Америкийн Монгол судлалын төвийн урилгаар нэрт монгол судлаач, Пенсильванийн их сургуулийн профессор Кристофер П.Этвүүд “Монголын нууц товчоо ба монгол судлалын ирээдүй” сэдвээр лекц уншлаа. Энэхүү лекц нь Улаанбаатар хотын нийтийн номын сангийн дэргэдэх Америкийн соёл мэдээллийн төвд болж, түүний 2023 онд англи хэлнээ хөрвүүлсэн "Монголын нууц товчоо" орчуулгын талаар төвлөрсөн агуулгатай байсан юм.

Профессор Этвүүд энэхүү түүхэн бүтээлийг америк уншигчдад илүү уран зохиолын хэлээр ойлгомжтой хүргэх зорилготой байсныг тайлбарлав. Тэрбээр хэлэхдээ: “Би энэ орчуулгыг ярианы хэлэнд ойр, уран дүрслэлтэй байдлаар хийсэн. Шүлэглэсэн болон хуучин хэллэгүүдийг орчуулахад хүндрэлтэй байсан ч өрнөдийн судлаачдад зориулсан иж бүрэн эх сурвалж боллоо гэж бодож байна” гэж онцолсон байна.

Кристофер П.Этвүүд нь Монголын эзэнт гүрний түүх, ХХ зууны Өвөрмонголын хувьсгалт хөдөлгөөн зэрэг сэдвээр гүнзгий судалгаа хийж, хоёр боть ном болон "Монголчууд ба Монголын эзэнт гүрний нэвтэрхий толь" зэрэг бүтээл туурвижээ. Тэрбээр сүүлийн жилүүдэд XIII зууны үеийн судалгаанд түлхүү анхаарч, “Монголын нууц товчоо”-г орчуулахдаа энэхүү чиглэлээр хийсэн өөрийн судалгаанд тулгуурласан байна.

Түүхийн шинжлэх ухааны доктор, профессор О.Батсайхан түүний талаар “Этвүүд бол Монголын түүх, хэл соёлыг олон улсад таниулахад онцгой үүрэг гүйцэтгэж буй хүн. XIII зууныг судалж буй дэлхийн томоохон судлаачдын бүтээлтэй дүйцэхүйц хэмжээний орчуулга хийсэн нь монгол судлалыг англи хэлт судлаачдад шинэ шатанд гаргах том алхам болсон” хэмээв.

Монголын түүхийг гадаадад сурталчлах, англи хэл дээрх үндсэн эх сурвалжийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр оруулсан хувь нэмрийг нь үнэлж, 2019 онд МУИС-аас профессор Этвүүдэд “Хүндэт доктор” цол олгож байжээ.

Эх сурвалж: Америкийн Монгол судлалын төв, Улаанбаатар хотын нийтийн номын сан