x

Хүн бүр 10 мянган долларын өртэй болох уу?

Монгол Улсын гадаад өрийн үлдэгдэл энэ оны эхний хагас жилд 29.7 тэрбум ам.доллар болжээ.

Улсын нийт өр 10 жилийн өмнөхөөс  5-10 дахин өссөн гэсэн үг. 30-аад тэрбум ам.долларын өрийн 7.2 тэрбум нь Засгийн газрынх бол 2.47 тэрбум ам.доллар нь Төв банкных, үлдсэн нь хувийн хэвшлийнх болж байна. Тиймээс өрийн эзэд манайх танайх, минийх чинийх гэж маргаж, мөчөөрхөлгүй дунд, урт хугацаанд өрөө бууруулах  нэгдсэн бодлого хэрэгжүүлэх шаардлагатай гэж Төв банк үзсэн. Гэхдээ энэ нь бие биенийхээ өрийг төлөлцөнө гэсэн үг биш юм.

Нөгөөтэйгүүр эдийн засгийн хөгжлийн бодлого, арга барил өнөөдрийнхөөр үргэлжилсээр байвал  өр цаашид нэг их нимгэрэхгүй нь гэдгийг Монголбанкны “Төлбөрийн тэнцэл ба гадаад өр”-ийн тайланд дурдсан байна.

2016 оны II хагастай харьцуулахад Монгол Улсын нийт өр 5.43 тэрбум ам.доллар буюу 14.67 их наяд төгрөгөөр, Засгийн газрын өр 2.47 тэрбум ам.доллар буюу 6.64 их наяд төгрөгөөр нэмэгдээд байна. Энэ нь манай нэг хүнд ногдох өр 7,776 ам.доллар орчим байсан бол энэ оны мөн үед 9,167 ам.доллар буюу 24.7 сая төгрөг болж нэмэгджээ. Монгол улсын нийт гадаад өр 80.17 их наяд төгрөгт хүрч ДНБ-ий 220 хувьтай тэнцэж байна.

Засгийн газрын өр энэ хугацаанд 2.47 тэрбум ам.доллар буюу өнөөдрийн ханшаар 6.64 их наяд төгрөгөөр нэмэгдсэн. Харин Засгийн газар 2020 оны төсвийн төсөлд зарлагыг хоёр их наяд төгрөгийн алдагдалтай оруулж  эдийн засагчдын шүүмжлэлийн бай болж байгаа.

Тэгвэл энэ алдагдлын 1.3 их наяд төгрөгийг  гадаад зээлээр нөхөх төсөөллийг төсөвт суулгаад байна. Хэрэв ингэж дахин зээл авах юм бол манай өрийн хэмжээ дахин нэг их наяд 300 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдэж нэг хүнд ногдох өр 10 мянган ам.доллар давахаар болж байна. Түүнчлэн өрийн таазын дээд хязгаарыг хуульд заасан хэмжээнээс хэтэрч төсөвт ирэх дарамт нэмэгдэн урсгал дансны алдагдал зузаарах төлөвтэй.

Өрийн таазын дээд хязгаарыг өөрсдөдөө зориулж өөрчилдөг

Өнөөдөр Засгийн газрын өр ДНБ-ий 58.9 хувьтай тэнцэж байна. Гадаад өрийн зохист хэмжээ бусад орны хувьд харилцан адилгүй байдаг. Дийлэнх нь өрийн хэмжээгээ ДНБ-ийхээ 50 хувиас хэтрүүлэхгүй байхаар хуульчилсан байдаг.

Харин манайх 60 хувиас хэтрэхгүй байна гэж заасан. Гэвч 2016 онд  Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн 19.3-т “Өнөөгийн үнэ цэнээр илэрхийлсэн Засгийн өрийн үлдэгдлийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд эзлэх хувь хэмжээг 2019 оны төсвийн жилд 75 хувиас, 2020 оны төсвийн жилд 70 хувиас, 2021 оны төсвийн жилээс эхлэн 60 хувиас тус тус хэтрүүлэхгүй байна” гэж өөрчлөн найруулсан байна.

Өөрөөр хэлбэл, өр зээлээ нэмэх болохоороо энэ хуульдаа байн байн гар хүрдэг зуршилтай болжээ.

Анх 2010 онд тус хуулийг батлахдаа улсын өрийн өнөөгийн үнэ цэнээр илэрхийлсэн үлдэгдэл нь тухайн жилийн оны үнээр тооцсон дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 40 хувиас хэтрэхгүй байхаар заасан боловч түүнээс хойш 10 гаруй  удаа нэмэлт, өөрчлөлт хийжээ. Өөрөөр хэлбэл, эрх баригчид их ажил эхлүүлж байгаа дүр зураг үзүүлэх сонгуулийн зардлаа олохын тулд Засгийн газрын өрийн таазыг өөрсдөдөө зориулан өөрчилсөн хуулийн дагуу нэмж мэдэхээр байна.

Энэ бүхний эцэст нэг хүнд ногдох өрийн хэмжээ нэмэгдсээр эдийн засаг дахь гадаад өрийн тэнцэл алдагдахаар байгааг олон эдийн засагч анхааруулж байна. Өмнөх өрөө төлөөгүй байж дахин  зээл авч  түүгээр барагдуулна гэдэг нь хүүнийх нь зөрүүг татвар төлөгчийн халааснаас авна гэсэн үг. Өмнөх өрөө дараагүй хүнд, банк дахин зээл өгөхдөө хүүгээ нэмэгдүүлдэг нь бизнесийн зарчим.

Энэ бүхнээс харахад өр дарах нэгдсэн бодлого манай улсад үгүйлэгдсээр. Улсаараа хүн амаараа бүсээ чангалж дахин зээл авахгүйгээр энэ их өрийн ард гарах бодлого хэрэгтэй байна. “Гадаад өрийн хэмжээ өндөр түвшинд хүрч эдийн засагт хүндрэл үүссэн тохиолдолд авч хэрэгжүүлэх бодлого одоогоор алга, бид гадаад өрөө төлөхөд бэлэн биш байна” гэж эдийн засагч Б.Баярдаваа хэлэв.

Манай улс урсгал дансны алдагдлаар 100 орноос эхний 10-т багтжээ

Зардлаар тэжээгдсэн урсгал дансны алдагдлыг санхүүгийн дансны ашгаараа нөхсөөр байгаа нь манай гадаад өр төлбөр хуримтлагдах шалтгаан болж байгааг Төв банкныхан хэлсээр буй. Тиймээс  өнөөдөр өр, төлбөрийн тэнцлийг ярихад яах аргагүй төсвийн болоод нийт урсгал тэнцэл, тэр дундаа зардлыг ярихаас аргагүйд хүрч байна. Өөрөөр хэлбэл, урсгал данс тухайн улсынхаа эдийн засгийн толь нь болдог гэдэг.

Өнөөдөр урсгал зардлыг задалбал ихэнх нь үйлчилгээ түүн дотор тээвэрт зарцуулагдаж  байна. Импортын ихэнх нь үүнд төвлөрдөг гэсэн үг.  Тиймээс ч ноу хау, ахисан түвшний үйлдвэрлэл шаардаад байдаггүй үйлчилгээний салбарын үйлдвэрлэлийг өөрсдөө гүйцэтгэх, энэ чиглэлийн зардлаа бууруулах шаардлагатай байгааг судлаачид хэлж байгаа юм. 

Тухайлбал, үйлчилгээний салбарт манай улс  өнгөрсөн онд  хоёр тэрбум ам.долларын алдагдалтай ажилласныг статистикаас харж болно. Бас нэг жишээ хэлбэл  өнөөдөр экспортын гол орлогыг бүрдүүлж буй нь Таван толгойн нүүрсний  тээвэрлэгчдийн тал нь буюу 47 хувь нь гаднын хөрөнгө оруулагчид, шууд хэлбэл гаднын компаниуд байна.   

Нэг тонн нүүрс зөөхөд зарлагддаг 32 ам.долларыг төмөр зам барьсан тохиолдолд дөрөв дахин бууруулах тухай тооцоог хэдийнээ хийсэн. Гэвч  ажил хэрэг болголгүй өнөөдрийг хүрч, гадагш мөнгөө алдсаар байгааг эдийн засагч  Б.Түвшинтөр онцолсон юм.

Дэлхийн банкны өнгөрсөн оны мэдээгээр хөгжиж буй болон бусад 100 гаруй  орны урсгал дансны алдагдлыг эрэмбэлэхэд манай улс алдагдлаараа эхний гуравт орсон байх юм. Гэтэл 10-аад жилийн өмнө манайхаас тааруухан үзүүлэлттэй улс орон олон байж.

Тухайлбал, 2000-2009 онд манай улсаас ч илүү урсгал дансны алдагдалтай, хүндхэн байсан Вьетнам  улс өнөөдөр ашиг ярьдаг улс болчихоод байгаа юм.

Өр төлөх стратеги тодорхой бус байна

2021 оноос эхлэн манай Засгийн газар гадаад өрөө төлж эхэлнэ гэдгийг бүгд мэднэ. Тухайлбал, 2021 онд “Мазаалай бонд” 500 сая ам.доллар, 2022 онд “Чингис бонд” нэг сая ам.доллар, 2023 онд “Гэрэгэ бонд” 800 сая ам.доллар, 2024 онд төлөгдөх “Хуралдай бонд” 600 сая ам.доллар тус тус төлөхөөр байгаа.

Эдгээр бонд, зээлийг богино хугацаанд оруулсан хөрөнгөө нөхөх төслүүдэд зарцуулаагүй учир одоо эргэн төлөлт хийхэд хүндрэл тулгарах нь нэгэнт тодорхой болсныг бодлого тодорхойлогчид ярьсаар.

Монголбанк 2020-2024 онд нийтдээ 14 орчим тэрбум ам.долларын өр төлбөр хийх тооцоо гарчээ. Өнөөдрийнхөөр бол гарц  бүрхэг. Юун түрүүн зарим төлбөрийг хойшлуулахаар хэлэлцээ хийж байгаагаа мэдээлсэн. Монгол Улсын өр төлөх стратегийг Сангийн яам боловсруулсан гэх ч олон нийтэд ил тод мэдээлээгүй байна.

"Зууны мэдээ" сонин

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
ЦААШ ҮЗЭХ
iШинэ мэдээ
Монголын ард түмнээс БНХАУ-д 30 мянган толгой хонь хандивлав 8 цаг 29 минутын өмнө БНСУ-д оршин суугаа иргэдийн АНХААРАЛД! 12 цаг 42 минутын өмнө Хот орчмын найман чиглэлд өглөө 06:30-07:40, орой 18:30-19:30 хооронд автобус явна 12 цаг 52 минутын өмнө Голомт банкны ажиллах цагийн хуваарь 13 цаг 0 минутын өмнө Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг айлчлалаас ирмэгц шууд тусгаарлана 13 цаг 19 минутын өмнө БНСУ-д коронавирусийн халдварын 1766 тохиолдол бүртгэгдэж, 13 хүн нас барлаа 13 цаг 32 минутын өмнө Хүнс тээвэрлэсэн автомашиныг зохих зөвшөөрлийн дагуу нэвтрүүлж байна 13 цаг 57 минутын өмнө Хулгайн замаар зорчсон жолооч нарт хариуцлага тооцно 14 цаг 11 минутын өмнө Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын БНХАУ-д хийх айлчлал эхэллээ 14 цаг 23 минутын өмнө "The Hu" хамтлаг Их Британийн амьд хөгжмийн наадамд нэр дэвшжээ 14 цаг 36 минутын өмнө Хятад улсад Монголын ЭСЯ-ны хамт олон нэг өдрийн цалингаа хандивлав 14 цаг 51 минутын өмнө Прокурорын байгууллагын ажилтан, албан хаагчид нэг өдрийн цалингаа хандивлалаа 14 цаг 59 минутын өмнө Авто замын тэмдэг, тэмдэглэгээг стандартад нийцүүлж шинэчлэнэ 15 цаг 6 минутын өмнө Ц.Мөнхбаатар: Хүндэтгэн үзэх шалтгаангүй бол нийслэл рүү оруулах боломжгүй 15 цаг 33 минутын өмнө Нийслэлд 945 бар, 87 саун, 59 фитнесс, 321 сүм хийдийн үйл ажиллагааг зогсоолоо 15 цаг 42 минутын өмнө Машинаа ухрааж байхдаа бага насны хүүхэд дайрсан хоёр осол гарчээ 15 цаг 51 минутын өмнө Ерөнхийлөгч Х.Баттулга БНХАУ-д айлчилна 16 цаг 18 минутын өмнө "Токио-2020" олимпын наадмыг аюулгүй зохион байгуулахад бэлтгэнэ 16 цаг 23 минутын өмнө Улсаа нураачихалгүй сонгууль хүргэх юмсан 17 цаг 17 минутын өмнө Бид хэтэрхий цөөхүүлээ 17 цаг 36 минутын өмнө БНСУ-ын нэг, Япон улсын нэг иргэнийг тусгаарлаж, буцаахаар болжээ 20 цаг 31 минутын өмнө Савхин хүрэм 2020 оны загварын гол тренд болно 21 цаг 10 минутын өмнө Ирэх сард ихэнх нутгаар олон жилийн дунджаас дулаан байна 21 цаг 25 минутын өмнө Хөвсгөл аймагт 2 иргэнийг ажиглалтын тусгаарлалтад орууллаа 21 цаг 44 минутын өмнө Клеопатрагийн амьдрал, хайр дурлалын түүх 22 цаг 27 минутын өмнө Дугаарын хязгаарлалт хэвээр мөрдөгдөнө 23 цаг 0 минутын өмнө ЭМЯ-наас коронавирусийн нөхцөл байдлын талаар мэдээлнэ 23 цаг 9 минутын өмнө Цасан шуурга шуурч, халтиргаа гулгаа ихсэхийг анхааруулав 23 цаг 14 минутын өмнө Б.Отгонсүх: Ажил цуглах, тарах үед нийтийн тээвэр маршрутынхаа дагуу үйлчилнэ Уржигдар 22 цаг 05 минутад Баар, фитнесс, спорт заал зэрэг үйлчилгээний газруудын үйл ажиллагааг ТҮР ЗОГСООЛОО Уржигдар 21 цаг 45 минутад Багануурт тусгаарлагдсан иргэдээс коронавирус илэрсэнгүй Уржигдар 21 цаг 41 минутад Хятадад коронавирусийн эсрэг уудаг вакцин гаргаж авчээ Уржигдар 17 цаг 44 минутад Нийтийн тээврийн үйлчилгээг гуравдугаар сарын 3 хүртэл бүрэн зогсоолоо Уржигдар 16 цаг 11 минутад Ө.Энхтүвшин: Хөдөлгөөн хязгаарласан хугацаанд ямар ч шалтгаантай байсан иргэдийг хот руу нэвтрүүлэхгүй Уржигдар 15 цаг 20 минутад У.Хүрэлсүх: Хаана, хорино, шийтгэнэ. Ингэж байж нөхцөл байдлыг бид давна Уржигдар 15 цаг 07 минутад Коронавирусаас урьдчилан сэргийлэх ЦОГЦ үйл ажиллагаанд төсөв нэмж баталлаа Уржигдар 14 цаг 41 минутад Титэмт вируснаас хамгийн ихээр хэлмэгдэж байгаа 10 орон Уржигдар 13 цаг 17 минутад Хот хоорондын замыг ирэх сарын 2 хүртэл хааж, Японы нислэгийг 14 хоногоор цуцална Уржигдар 12 цаг 56 минутад Орон нутгийн замын хөдөлгөөний хязгаарлалтыг сунгана Уржигдар 11 цаг 56 минутад Багануурт коронавирусийн сэжигтэй тохиолдол бүртгэгдэж, хэсэгчилсэн хөл хорио тогтоов Уржигдар 11 цаг 06 минутад Баян-Өлгийд коронавирусийн сэжигтэй гадаадын иргэнийг тусгаарлажээ Уржигдар 10 цаг 48 минутад 27-ны өглөөнөөс эхлэн нийслэл рүү орох, нийслэлээс гарах иргэдээс асуумж авна Уржигдар 10 цаг 00 минутад Д.Нарангэрэл: БНСУ-д байгаа монгол иргэнээс коронавирусийн халдвар илэрсэн 2020-02-25 11:46 БНХАУ-ын ЭСЯ-наас мэндчилгээ дэвшүүлжээ 2020-02-24 13:19 Гэрээт ажилтны БНСУ-д байх хугацааг 50 хоногоор сунгажээ 2020-02-24 13:01 Хулгайн замаар зорчихгүй байхыг онцгойлон анхааруулав 2020-02-24 09:15 Х.Баттулга: Монголын уудам нутагт эрүүл энх, элэг бүтэн амьдрал өнөд оршиг 2020-02-24 08:52 У.Хүрэлсүх: Ямар их ХАРИУЦЛАГАТАЙ ард түмэн болохоо энэ цагаан сараар ХАРУУЛЦГААЯ 2020-02-23 11:18 Гахай жилийн ОНЦЛОХ 10 үйл явдал 2020-02-23 08:40 Сар шинийн баяр, амралтын өдрүүдэд нийтийн тээврээр ҮЙЛЧЛЭХГҮЙ 2020-02-22 19:54
iИх уншсан
Тавантолгойн ордын хөрөнгө оруулалтын гэрээ “хорлон сүйтгэх ... "Хотол төгс" хэмээх "Төмөр хулгана" жилийн үхэр хөтөлсөн хүн... Би дундажаас дээгүүр ҮАБЗ алт цэвэршүүлэх нэрээр мөнгө угаах төслийг мэдсэн үү? Титэмт вируснаас хамгийн ихээр хэлмэгдэж байгаа 10 орон Гахай жилийн ОНЦЛОХ 10 үйл явдал Улсаа нураачихалгүй сонгууль хүргэх юмсан Бид хэтэрхий цөөхүүлээ "The Hu" хамтлаг Их Британийн амьд хөгжмийн наадамд нэр дэвш... Хот хоорондын замыг ирэх сарын 2 хүртэл хааж, Японы нислэгий... Х.Алтанхуяг: У.Хүрэлсүх ээ, хэзээ сэлмээ сугалж, хулгайч гиш... БНСУ-д коронавирусийн халдварын 1766 тохиолдол бүртгэгдэж, 1... Х.Баттулга: Монголын уудам нутагт эрүүл энх, элэг бүтэн амьд... Коронавирус: Долоон сартай нярай бүрэн эдгэрчээ С.Чинзориг: Тэтгэврийн зээл олгож эхэлсэн нь хорио цээрийн д... Эрдэмтдийн үзэж буйгаар хоёрдугаар сарын сүүл үед вирусийн т... Ө.Энхтүвшин: Хөдөлгөөн хязгаарласан хугацаанд ямар ч шалтгаа... Д.Нарангэрэл: БНСУ-д байгаа монгол иргэнээс коронавирусийн х... Б.Отгонсүх: Ажил цуглах, тарах үед нийтийн тээвэр маршрутынх... Хөл хорионы ХАТУУ ДЭГЛЭМ халдварын тоо буурахад нөлөөлж байн...
Top