн сумдад ажиллаж байсан. Лэгзмаа гуайн эцэг Дагдан Дагдан гуай Ардын хувьсгалын партизан хүн. Хиагтыг чөлөөлсөн 400 морьт цэргийн нэг. Тужийн нарсанд тулалдаж шархадсан. Хийгтаас зугтсан гаминг радын журамт цэргийн нэг анги Тужийн нарсанд угтаж байлдсан, тэр дотор явсан юм гэнэ лээ.

-Та Тэмүүжин нэр дэвшигчийн ээжийнх нь төрсөн ах байх аа?

-Тэмүүжингийн ээж нь миний төрсөн дүү. Даариймаа миний хамгийн бага дүү. Би 4-5-тай байсан юм болов уу. Тэмүүжингийн ээжийг төрж байсныг би муухан мэддэг юм. Улхын булан гэдэг газарт төрсөн. Аравдугаар ангиа төгсөөд Хүн эмнэлгийн техникум төгсч аймагт бага эмч хийсэн. Бидний эцэг Бор-Өндөрийн “дууч” Адьяа гэж хүн байсан. Өндөрширээт, Алтанбулаг хавиар андахгүй мэднэ дээ. Улхын буланд нутаглаж байсан хүн. Манай Ажаа /Адьяа/ эхээс 12-улаа. Сэрээтэр тайж гэдэг хүний хүүхдүүд. Сэрээтэр тайжийн эцэг нь Дорги тайж гэж хүн байсан юм гэнэ лээ. Хоёр Өнжүүлийн уулын хооронд нөмөр сайтай том хадан цохио бий. Доргийн цохио гэдэг.

-Зээ дүүгийнхээ бага, идэр насны тухай дурсахгүй юу?

-Хавар хонь хургалах цагаас хурга ишигтэй хөөцөлдөөд, хонь хариулж, хурдны морь унаж өссөн. Хөдөөний хүүхэд яагаад чийрэг байдаг юм гэхээр багаасаа морь унадаг. Хурдан морь унаад давхихаар ядахдаа амьсгаа нь задарчихсан байдаг. Ноцолдох барилдах тал дээр бол хотын хүүхдийг дагуулахааргүй. Тэмүүжинг морь унаж байхад би морийг нь уяж байсан юм даа. Миний морь уях гэж юу байх вэ. Манай эцэг хэвтрийн дэглэмтэй арав гаруй жил болсон юмаа. Тэр хооронд би зун болгон гарч, морио барьж уядаг, Тэмүүжин ах, дүү нартайгаа унадаг байлаа.  

Морины ажлаас хамгийн хүнд хүчрийг нь манай Тэмүүжин хийнэ. Хурдан морь сунгах, тарлах чинь хамгийн хиймортой сайхан ажил. Хамгийн хүнд хүчир ажил нь морь тойруулах. Морьтой ч тойруулна, явган ч тойруулна. Манай Тэмүүжин хэцүү ажлыг мятрашгүй хийсэн хүн. Хурдан морь унаж Айдсын даваа ч давж үзсэн. Хөдөөний хүүхэд хотын хүүхдээс ялгаатай нь бие чийрэг, уур уцаар багатай, арай уужуу тайвуу зан төрхтэй байдаг. Тийм л хэмжээний гэж бодож явдаг даа.

-Өвөөгийнхөө тухай их ярьдаг юм билээ?

-Манай Ажаагийн дэргэд их суусан хүн. Тав, зургадугаар ангид байхаасаа эхлээд. Хэвтэрт орчихсон хүн юу эсийг ярих вэ. Бага залуудаа Ганданд шавилж байсан. Гэлэгваагийн ном нэлээд үзсэн гэдэг юм. Тэр тухайгаа Тэмүүжинтэй нэлээд ярилцсан байдаг. Сэтгэлгээний загвар, модуль гэж ярьдаг. Тэрэнд манай Ажаа бас жаахан халдсан, орсон шиг санагддаг.

-Х.Тэмүүжиний эхлүүлсэн хуулийн шинэчлэлийн талаар та юу бодож явдаг вэ? Яагаад зогссон юм бол?

 -Үндсэн хуулиа хоёр ч удаа шинэчиллээ. Сайжруулаад л байна гэсэн үг. Гэтэл Үндсэн хууль дээрээ суурилсан бусад хуулиудаа олигтой шинэчилж чадахгүй байна. Гэмт хэргийн хууль, Зөрчлийн хуулийг батлуулсан. Тахарын албыг бий болгож, гэрч хохирогчийг хамгаалсан. УИХ-аар баталсных нь дараа дараачийн сайд нь татаж аваад, Тэмүүжингийн хийсэн шинэчлэл, юмнууд байхгүй болоод нөгөө ордныхон, албан тушаалтныг хамгаалсан юм руу орчихсон шүү дээ. Хөөн хэлэлцэх хугацааг нь өөрчлөөд, ард түмний талд биш албан тушаалтны, цагаан захтны талд л болчихоод байгаа.

Тэмүүжингийн хуулийн шинэчлэлийн зорилго нь ард түмний эрх ашиг. Хуучин хуулиуд нь төрийг, тогтолцоогоо хамгаалдаг. Тэр хоёрын дундаас зөрчил гарч байгаа юм л даа. Би мэргэжлийн хүн биш. Үүнээс цааших нарийн ширийнийг нь мэргэжлийн хүмүүс, үзэл бодол нэгтэй хүмүүс нь ойлгуулаад, дэмжээд аваад явна л даа.

-Ярилцсанд баярлалаа.

Эх сурвалж: Өдрийн сонин

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
Дарь-Эхийн замын зорчих хэсгийг нээх хугацааг хойшлууллаа 21 цаг 10 минутын өмнө Малдаа явсан иргэн аянганд цохиулж, амиа алджээ 21 цаг 14 минутын өмнө Хүүхдийн урлан бүтээх төвд 17 төрлийн дугуйлан хичээллэнэ 21 цаг 26 минутын өмнө Санхүүгийн дархлааг дэмжих “ВИТАМИН ₮” урамшуулалт аяны тухай 5 ЧУХАЛ МЭДЭЭЛЭЛ 22 цаг 43 минутын өмнө Дэлхийн банкны Монгол дахь суурин төлөөлөгч Андрей Михневийг хүлээн авч уулзав 22 цаг 48 минутын өмнө "Хүү минь зодуулж байхдаа ямар их тарчилж, аврал эрсэн бол гэж бодохоос зүрх өвддөг" 23 цаг 13 минутын өмнө Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд: Долоо дахь өдөр Өчигдөр 10 цаг 34 минутад А.Анударь: Эмэгтэйчүүд өөрийгөө авардаг түүхэнд дуртай Өчигдөр 09 цаг 44 минутад Хөөрхий муу Сайжаа Өчигдөр 09 цаг 39 минутад Гэр хороолол, аялал жуулчлалын бүсэд “Эко жорлон” хөтөлбөр хэрэгжүүлнэ Уржигдар 18 цаг 39 минутад Засгийн газар, Нийслэлийн салбар хоорондын уялдааг сайжруулна Уржигдар 18 цаг 31 минутад Тайхар чулуунд сэргээн засварлалтын ажил хийхээр төлөвлөжээ Уржигдар 18 цаг 19 минутад Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд - Зургаа дахь өдөр Уржигдар 11 цаг 57 минутад Монголбанк долдугаар сард 2.2 тонн үнэт металл худалдан авчээ Уржигдар 11 цаг 49 минутад Дараах байршлуудад хэрэглээний халуун ус хязгаарлалаа Уржигдар 11 цаг 40 минутад Монголоос Чех явах хүсэлтэй иргэдийг өнөөдөр 17:00 цаг хүртэл бүртгэнэ Уржигдар 11 цаг 32 минутад "Цэцэрлэгийн бүртгэл, элсэлтийг цахимаар зохион байгуулахгүй" Уржигдар 11 цаг 21 минутад Гадны зээл, тусламжийг зориулалтын бусаар ашиглах боломжгүй гэв 2020-08-05 15:03 Сиэтл-Улаанбаатар чиглэлийн тусгай онгоцоор 256 иргэн ирлээ 2020-08-05 14:58 Зам хаахтай холбогдуулж нийтийн тээврийн НАЙМАН чиглэлд өөрчлөлт оруулна 2020-08-05 14:53
iИх уншсан
“Ганнамын монголчууд” ба гар зөрүүлсэн сайдуудаас ногдол ашг... Хөөрхий муу Сайжаа А.Анударь: Эмэгтэйчүүд өөрийгөө авардаг түүхэнд дуртай Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд: Долоо дахь өдөр Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд - Зургаа дахь өдөр Бизнес эрхлэгчид Голомт банкны ПОС төхөөрөмжийг онлайнаар за... Б.Отгонсүх: Улаанбаатар хотын замуудад ус зайлуулах шугам хи... Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд - Тав дахь өдөр Гадаадад гацсан иргэдээс авлига нэхсэн хэрэг гарвал АТГ-т хэ... Ардчилсан намын даргын сунгаа Орон нутгийн сонгуулийн дараа ... "Хүү минь зодуулж байхдаа ямар их тарчилж, аврал эрсэн бол г... Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд - Дөрөв дэх өдөр Гадны зээл, тусламжийг зориулалтын бусаар ашиглах боломжгүй ... Дараах байршлуудад хэрэглээний халуун ус хязгаарлалаа ФОТО: "Ирлээ Явлаа Цэвэр" аяны нөлөөллөөр дотоодын аялагчдын... Монголоос Чех явах хүсэлтэй иргэдийг өнөөдөр 17:00 цаг хүртэ... Зам хаахтай холбогдуулж нийтийн тээврийн НАЙМАН чиглэлд өөрч... Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд - Гурав дахь өдөр Сиэтл-Улаанбаатар чиглэлийн тусгай онгоцоор 256 иргэн ирлээ Тэрэлж орчимд иргэд, ААН-үүд зөвшөөрөлгүй үйл ажиллагаа явуу...
Top