Хятад улс арванхоёрдугаар сард дэлхийн хамгийн хатуу Ковид-19 хязгаарлалтыг сулруулсны дараа вирус Хятадыг бүрхсэн. Дөрвөн тусдаа эрдэм шинжилгээний баг ижил төстэй тооцоог гаргаж, өсөлтийн үеэр нэг саяас 1.5 сая хүн нас барсан нь Хятадын албан ёсны тооноос хамаагүй их байна.

Хоёрдугаар сарын 9-ний байдлаар нийт тахлын үеэр 83,150 хүн нас барсан нь тус улсын албан ёсны тоо гэж судлаачид үзэж байна. Энэ тоогоор Хятад улс тахал өвчний нэг хүнд ногдох нас баралтын түвшинээр хамгийн бага байх болно.

Гэвч судлаачдын таамаглаж буй нас баралтын түвшингээр Хятад улс Азийн олон оронд хэзээ ч ийм удаан, эсвэл түрэмгийлэн дарж байгаагүй хохирлыг давсан аж. Тооцоолол нь албан ёсны тоо баримтаас илүү эмнэлгүүд, чандарлах газруудын нотлох баримттай илүү нягт нийцэж байна.

Хятадад ковидоос болж хичнээн хүн нас барсан гэдэг судалгааны хоёр нь эрдэм шинжилгээний сэтгүүлд хэвлэгдсэн мөн бусад судлаачдаар хянуулахаар нийтлэгдсэн нийтлэлд гарсан байна. The Times сонины асуулгын хариуд эпидемиологичид өөр хоёр судалгааг хуваалцсан байна. The Times-д зөвлөлдсөн бүх судлаачид Хятадаас найдвартай мэдээлэл байхгүй бол тооцоолсон таамаглал гэж ойлгох ёстойг анхааруулжээ.

Хятад улс Ковид-19-ийн үхэл гэж юу болохыг нарийн тодорхойлсон байдаг. Албан ёсны тоонд зөвхөн эмнэлэгт нас барсан халдвартай хүмүүсийг багтаасан бөгөөд гэртээ нас барсан хүмүүсийг оруулаагүй болно. 2018-2020 онд Хятадад нийт нас баралтын тавны нэг орчим нь эмнэлгүүдэд тохиолдсон байна.

Зарим нь эх газрын Хятадад вирус хэр хурдан тархсан болохыг тооцоолохын тулд Хонконг, Шанхайд өнгөрсөн дэгдэлтүүдийг ашигласан байна. Бусад нь тархалт, нас баралтыг загварчлахын тулд аялалын мэдээлэл, хүн ам зүйн мэдээллийг ашиглажээ. Эрдэмтэд мөн Хятадын шинжилгээнээс авсан түүврийн мэдээллийг ашиглан хүн амын 90 хувь нь сар хүрэхгүй хугацаанд халдвар авсан гэж дүгнэжээ.

АНУ-д хийгдсэн харьцуулалтаар нэг судлаач Хятадад халдвар авсан хүмүүсийн нас баралтын түвшин АНУ-ынхтай бараг ижил байна гэсэн энгийн таамаглалаар эхэлсэн бөгөөд энэ нь хэрвээ Хятадын хүн амын 40-65 хувь нь халдвар авсан бол консерватив тооцооллоор үхэл нь ч мөн төдий чинээ байдаг гэсэн тооцоолол хийж 900,000-аас 1.4 сая хятад хүн нас барсан байж магадгүй гэж мэдээлжээ.

Б.Бүжлхамаа