ОХУ-ын нийслэл Москва хотын Басманы шүүх Москва хотын оршин суугч, халимаг монгол үндэстэн 58 настай Эдуард Балтыковыг баривчиллаа гэсэн мэдээллийг олон улсын Хүний эрхийн байгууллагууд мэдэгдлээ. Балтыковт алан хядах байгууллагын ажиллагаанд оролцсон гэсэн зохиомол хэрэг тулгажээ.

"Иргэдийн амьдрах эрүүл, аюулгүй орчныг бий болгоно" гэж амлаж гарч ирчихээд одоо гэтэл тэрийгээ маниусаар шийдүүлээд оноо өгөх юм гэнэ. Тэгвэл бид тэднийг сонгох ямар хэрэгтэй юм.

Х.Нямбаатарын оронд хэнийг томилох вэ? гэдэг нэгдүгээр асуудал биш. Харин Х.Нямбаатарыгаа буулгаж чадах уу, үгүй юу гэдэг л МАН-ын, Засгийн газар, Ерөнхий сайдын толгой өвдөх асуудал болоод байна.

Цаасан мөнгө нь эдүгээ цагт гүйлгээний зориулалтаа улам бүр алдаж, улс орнуудын түүх, соёлоо сурталчилах хэрэглүүр болж хувирч байна. Сүүлийн үед шинэчлэгдэн хэвлэгдэж буй мөнгөн дэвсгэртүүдийн хандлага ч үүнийг гэрчилнэ. Монгол Улс маань ч бас алдарт зохиолч, соён гэгээрүүлэгчдийнхээ гэгээн дүрийг мөнгөн дэвсгэрт дээрээ залах цаг болжээ. Миний санахаар орчин цагийн монгол утга зохиолын хэлийг хөгжин төлөвшихөд гол нөлөө үзүүлж, цаг төрийн хэрэгт хүчээ өргөсөн Дашдоржийн Нацагдоржийн дүрийг аль нэг мөнгөн дэвсгэрт дээр залахад буруудах зүйлгүй мэт.

Бүх зүйлийг улс төрийн өнцгөөр харж болохгүй. Хэрвээ улс орны эрх ашиг ярих гэж байгаа бол тэр нь лав МАН-ын бодлого, үзэл суртлаас ангид байх ёстой. Эхний том төсөл дээрээ бид унавал цаашид Монголд хөрөнгө оруулах тухай ямар ч яриа байхгүй болно.

Хамгийн сонирхолтой нь сайд нарт чинь ч, танай намынханд ч таныг он удаан жил, УИХ-ын 2028 оны сонгууль хүртэл Засгийн эрхийг барина гэсэн итгэл бөх биш байна. “Итгэлгүй нийгэм дээрх эх орон гэж байдаггүй” гэж та өөрөө хэлсэн. Таны хийх ажил, хандах зүг энэ.

Бид заримдаа орчуулгаар биш ч, үндсэн монгол нэршлүүдийг хооронд нь хольж ойлголт ухагдахууны төөрөгдөл бий болгодог. Хэрээ, турлиах, алагтуу гурвыг, боршув уу, болжмор, бялзуухай гурвыг хооронд нь ялгалгүй дуртайгаараа нэрлэнэ. Үнэндээ шал өөр шувууд. Үүнтэй адил хөх ба цэнхэр, бор ба хүрэн, бөөрөнхий ба дугуй...? Харьцаа, харилцаа гэсэн шал өөр утгатай үгийг холиод “бэлгийн харьцаа” гэхээр эрхтнээ өөр нэгнийхтэй харьцуулж хэмжээд байгаа юм шиг? Үндэстний гэдгийг ч “үндэсний” гээд бараг дасчих шив дээ. Ганцхан Нэгдсэн үндэстний байгууллагын нэр л зөвөөрөө үлдэж. “Аугаа” гэдэг нь хүчирхэг, гарамгай, уужим, өгөөмөр, гэрэлт, эрчимт гэсэн утгатай, герег гаралтай үг. “Агуу” гэдэг бол том хөндий нүх, эндээс агуй, агуулах гэдэг үгс үүсчээ.

Үндсэн хууль дээд хэм хэмжээ мөн бол хүний эрх, түмний хүсэл мөрөөдөл няцаагдашгүй байж, түүний баталгааг дээд үнэт зүйл болгон тогтоохоос аргагүй. Улмаар энэхүү дээд үнэт зүйлдээ төрийн байгуулал, түүний удирдлага, эрх мэдэл, нийгэм, эдийн засгийн харилцааг нийцүүлэн бүтээх нь зүй ёс аж.

Х.Нямбаатар хотын даргаар ажилласан сүүлийн хоёр жилийн гаруйн хугацаанд нийслэлийн төсөв бараг дөрөв дахин нэмэгдсэн. 2026 онд зарцуулах төсөв нь гэхэд 11 их наяд. Атал нийслэлчүүдэд юу наалдсан бэ? Энэ их ялаас өөрөөр яаж мултрах вэ?

Ираны 28 мужийн 150 гаруй хотод эсэргүүцлийн жагсаал цуглаан болж байна. Гэвч цагдаа нар жагсаал цуглааныг тараахыг оролдож нулимс асгаруулах бөмбөг шидэж Исламын хувьсгалын дайчид жагсагсад руу гал нээсэн байна. Одоогийн байдлаар 62 хүн алагдаж түүний дотор 9 хүүхэд амь насаа алдаад байна. 2300 хүнийг баривчлаад байна.

Европын Холбоо, АНУ хоёр Египетэд хэрхэн хандахаа мэдэхээ байлаа, хий дэмий л ардчилсан хувилбартаа эргэж орохыг шаардаад байдаг. Гэхдээ Сирийн эсрэг хориг тавьсан шигээ Египетийн эсрэг хориг тавьбал том алдаа болно гэдгийг эрхбиш мэдрээд байдаг...

Н.Цэрэнхүү: Үндсэн хуулийн бүлэг, заалтуудаас олон зүйлийг ярьж болох боловч төрийн бэлгэдэл болсон сүлдний талаар яаж, хэлэлцэж, маргалдаж байсныг товч сонирхуулъя.

Ховард Роаркийн дүрийг Айн Рэнд Америкийн нэртэй архитектор Фрэнк Лойд Врайтаас санаа аван бүтээсэн гэдэг. Гэхдээ түүний үзэл бодлыг бус ажил мэргэжил, кареерийн хувьд санаа авсан хэмээн тайлбарласан байна. Энэ дүрээр Айн Рэнд өөрийгөө бодох үзэл бодол хувь хүний өөрийгөө үнэлэх үнэлэмжийн хамгийн төгс илэрхийлэл гэсэн санааг гаргахыг зорьжээ.

Аливаа юм хэтрэхээрээ утгагүй болдог. Төрийн хууль ч гэсэн хэт олшрохоороо аль нь хэрэгтэй, хэрэггүй гэдэг нь мэдэгдэхээ больдог. Хууль журам олширвол хүнд суртал ихэсдэг. Дарга нар олширвол улс орон нурдаг. Хулгайч, худалч олширвол улс орон сүйрдэг.

Явуухулан найрагч бол Найман овгийн хүн билээ. Монголын нууц товчоонд тодрон гардаг Найманы хаант улс нь манай түүх, соёлын ой санамжид онцгой байр суурь эзэлдэг. Тиймээс “Явуу” хэмээх эрхэм содон нэрийн цаад утгыг утга зохиол, түүх соёлынхон олонтаа тунгаан бодож ирсэн нь зүйн хэрэг. Найманчууд хаан цолоо “Ябгу”, өөрөөр хэлбэл “Явуу” хэмээн нэрлэдэг байжээ. Их найрагч Явуухулан энэ эртний хаан цолны утга, язгуур сүр, түүхэн бэлгэдлээр өөрийн нэр, уран бүтээлээ жигүүрлэсэн мэт санагдана. Түүний нэр бол хувь хүний тодотгол төдий бус, угсаа гарвал, түүхэн ой санамж, монгол язгуурын соёлын үргэлжлэл юм.

Жинхэнэ удирдагч гэдэг нь бусадтай санал нийлж харагддаг хүн биш, харин үнэн мэдээлэл өөрт нь хүрэх орчныг бүрдүүлж чаддаг хүн юм. Тэд хурдан хариу үйлдэл хийдэггүй, харин тайван тунгааж, ойлгож, тодруулж, бодит алхам хийдэг.

АНУ Вэнэсүэл дахь харгис дэглэмийг унагаснаар ард түмнийг нь жаргуулах гэсэн, эсвэл америкчууд тэр орны асар их нефтэд шунаж байгаа гэх мэтийн маш олон янз тайлбар одоо цуварч таарна. Үнэн байлаа ч тэр нь Америкийн гол зорилго ч биш, сонирхол ч биш. Ердөө л Монро номлолт гадаад бодлогын зарчим нь.

АНУ-аас хэрэгжүүлж байгаа үйл ажиллагааны давлагаа Монгол Улсыг ч хамарч магадгүй. Марко Рубио 2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд АН-ыг дэмжих өндөр магадлалтай бөгөөд ОХУ, БНХАУ-ын дундах Монгол Улсад нөлөөгөө тогтоохыг хүсэх нь гарцаагүй.

Хятад руу гаргах түүхий эдийн эрэлт буурах төлөв ажиглагдаж, Монголын эдийн засгийн өсөлт 2026 оноос саарах төлөвтэйг Дэлхийн банк танилцууллаа. Шууд утгаараа гацаж мохсон уул уурхайн зарим төслүүдээ хөдөлгөхөөс өөр аргагүй болов.

Манай ГХЯ судалж, нөхцөл байдлыг гярхай ажиглаж байгаа. Байр сууриа ч боловсруулж байгаа. Сүүл барихгүй гэдэгт итгэлтэй байна. Харин байр суурь шаардаад эхэлбэл төвийг сахихаа тэмдэглээд, Николас Мадурогийн дараа гарч ирэх тэр дэглэм ба Засгийн газрыг хүлээн зөвшөөрч дэмжих байр сууриа боловсруулчихсан байх нь зөв болох болов уу.