Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор зохион байгуулсан “Монгол судлал: Уламжлал ба орчин үе” сэдэвт монголч эрдэмтний XIII их хуралд оролцсон монгол судлаач Кимүра Аяакотой илтгэлийнх нь талаар цөөн хором ярилцлаа.

-Юуны өмнө, Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар төрийн дээд Алтан гадас одонгоор шагнагдсанд баяр хүргэе.

-Баярлалаа. Олон улсын монгол судлалд оруулсан хувь нэмрийг минь үнэлсэнд баяртай байна. Мөн надад бүх талаар дэмжлэг үзүүлэн энэ удаагийн XIII их хуралд урьж оролцуулсан Монгол Улсын Засгийн газар, У.Хүрэлсүх Ерөнхийлөгчид гүнээ талархаж байна.

-Та илтгэлдээ цамыг 1937 оноос өмнө дотоодын иргэддээ зориулж хийдэг зан үйл байсан бол 1986 оноос гадаадын жуулчдад үзүүлдэг үзүүлбэр төдий болсон гэж хэлсэн. Энэ нь цамын мөн чанарт хэрхэн нөлөөлсөн гэж та үзэж байна вэ?

Тийм ээ. 1937 оноос өмнө муу муухай зүйлийг зайлуулах лам нарын хийдэг шашны зан үйл байсан. Харин 1986 оноос хүрээ цамыг үлдээх бодлого хэрэгжүүлж, 1988 онд хүрээ цамын тухай кино бүтээсэн. Тэр үед Сэрээтэр гэж 80 гарсан лам хүн тэр кинонд цамыг Дуу бүжгийн чуулгын бүжигчдэд заасан юм. Хэдийгээр гаднаас нь харахад хувцас хэрэглэл бүжиг нь адил мэт боловч өмнө нь лам нарын хийдэг зан үйл, утга учир нь үгүй болж зөвхөн зочид төлөөлөгчдөд үзүүлэх, жуулчдыг татахад зориулсан бүжигчдийн үзүүлбэр болсон гэж би үздэг.

-Та сүүлийн үед ямар судалгаа хийж байна вэ?

Сүүлийн үед би Монголын хүрээ цамын уламжлалын талаарх судалгаагаа өргөжүүлэн нарийвчилж, энэ сэдвээр нэлээд өргөн хүрээтэй бүтээлээ япон хэлээр хэвлүүлээд байна. Хүрээ цам дахь цагаан өвгөн, матар (макара) болон японы матаражин бурхны хоорондын дүрслэл, шүтлэгийн холбоог авч үзсэн судалгаа байгаа юм.

Товчхондоо, хүрээ цамд цагаан өвгөн гардаг, мөн цамын догшин сахиус нь матрын дүрслэлтэй гуталтай байдаг. Энэ дүрслэлийн учир шалтгааныг Монголын буддын шашны уламжлал төдийгүй Японы матаражин бурхны шүтлэг, оддын мандал, урт наслахтай холбоотой зан үйлийн уламжлалтай харьцуулан судалсан. 

Montsame.mn