x

Эрдэнбүрэнгийн УЦС-аас үлдсэн асуудал нүүлгэн шилжүүлэлт

Эрчим хүчний сайд Б.Тавинбэх өнгөрсөн хавар “Ирэх өвөл эрчим хүчний хязгаарлалтад орж магадгүй” хэмээн мэдэгдэж, олон ч хүнийг цочоосноос хойш бараг найман сарын хугацаа өнгөрөөд байна. Манай улсын одоо ашиглаж байгаа эрчим хүчний эх үүсвэрүүд болон холбогдох дэд бүтцийн 40 орчим хувь нь ашиглалтын хугацаа дууссан. Нийт үйлдвэрлэж байгаа эрчим хүчний 90 орчим хувь нь эрчим хүчний нүүрсээр ажилладаг технологитой тул найдвартай ажиллагаа талаасаа эрсдэлтэй нөхцөл байдалд байгааг тухайн үед сануулж байлаа.

Тиймээс нэгд, одоо байгаа эх үүсвэрүүдийнхээ хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх, хоёрт Багануур, Бөөрөлжүүт, Тавантолгойн нүүрсний ордуудыг түшиглэн 300-450 мВт-ын хүчин чадалтай нүүрсээр ажилладаг шинэ эх үүсвэрийг барьж ашиглалтад оруулах зорилт тавьсныг Эрчим хүчний сайд хэлжээ. Гэвч энэ хоёр зорилтын аль аль нь байрнаасаа хөдлөөгүй байгааг бид мэднэ. Харин гуравдах нь, дэлхий нийтийн жишигт нийцсэн сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэртэй болох явдал.

Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газрын тодорхойлсон “Шинэ сэргэлтийн бодлого”-ын баримт бичигт эрчим хүчний чиглэлээр хийгдэх нийт 23 төсөл, арга хэмжээ тусгагдсан. Эдгээр төсөл арга хэмжээг хэрэгжүүлэхэд урьдчилсан байдлаар 14.8 их наяд төгрөгийн санхүүжилт шаардагдах тооцоо судалгаа гарснаас 7.6 их наяд орчим төгрөгийн санхүүжилтийн эх үүсвэр тодорхой болоод байгаа тухай Эрчим хүчний сайд мэдээлсэн. Үүний нэг нь Эрдэнэбүрэнгийн УЦС.

Салбарын мэргэжилтнүүдийн хэлж буйгаар сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэрүүдээс (нар, салхины гэх мэт) манай эрчим хүчний системийн технологид хамгийн сайн тохирдог нь усан цахилгаан станц юм байна. Төвийн эрчим хүчний системд холбох боломжтой, хүчдэлийн хэлбэлзэл хамгийн багатай нь гэсэн үг. Гэвч манайд гадаргын ус хомс учир УЦС барих өгөгдөлтэй гол мөрөн цөөн. Ийм цөөхөн голын нэг нь Ховд гол юм. Мэргэжилтнүүдийн хийсэн судалгаагаар Ховд гол дээр дунд шатлалын дараалсан гурван ч станц барих боломжтой. Үүнээс нарийвчилсан судалгааг удаа дараа хийж, УЦС барих газрыг тодорхойлоод ТЭЗҮ-ийг боловсруулж, гүйцэтгэгчийг шалгаруулан гэрээ байгуулсан нь одоогоор Эрдэнэбүрэнгийн УЦС байна даа. Суурилагдсан хүчин чадал нь 90 МВт буюу жилд 366 сая кВт/цаг цахилгаан үйлдвэрлэх хүчин чадалтай.

Баримт хэлэхэд, манай баруун аймгууд эрчим хүчний хэрэглээнийхээ 72 хувийг ОХУ болон Хятадаас импортоор авдаг. Импортын өндөр үнээр эрчим хүчээ авдаг боловч хэрэглэгчиддээ энэ үнээр нийлүүлэх боломжгүй учир Баруун бүсийн эрчим хүчний системд жил бүр улсын төсвөөс 8-16 тэрбум төгрөгийн татаас өгдөг. Энэ мөнгө хаанаас гарах вэ, татвар төлөгчдийн халааснаас гардаг. Тийм болохоор Эрдэнбүрэнгийн УЦС-ыг ашиглалтад оруулах нь зөвхөн баруун аймгийнхны асуудал биш юм. Оюутолгойн алт, зэсийн уурхай мөн ялгаагүй Хятадаас эрчим хүчаа авдаг, жилд 120 сая ам.доллар төлдөг. Өмнөд бүс эрчим хүчний шинэ эх үүсвэртэй болчихвол энэ хэмжээний мөнгө манай төсөвт орж ирнэ гэсэн үг.

Эрдэнэбүрэнгийн УЦС ашиглалтад орвол баруун аймгууд импортын цахилгаан эрчим хүчний хараат байдлаас гарч, эдийн засгийн хувьд үр өгөөжтэй, байгаль орчинд ээлтэй эрчим хүчний найдвартай эх үүсвэртэй болно. Эрчим хүчний хэрэглээгээ дотоодынхоо эх үүсвэрээр 100 хувь хангаад зогсохгүй Баруун бүсийн эрчим хүчний нэгдсэн сүлжээний ойрын 10 жилийн нийт хэрэглээний өсөлтийг бүрэн хангана гэж байна. Төслийн нийт өртөг 271 сая ам.доллар, БНХАУ-ын Экзим банкны хөнгөлөлттэй зээлээр санхүүжүүлнэ. Төслийн гүйцэтгэгч БНХАУ-ын  “Power China” компанитай өнгөрөгч оны есдүгээр сард “түлхүүр гардуулах” нөхцлөөр гарын үсэг зурж, энэ оны дөрөвдүгээр сард ажлаа эхэлсэн. Одоо геологи, өрөмдлөгийн шатанд яваа. Гүйцэтгэгч компани УЦС-ын бүтээн байгуулалтын ажлыг таван жил буюу 61 сарын хугацаанд хийж гүйцэтгэх ёстой. Тэгэхээр бид эрчим хүчний шинэ эх үүсвэрээ хүлээж авахад чилийсэн дөрвөн жил хагасын хугацаа үлдэж байна даа. Тэр хооронд бусад эх үүсвэрүүдийнхээ ажлыг эхлүүлчих байлгүй.

Нэг зүйлийг сануулахад, Эрдэнэбүрэнгийн УЦС-ыг барьж байгуулах асуудал зөвхөн энэ Засгийн газрын өнгөн дээр эхэлсэн юм биш. 2015 оны арваннэгдүгээр сард БНХАУ-ын Засгийн газрын хөнгөлөлттэй зээлийг Монголын Засгийн газарт ашиглах тухай ерөнхий хэлэлцээр байгуулагдаж, 2018 оны тавдугаар сард Засгийн газрын 160 дугаар тогтоолоор энэхүү хөнгөлөлттэй зээлийн хүрээнд Эрдэнэбүрэнгийн УЦС төслийг санхүүжүүлэхээр шийдвэрлэсэн байдаг юм. Гэвч өнгөрсөн хугацаанд УЦС барихтай холбоотой асуудлаар орон нутгийн иргэд болон ТББ-ууд, Засгийн газрын хооронд багагүй зөрчил гарч, асуудал ундарсныг бид мэднэ. Тиймээс өнгөрсөн оны аравдугаар сард Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ УИХ-ын чуулганд оролцохдоо гишүүдэд хандан Эрдэнэбүрэнгийн УЦС-ыг барих асуудал дээр улс төрийн дэмжлэг хүсч байлаа. Тэр үед Ерөнхий сайд “Том шийдэл бүхэн цаанаа төлөөстэй байдаг. Асуудлыг дагуулаад элдэв янзын улс төр явдаг. Өнөөдөр жишээ нь  Эрдэнэбүрэнгийн УЦС явах уу, үгүй юу гэдэг асуудал үүсч байна. Эрчим хүчний хараат байдлаас гарахын тулд энэ төслийг бид урагшлуулах ёстой.

Олон хөрөнгө оруулагч гарах учраас таалагдах, эс таалагдах зүйл гарна. Тэр тоолонд улстөрчидтэй холбогдож, янз бүрийн улс төрийн акц хийдэг. Үүнд нь хөтлөгдөөд явах уу, эсвэл бид өөрсдөө нэгдмэл байж нийтлэг эрх ашгийнхаа төлөө явах уу гэдгээ сонгоход хүрнэ. Эндээс маш их зүйл хамаарна” гэж хэлж байв. Тэр өдрөөс хойш жил гаруйн хугацаа өнгөрч, Эрдэнэбүрэнгийн УЦС-ыг босгох ажил Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газрын нуруун дээр ирж. Өнгөрсөн сард байх, УИХ-ын зарим гишүүд санаачлаад УЦС баригдахаас өмнө (2022-2025 онд) түүний нөлөөллийн бүсэд суурьшиж байгаа малчин өрхүүдийг нүүлгэн шилжүүлэх, нөхөн олговор олгох асуудлаар тогтоолын төсөл санаачлаад явж байсан. Бодоход нэгдмэл бодлоготой, нийтлэг эрх ашгийнхаа төлөө алхаж эхэлсэн нь тэр байх.

Харин орон нутгийн иргэдэд дуулгах бас нэг шинэ мэдээлэл нь, Эрдэнэбүрэнгийн УЦС-ыг байгуулснаар зөвхөн эрчим хүчний хараат байдлаас гарч, эрчим хүчний өөрийн өртгийг хямдруулаад зогсохгүй эргээд байгаль орчиндоо эерэг нөлөөтэй юм байна лээ шүү. УЦС-ын усан сангийн дагуу аялал жуулчлал, амралт зугаалгын болон загасны аж ахуй хөгжүүлэх боломжтой. Усан санд ихээхэн ус хуримтлагдснаар орчны агаарын чийгшил нэмэгдэж орон нутгийн уур амьсгал бэлчээрт эерэг нөлөө үзүүлдэг гэсэн байна.

Эрдэнэбүрэнгийн УЦС бол шинээр баригдах сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэрүүдээс хамшийн том нь. Ховд гол дээр УЦС барих судалгааг бүр 1964 оноос хойш гадаад, дотоодын мэргэжлийн байгууллагатай хамтран хийж ирсэн байдаг. Олон жил яригдсан, мөрөөдөл төдий байсан энэ бүтээн байгуулалт одоо л ажил хэрэг болж байгаа нь энэ. Улс оронд хэрэгтэй том төсөл хэдий ч ганцхан сөрөг нөлөө бий. Тэр нь тасралтгүй ажиллах усан сангийн талбайд мал аж ахуй эрхэлж байгаа иргэдийг нүүлгэн шилжүүлэх явдал. Уртаараа 24 км, өргөн нь 4 км хэмжээтэй усан сан байгуулна. Усан сангийн гүн 3-40 метр байх бөгөөд 9700 га газрыг хамарна гэж байгаа.

Тиймээс усан сан байгуулагдах талбайд амьдарч байгаа 258 өрхийг одоо амьдарч байгаа нөхцлөөс нь дордуулахгүйгээр нүүлгэн шилжүүлэх, нөхөн олговор олгох нь манай талаас буюу Засгийн газрийн шийдэх ёстой ганц ажил болж үлдээд байна. Иргэд өөрсдөө ч гэсэн үүн дээр ухамсартай, ул суурьтай хандаж чадвал асуудал хүндрээд байх шалтгаан ч алга. Ямар ч том, жижиг асуудал угаасаа хүнээс эхлээд хүнээр дуусдаг хойно доо.

Б.СЭМҮҮН

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (5)

  • Зочин (172.69.252.133)
    Орон нутгийн нь засаг захиргаа нь нутгийнхаа хүмүүсийг нүүлгэн шилжүүлэх асуудлыг шийдвэрлэж чадахгүй бол больчих л доо
    2022 оны 12 сарын 03 | Хариулах
  • zochin (172.69.252.132)
    Alivaa tusliig zaaval hulgai dagaj ard irged hashirsan NNuursnii hulgai, Hugjliin bankiig har Ard tumnii amidral ulam dordood Tom tusluud uguuj alga
    2022 оны 12 сарын 02 | Хариулах
  • Ахмад иргэд (172.69.252.132)
    Монгол улсаа хөгжүүлэе сэтгэж зураг төслийн асуудал шийдэгдсэн бол хийх л хэрэгтэй л дээ 200 гаруй айл өрхийн асуудлыг шийдээд барьж байгуулах л хэрэгтэй л дээ төр засаг шийдвэрээ гаргаад Монгол улсын эрх ашгийг нэг дүгээрт тавиад асуудлыг дуусгах хэрэгтэй л дээ 200 гаруй өрх айл МОНГОЛ улс биш шүү дээ
    2022 оны 11 сарын 30 | Хариулах
  • Зочин (172.69.252.132)
    Тэр мөнгөөрөө Улаанбаатар хотод дулааны эх үүсвэр барь
    2022 оны 11 сарын 26 | Хариулах
  • Зочин (172.69.252.133)
    Хаана л бол хаана хулгай луйвар тэгсэн хэрнээ нэг ч шүүгч, нэг ч луйварчин зохих ёсоор хариуцлага хүүлээсэнгүй их болж ажилаас халагдах жишээтэй!! Төсөл хөтөлөр, хөгжил энэ тэр гэхээсээ илүү хулгайгаа эхлээд дармаар бна. Чингэс гээд л байдаг. Тэр чингэсээ дуйрайдаг сургаалийг нь хэрэгжүүлдэг болоосой
    2022 оны 11 сарын 25 | Хариулах
iШинэ мэдээ
Улаанбаатарт шөнөдөө 2 хэм хүйтэн 12 цаг 25 мин НӨАТ: 60,000-500,000 төгрөгийн 4,047 азтан тодорлоо 14 цаг 59 мин 2030 онд нийслэлийн цахилгаан станцуудын хүчин чадлын дутагдал 33 хувьд хүрнэ 16 цаг 10 мин Д.Тогтохсүрэн: Гурилын импортын тарифыг тэглэвэл тариаланчид тариа тарихгүй гэж эсэргүүцэж байгаа 20 цаг 45 мин Гадаадын аялагчдын тэмдэглэлд Монголын тухай хэрхэн өгүүлэв 20 цаг 53 мин Сонгуулийн автомат системийг шалгах ажлын хэсэгт тагнуулын байгууллага оролцоно 21 цаг 30 мин Хэнтий, Дорнод, Архангай аймагт 9,102 га талбай хээрийн түймэрт шатжээ 21 цаг 39 мин Эм, Эмнэлгийн Хэрэгслийн ХЗГ-ын үйл ажиллагааны талаар сонсож байна 21 цаг 44 мин Баялгийн сангийн хуулийг эсэргүүцсэн гишүүдийг нэр дэвшүүлэхгүй 21 цаг 51 мин Парисын олимпын нээлт болох газар өөрчлөгдөж магадгүй 22 цаг 7 мин Улаанбаатар өдөртөө 13 хэм дулаан 22 цаг 21 мин Монголбанк: Хар жагсаалтад бүртгэлтэй иргэд, ААН-ийг өршөөлд хамруулав Уржигдар 19 цаг 55 мин 147 дугаар сургуулийн сурагч нулимс асгаруулагчийг ангийнхандаа сонирхуулах зорилгоор цацсан гэжээ Уржигдар 18 цаг 16 мин “Бэлтэс Мөрөн” ХХК-д холбогдох шүүх хурал энэ сарын 18-нд болно Уржигдар 17 цаг 44 мин Б.Энхбаяр: Хохирогч охины мэдүүлэг хэвлэлээр гарч байгаад ээж нь гомдол гаргасан Уржигдар 14 цаг 40 мин 12 настай охиныг хүчиндэж, амийг нь хөнөөсөн Г.Гантулгад бүх насаар нь хорих ял өглөө Уржигдар 14 цаг 32 мин Нулимс асгаруулагч хийд хордсон 30 гаруй сурагчийг ЭХЭМҮТ-д хүргэжээ Уржигдар 14 цаг 27 мин Улсын хэмжээнд нэг сая гаруй мал, амьтны сэг зэмийг устгажээ Уржигдар 14 цаг 21 мин Эдийн засгийн энгийнээр Уржигдар 13 цаг 44 мин Б.Ганчулуун: Бооцооны мөнгөнөөс болж иргэнийг зодож, хорьсон, мөнгө угаасан хэрэгт дөрвөн хүнийг баривчилсан Уржигдар 13 цаг 12 мин
iИх уншсан
УБЕГ-ын дарга нар “ачааны вагон тавьж өгнө” хэмээн иргэнээс ... "Буруу эрхэлсэн хүүхэд бухын хүзүүнээс хатуу" буюу Хотын дар... "Баян" Базараагийн баривчилгаа манай Засгийн газар, МАН дарг... Л.Болдхүү: Хувь хүний мэдээллийг зөвшөөрөлгүй ашигласан, тар... Б.Наранбат: СӨХ-ны төлбөрөө төлөөгүй бол Монголбанкны хар жа... Гадаадын аялагчдын тэмдэглэлд Монголын тухай хэрхэн өгүүлэв Украин ялагдвал юу болох вэ? Х.Номингэрэл: Х.Булгантуяа сайдын “Гадагшаа гарсан иргэдээ М... Өсвөр насны охид бүлэглэн нэгийгээ зоджээ Б.Ганчулуун: Бооцооны мөнгөнөөс болж иргэнийг зодож, хорьсон... Дэлхийн хамгийн өндөр настай иргэн өөд болжээ Б.Энхбаяр: Хохирогч охины мэдүүлэг хэвлэлээр гарч байгаад ээ... Д.Ганбат: Төрийн ордонд учир битүүлгээр амиа алдсан Г.Батхүү... Нулимс асгаруулагч хийд хордсон 30 гаруй сурагчийг ЭХЭМҮТ-д ... “Орхон” их сургуулиас 115 дугаар сургууль хүртэлх авто замын... Цасан болон шороон шуурга шуурахыг анхааруулж байна Б.Баттүшиг: Шүүмжлэлд өртсөн хувцасны ивээн тэтгэгч "Парис 2... Баялгийн сангийн хуулийг эсэргүүцсэн гишүүдийг нэр дэвшүүлэх... Их хэмжээний сум, галт зэвсэг тээвэрлэж явсан иргэнийг саату... Дүнжингаравын дэлбэрэлтийн улмаас ₮1.8 тэрбумын хохирол учир...
Top