x

"Өсвөр үеийнхний дунд таргалалтын тархалт нэмэгдэж, тулгамдсан асуудал болсон"

Жил бүрийн өдийд томоохон тэмдэглэлт баярууд дуусахтай зэрэгцэн хүн бүр дор бүрнээ турж, эрүүл жиндээ хүрэх зорилго тавьдаг. Баяраар идсэн их хэмжээний хоол унд илүүдэл жин болж бидний биед “тухалдаг” тул арга ч үгүй юм. Сүүлийн жилүүдэд хүн амын дундах таргалалт нэмэгдэж, үүнтэй холбоотой өвчлөл хэвийн үзэгдэл болж буйг судалгаа, тоо баримтаас харж болно.

Монголчуудын жингийн илүүдэл нийгмийн эрүүл мэндийн хэмжээнд ямар сөрөг үр дагавартай буй талаар ЭМЯ-ны Нийтийн эрүүл мэндийн газрын дарга Д.Баярболдтой ярилцлаа.

-Манай улсын хүн амын хэчнээн хувь нь илүүдэл жинтэй байна вэ?

-За үндэсний хэмжээнд хийсэн хамгийн сүүлийн судалгаагаар 15-69 насны хүн амын 49 хувь нь илүүдэл жин ба таргалалттай, үүнээс 18.5 хувь нь таргалалттай байгааг тогтоосон. Насны бүлэг ахих тусам илүүдэл жин ба таргалалт нэмэгдэж байна. Тухайлбал 15-24 насны бүлэгтэй харьцуулахад 25-34 насанд таргалалт 2- 2.5 дахин нэмэгдэж байгаа нь өндөр хувь хэмжээ юм. Залуучууд 25 хүрээд эрчимтэй жин нэмж байна гэсэн үг шүү дээ.

Харин 35-69 насны 10 хүн тутмын зургаа нь илүүдэл жин ба таргалалттай байгаа юм. Энэ бол маш өндөр тоо.

Бүсэлхийн тойргийн дундаж хэмжээ эрэгтэйчүүдийнх 87.3 сантиметр, эмэгтэйчүүдийнх 85.7 сантиметр байна. Эндээс харахад нийт хүн амын талаас илүү нь, эрэгтэйчүүдийн 41.9 хувь, эмэгтэйчүүдийн 64.2 хувь нь төвийн таргалалттай байна. Гэтэл бүсэлхийн таргалалт гэдэг бол эрүүл мэнд доройтох, олон төрлийн өвчин үүсэх томоохон шалтгаан.

За тэгээд нялхас, хүүхэд, өсвөр үеийнхний дунд таргалалтын тархалт нэмэгдэж, нэн даруй шийдвэрлэх ёстой тулгамдсан асуудал болж хувирч байна.

-Хүүхдүүдийн таргалалтын хувь хэмжээ ямар байгаа бол?

-2017 онд хийсэн Хүн амын хоол тэжээлийн байдал үндэсний V дугаар судалгаагаар 6-11 насны хүүхдийн илүүдэл жин, таргалалтын хувь 28.6 болж, өмнөх судалгааны дүнгээс 10 дахин нэмэгдсэн тоо гарсан.

Хоёр хүүхэд тутмын нэг нь чихэрлэг ундааг, таван хүүхэд тутмын дөрөв нь чихэрлэг хүнс буюу зайрмаг, вафли, торт, чихрийг өдөр бүр хэрэглэж байна. Ингээд харвал бид хүүхдийнхээ эрүүл хооллолт, жингийн асуудалд ямар хайнга хандаж буй нь ажиглагдана. Хүн амын эрүүл мэндийн статистик мэдээллээс харахад хоол боловсруулах тогтолцооны эмгэгээр өвчлөгсдийн 13.1 хувийг мөн л өсвөр үеийнхэн эзэлж байна. Таргалалт бол томчуудын өвчин биш, хүүхдүүд ч эрчимтэй өртөж байна.

-Таргалснаас үүдэж ямар өвчин тусах эрсдэл байна вэ?

-Бодисын солилцоо алдагдах хам шинжээс авхуулаад хоёрдугаар хэв шинжийн чихрийн шижин, цусны даралт болоод холестериний хэмжээ ихсэх, зүрх судасны эмгэг, багтраа, нойрон дунд амьсгал тасалдах зэрэг олон өвчний эрсдэл үүсгэдэг. Мөн зарим төрлийн хорт хавдар, булчин-араг ясны эмгэг зэрэг халдварт бус өвчний эрсдэлийг нэмэгдүүлж, улмаар цаг бусаар нас барах, хөдөлмөрийн чадвар алдахад хүргэдэг чимээгүй аюул юм.

Харин нийгмийн үр дагаврын хувьд ялгаварлан гадуурхагдах, өөртөө итгэлгүй болох, сэтгэл гутралд өртөх зэрэг эрсдэлийг нэмэгдүүлнэ.

Бид сүүлийн 30-аад жилд хүн амын дундах цусны эргэлтийн тогтолцооны өвчин, хавдрын шалтгаант нас баралтаар тогтмол эхний байранд бичигдэж байна. Эдгээрт ч мөн илүүдэл жин, эрүүл бус хооллолт, хөдөлгөөний дутагдал зэрэг нь дам байдлаар нөлөөлж буйг дурдах хэрэгтэй.

-Хүн амын дунд таргалалт их байна гэлээ. Гэтэл бид хүнсний шим тэжээлийн хомсдолтой гэж зарим судалгаанд дурджээ. Энэ юу гэсэн үг вэ?

Нэгдүгээрт, хүүхэд эхийн хэвлийд байхдаа буюу ураг байхдаа, бага насандаа хоол тэжээлийн дуталд өртөж, өсөлтийн хоцролттой болох нь насанд хүрсэн хойноо илүүдэл жин, таргалалтад өртөх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.

Хоёрдугаарт, манай улсын хүүхэд, эмэгтэйчүүдийн дунд далд өлсгөлөн буюу аминдэм, эрдсийн дутал өндөр, нийгмийн эрүүл мэндийн тулгамдан асуудал хэвээр байна. Энэ нь хоногт хэрэглэх хүнсний бүтээгдэхүүний нэр төрөл цөөн, хооллолтын чанар тааруу, тэжээллэг буюу аминдэм, эрдсээр баялаг хүнсний хэрэглээ хангалтгүй байгаатай холбоотой. Хоол хүнсээрээ авах аминдэм, эрдсийн хэрэглээ хангалтгүй атлаа илчлэг ихтэй, тэжээллэг чанар багатай, хэт боловсруулсан, тос, давс, чихрийн агууламж өндөртэй хоол, хүнс хэрэглэх нь хооллолтын зохистой харьцааг алдагдуулж, таргалалтад хүргэх шалтгаан болж байна.

Бичил тэжээлийн дутал нь нийгмийн эрүүл мэндийн тулгамдсан асуудал болохын зэрэгцээ нийгэм, эдийн засаг, ядуурал, иргэдийн эрүүл мэндийн боловсрол, хүрээлэн буй орчин зэрэг олон хүчин зүйл нөлөөлж байна. Тиймээс уялдаа холбоотой, олон талт цогц арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэх шаардлага тулгарч байна.

-Эрүүл бус жин гэдэгт зөвхөн таргалалт орохгүй байх. Хэт туранхай хүмүүс мөн л жингийн эрүүл байдалдаа анхаарах хэрэгтэй юу?

-Ер нь биеийн жингийн индексээ зөв тооцож сурах нь тун хэрэгтэй. Хүний биеийн жин индексээсээ бага байвал туранхай буюу дутуу жинтэй байна гэсэн үг шүү дээ. Хэвийн жингийн хязгаараас доош байх нь бас эрүүл мэндийн эрсдэлийг үүсгэж байдаг.

Мөн л бодисын солилцооны алдагдал, яс тулгуур эрхтний эмгэг, эрдэс бодисын дутагдал үүсэж улмаар өвчин эмгэг үүсгэх нөхцөл болдог. Тураалтай байх нь ямар нэгэн өвчний улмаас болон хоол хүнсээрээ шим тэжээлээ бүрэн авахгүй байгаатай холбоотой байж болно.

Ийм учраас хүн эрүүл, урт наслахын тулд эрүүл, хэвийн жингээ л барих ёстой. Таргалж, турвал өвчин үүснэ, цаг бусаар нас барах шалтгаан ч болж болно. Хэвийн жин гэдэг бол зохистой хооллолт, тогтмол дасгал хөдөлгөөн. Үүнийг л хэвшүүлчихвэл монголчууд эрүүл мэндийн олон төрлийн эрсдэлээс өөрсдийгөө хамгаалж чадах юм шүү дээ.

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Сонгуулийн программ хангамжийг газар дээр нь шалгаж туршина 2 мин Энхтайваны гүүрний доор үл буцах хаалттай ус зайлуулах шугам хоолой тавина Уржигдар 16 цаг 24 мин ЦАГ АГААР: Улаанбаатарт шөнөдөө 7 хэм дулаан Уржигдар 16 цаг 22 мин “Старлайнер” хөлөг эх дэлхийдээ буцаж ирэх хугацаа хойшлогджээ Уржигдар 16 цаг 21 мин Стэнлийн цомын эзэн долоо дахь тоглолтоор тодорно Уржигдар 16 цаг 20 мин Элчин сайд С.Сүхболд Итгэмжлэх жуух бичгийн хуулбараа гардуулав Уржигдар 16 цаг 19 мин Маргааш хамгийн урт өдөр, богино шөнө тохиож, нар буцна Уржигдар 13 цаг 12 мин Гадаад улсад суугаа иргэдийн санал өгөх явц гурав дахь өдрөө үргэлжилж байна Уржигдар 13 цаг 11 мин Италийн хөл бөмбөгийн домогт тамирчин Роберто Бажо гэрт нь зэвсэгт халдлага гарах үеэр толгойдоо гэмтжээ Уржигдар 13 цаг 06 мин "Хүннү 2222" хорооллын урд талын авто замын хөдөлгөөнийг нээжээ Уржигдар 13 цаг 04 мин Сэлбэ, Дунд гол дагуу 1,400 шоо метр лаг хагшаасыг цэвэрлэн гаргалаа Уржигдар 13 цаг 03 мин Б.Цогтбаатар: Маргааш агаарын температур дулаарч, голуудын усны түвшин нэмэгдэх төлөвтэй байна Уржигдар 13 цаг 01 мин Үерийн нөхцөл байдал тодорхойлогдсоноос хойш нийт 93 дуудлага бүртгэгджээ Уржигдар 13 цаг 00 мин Украин улсыг Европын Холбоонд элсүүлэх хэлэлцээ эхлэх өдрийг товложээ Уржигдар 12 цаг 59 мин Голуудын усны түвшин нэмэгдэж байгааг онцгойлон анхааруулж байна Уржигдар 10 цаг 22 мин Их Британийн хамгийн баян гэр бүл энэтхэг ажилчдын хөдөлмөрийг мөлжсөн хэргээр Швейцарын шүүхээс ял сонслоо Уржигдар 10 цаг 19 мин Голын эргийн ойролцоо суурьшсан аж ахуй нэгж, байгууллага, айл өрхүүдэд сэрэмжлүүлж байна Уржигдар 10 цаг 17 мин Өнөөдөр могой өдөр Уржигдар 10 цаг 15 мин Хүүхэд хүчирхийлэгчийг мэс заслын аргаар хөнгөлдөг АНУ-ын анхны муж Луизиана боллоо Уржигдар 10 цаг 13 мин Зеленский Евро 2024 тэмцээнд анхны хожлоо авсан Украины үндэсний шигшээ багт баяр хүргэв Уржигдар 10 цаг 11 мин
iИх уншсан
Үндэсний аюулгүй байдлаар тохуурхсан нь МАН даргын хамгийн т... "7 сарын 1" дахимааргүй байна аа, МАН дарга аа! Ардчиллын түүчээ Н.Алтанхуяг Д.Содном: Баялгийн сангийн хууль бол ААН-ийг дампууруулж, тө... Сонгууль айсуй, шинэ үе айсуй Х.Тэмүүжин: Зөвхөн даргад таалагддаг, иргэнээ хэн ч биш болг... Ө.Цогтбаяр: Талийгаач залуу хүүхдүүдийг уснаас авраад өөрөө ... Л.Гантөмөр: Бид нэг дарангуйлагчийн дор орчихвол юу болох вэ... Ард түмнийг сонгуультай байлгахгүйн төлөө бүх хууль гарч бай... МАН-ын даргын ёрлосон ёрыг хүний амиар төлдөг боллоо О.Баасанхүү: Хүний аминд хүрсэн этгээд МАН-ын ухуулагч байса... Улаанбаатарт зургаадугаар сарын 21-22-нд шилжих шөнө бороото... Казанийн наадмаас Монголын тамирчид найман медаль хүртээд ба... Зүүн өмнөөс хойш чиглэлтэйгээр аадар борооны үүл Улаанбаатар... СЕХ: Г.Сайханбаярын нэрийг саналын хуудаснаас хасах боломжгү... Таван өдөр дараалсан бороо орно М.Бадарч 25 мянган ам.долларын төлбөртэй олон улсын арбитрт ... УИХ-ын сонгуулиар "дайн", "геополитик" ярьж буй нэр дэвшигчи... НОК-ийн Шуурхай штабт ажиллах бүрэлдэхүүнд үүрэг чиглэл өглө... Үзэл санааны улс төр ба Ч.Өнөрбаяр
Top