Монгол Улсын талхны мөнгийг залгуулдаг нүүрсний экспорт өнгөрөгч зуны 8 сарын дунд үеэс хойш тасарсан. Энэхүү мэдээлэл намар турш сонсдсон. Гашуунсухайтын боомтод хөдөлгөөн зогсож, нүүрсний цуваа хилээр гарахаа больсон гэж. Энэ нь дээрдээгүй байтал Оюу толгойн баяжмалыг ч саявтраас эрс багасгаж. Оюу толгой компани энийгээ мэдээлж. Сангийн сайд З.Мэндсайхан ч эдгээрийг баталж:

Өнгөрөгч 8 сараас хойш Гашуунсухайтаар гарч байгаа нүүрсний экспорт 40 хувь буурсан. Хятадын талаас Гашуунсухайтын цаад талын боомтод нэг сарын хугацаатай засварын ажил эхлүүллээ гэсэн. Гэтэл засварын ажил нь хойшилж 12 сарын 31 гэхэд дуусгахаа мэдэгдлээ. Энэ долоо хоногоос эхлэн тухайн боомтоор гардаг Оюу толгойн зэсийн экспорт гурав дахин буураад байна гэж. Хүндрэх нь тодорхой болж. Гэвчиг энийг Хятадын талаас хэлсэн: Гашуунсухайтын цаад талын боомтод нэг сарын хугацаатай засварын ажил эхлүүллээ гэсэн. Гэтэл засварын ажил нь хойшилж 12 сарын 31 гэхэд дуусгана гэдгээс өөр тайлбарууд чих урттай хүмүүсийн дунд гарч.

Нэгдүгээрт: Зам тээврийн сайд Б.Дэлгэрсайханы Болдтөмөр Ерөө гол компанийн Хятадын иргэд, төрийн өмчийн Хөгжлийн банк, Эксим банк гэх мэт компаниудтай үүсгэсэн маргаантай холбоотой гэх. Хөрөнгө оруулагч хятад иргэнээр дамжуулан Хятадын Хөгжлийн банк, Эксим банк нь Б.Дэлгэрсайханы Болдтөмөр Ерөө гол компаниас өрөө нэхээд авч чадахгүйд хүрч. Жанцан нь: Зээл тавихдаа төмрийн хүдрийн ордын лиценз барьцаалсан ч тэрийгээ 10 жилийн өмнө шүүхээр оруулаад хүчингүй болгуулж, барьцаалбараас гаргаж.

Ийнхүү барьцаагүй болсон Хятадын иргэд, Хятадын Хөгжлийн банк, Эксим банк арбитраар яваад амжилт олохоо больж. Тэгээд төрөөсөө дэмжлэг хүсч. Тэрний л сүүдэр манай экспортод тусч буй гэх.

Хоёрдугаарт: Эрдэнэс Тавантолгойн Б.Чагнаадоржийн тарьсан уршиг гэх. Б.Чагнаадорж энэхүү албан тушаалд томилогдоод удаагүй байхдаа Сингапурт уулзалт зарлаж. Нүүрс худалдан авдаг Хятадын том гурван компанийн төлөөллийг дуудаж. Норинко, Чалько, Чайна Энержи гэх мэтээс очсон гэх. Тэд очиж уулзаж. Б.Чагнаадорж нүүрсний үнэд тэднийг урьдчилгаа төлөх буюу тэднээс урьтаж мөнгө авах санал тавьж. Гэвчиг тэд үүнийг таны түвшинд ярихгүй. Засгийн, намын дээд түвшинд шийддэг асуудал гэж. Цаашаагаа: Хятадаас Монгол Улсад суугаа ЭСЯ-ны нам хариуцсан нарийн бичгийн дарга гэх үү, тэр зэргийн албан тушаалтнаас МАН-ын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Я.Содбаатарт бичиг хүргүүлж. Тэрүүгээрээ: Б.Чагнаадоржийг Сингапурт дуудаж хэцүү буюу өөртөө ахадсан санал тавьсныг дуулгаж. Мөнхүү: Нүүрсийг биржээр бус ам нөхцөлөөр авдаг болъё гэж. Энэнээс болоод экспорт буурсан гэх.

Базах нь ээ: Экспорт буурсан явдал компани нь Хятадын иргэд, төрийн өмчийн Хөгжлийн банк, Эксим банк гэх мэт компаниудад өрөө төлөөгүй Б.Дэлгэрсайхан буруутай юу, эсхүл Монголоос нүүрс худалдан авдаг Хятадын гурван том буюу Норинко, Чалько, Чайна Энержи гэх мэтээс мөнгө нэхсэн Эрдэнэс Тавантолгойн Б.Чагнаадоржоос болсон уу. Гэх албан бус зэрэгцээ тайлбар сонсдох. Аль нь гэдгийг бүгдээрээ удахгүй мэдэх байх...

Ө.Батбилэг /Өдрийн сонин/