Гэр хорооллын айл өрхүүдийг инженерийн дэд бүтцэд холбох нь Монгол Улсын хөгжлийн тулгамдсан асуудлын нэг байсаар ирсэн ч энэ асуудлыг шийдэх төсөв, зардлын хэмжээ маш өндөр байгаагаас олон жил гацаанд орсон. Сүүлийн жилүүдэд Дэлхийн банк болон Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын яамны (ХББОСЯ) судалгаагаар нэг айлыг бүрэн инженерийн шугам сүлжээнд холбох өртөг дунджаар 130-250 сая төгрөгийн хооронд хэлбэлзэж байна. Үүнээс шалтгаалан ихэнх айлууд дэд бүтцэд холбогдох боломжгүй хэвээр байгаа юм.

Гэвч энэ байдалд шинэ алхам болж, бүтээн байгуулалтын улирал эхэлж буйтай зэрэгцэн ХББОСЯ-наас санаачилсан “10 айлыг дэд бүтэцтэй болгох” туршилтын төсөл Сүхбаатар дүүргийн 8-р хороонд амжилттай хэрэгжив. Уг төсөл нь хөршийн холбоонд суурилсан, иргэдийн оролцоог дэмжсэн байдлаар хэрэгжсэн нь онцлог. Ингэснээр иргэд өөрсдөө санаачилга гаргаж, бага өртгөөр, нэгдмэл зохион байгуулалттайгаар яндангүй, нүхэн жорлонгүй, тохилог орчныг бүрдүүлж чадсан.

Төслийн хүрээнд 10 айлын дунд нэг зуух суурилуулж, цэвэр ус, халаалт, бохир усны гурван төрлийн шугам сүлжээг айл бүрт хүргэсэн. Халаалтыг газ, цахилгаан болон бусад түлшээр шийдэх боломжтой бөгөөд уг систем нь Монгол Улсад мөрдөж буй стандартаас 30-40 хувиар үзүүлэлт сайтай гэж судалгаагаар тогтоогдсон байна. Түүнчлэн түлш 100 хувь шатаж, агаарт ялгарах утаа 40 хувиар багассан нь утаа, бохирдол бууруулахад өндөр үр нөлөөтэй болохыг харуулж байна.

ХББОСЯ-ны ТНБД-ын үүрэг гүйцэтгэгч С.Төмөрхүүгийн хэлснээр “10 айлын дэд бүтэц” төслийн туршилт нь гэр хорооллын бүсийг үе шаттайгаар, хамгийн бодитой, хүртээмжтэй, өртөг багатай хэлбэрээр шинэчлэх боломжтойг баталсан. Тэрбээр Улаанбаатар хотын хүн амын талаас илүү нь амьдарч буй гэр хороололд ийм байдлаар шугам сүлжээний хүрэлцээтэй төлөвлөлт хийх боломж байгааг онцолсон юм.

Иргэдийн амьдрах орчныг сайжруулах, хөрс, агаар, усны бохирдлыг бууруулах, төр-иргэний хамтын ажиллагааг урагшлуулах бодлогын хувьд энэхүү 10 айлын жишээ нь томоохон санаачилгыг эхлүүлсэн бөгөөд цаашид өргөжүүлэн хэрэгжүүлэх боломжтой шийдлийн нэг болж байна.

Эх сурвалж: Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын яам.