“Гейша” гэхээр л бидний толгойд юу буудаг вэ? Ихэнх уншигч нар баян үйлчлүүлэгч нарыг “жаргаадаг” япон гоо бүсгүйчүүд гэж хэлнэ биз. Ихэнх хүмүүс “Гейша” сайн боловсролтой, уран зохиол, хөгжим, бүжгийг сайн мэддэг, сонирхолтой яриа өрнүүлэх чадвартайг мэднэ. Харин Гейша нар үйлчлүүлэгч нартаа биеийн жаргал эдлүүлдэггүйг мэдэх хүн цөөн. Ийм зүйлийг Японд “Юзё” буюу “таашаалын эмэгтэйчүүд” гүйцэтгэдэг ажээ.
Саяхан болтол (XX зууны дунд үе) Японд эртний мэргэжил XII зуунд хуульчлагдсан юм шиг л зөвшөөрөгдөж иржээ.
XVI зууны эхнээс мэргэжлийн эмэгтэйчүүд татвар төлдөг Юкаку ( үгчилбэл "цэнгээний байшин" ) нэртэй, өндөр хашаатай хороололд бизнесээ хийдэг байв. Өндөр хашаа гэдэг нь үйлчлүүлэгч нарыг тоолох нэг үгээр татвар хураахад хэрэгтэй байсан аж. Бүх том хотуудад (Эдо, Киото, Осака г.м) өөрийн Юкакутай байжээ.
Хорооллын эмэгтэйчүүд мөнгөтэй бүрт л үйлчилж байв. Энгийн хар хүн мөнгөтэй ирвэл самурай шигээр л түүнд үйлчлээд өнгөрөх жишээтэй.
Бүсгүйчүүд оройн зургаан цагт ажилдаа гараад торон хашааны цаана үйлчлүүлэгч нарыг шөнө дунд болтол хүлээнэ. Тэдний сууж буй байдал ба хувцсаар нь ямар үнэтэйг нь мэддэг байсан гэнэ.
Тэгж суухаас мэргэжлийн дээд төвшний гэх Таю ба Ойран нар л чөлөөлөгддөг байсан ба гэхдээ тэд хорооллоос гарах эрхгүй байжээ. Ханами гэх хаврын цэцэглэлийг харах эсвэл ойрын хамаатнаа оршуулах бол харин чөлөө авч болдог байсан гэнэ.
Сайн дурын хязгаарлалтаас Япон чөлөөлөгдсөн Мэйзийн эринд Харимишегийн ард суух уламжлал нь аажмаар алга болсон байна. Дараа нь бүсгүйчүүдийг тэдний зураг орлодог байсан нь хожим бас хаагджээ.
Японд ирж байсан гадаадын дипломатууд эсвэл худалдаачид Япон соёлын энэ хэсгийг сонирхоод авахаас буцахгүй байлаа.
Ойран ба Таю нар Гейшагийн урлагт ойр. Тэднээс ялгаатай нь Гейша нар ойртох үйлчилгээг үзүүлдэггүй. Бусад талаар тэд боловсролтой, дуутай, хууртай байдгаараа адилхан.
Энэ эмэгтэйчүүд дээр зүгээр ирээд мөнгө төлдөггүй. Тэднийг өмнөөс урисан байдаг.
Үзэсгэлэнт эмэгтэйд нүүрээ цагааруулж, шүдээ харлуулах, үнэтэй кимоно өмсөх үсээ тусгайлан янзлах гээд олон ажил хийх хэрэгтэй болдог.
Дашрамд дурьдахад, Гейша нар Юзё нараас ялгаатай нь кимоногоо бүслэн ардаа гурван зангилааг гаргадаг нь Гейша кимоногоо тайлахгүй гэсэн санааг гаргадаг байжээ.
Харин Юзё нар эсрэгээр бүсээ хичнээн ч удаа тайлахад амар энгийн зангилагаар урдаа зангиддаг байсан аж.
XX зууны дунд үеэс Юзё мэргэжлийг хуулиар хоригложээ. Хоригийг зөрчсөн, ийм бизнес зохион байгуулсан тохиолдолд цаазлагдах хүртэл хатуу шийтгэлтэй байсан аж. Гэхдээ эмэгтэйчүүдэд тэр нь хамаардаггүй нэг ийм парадокс бий.
Үүнээс гадна биеийн таашаал өгөх аж үйлдвэр Японд ихээхэн хөгжсөн байгаа ба Юзёг хориглосон хууль нь бүсгүйчүүдэд хурьцах уламжлалт хэм хэмжээ талаасаа авч үзсэн элдэв гаж ойртолт хориг болдог. Бусад зүйл нь хуулинд яригдаагүй. Бас нэг ийм парадокс байгаа. Хэрэв энэ аж үйлдвэрийн жилийн эргэлт нь хоёр тэрбум ам.доллар болдог гэвэл парадокс нь парадокс шиг харагдахгүй л дээ. За, ингээд Гейша, Юзё хоёрыг ялгаа энэ ажээ.
М.Цогт
