1939 онд болсон Зөвлөлт-Японы цэргийн мөргөлдөөний тухай Орос-Монголын киночдын хамтран хийх “Халх гол”  киноны зураг авах ажил арваннэгдүгээр сард эхэлнэ гэж “Ленфильм” студийн ерөнхий захирлын туслах Ольга Аграфенина ТАСС-ын сурвалжлагчид ярьжээ.

Зохиолыг нь “Цагаан гварди”, “Хувь нэмэр” кинонуудын зохиолч, найруулагч,  хурц үйл явдалтай киноны мастер Сергей Снежкин бичээд бэлэн болгочихсон.  Кино Халх голын ялалтын 80 жилийн ойгоор 2019 онд гарна. Бэлтгэлээ хангаж байгаад арваннэгдүгээр сар гэхэд зургийн талбайдаа гарна” гэж Ольга Аграфенина хэлсэн байна.

“Ленфильм”-ийн төлөөлөгчийн хэлснээр бол кинонд оролцогсод бүгд сайн дүрд тоглох юм байна. Мэдээж зөвлөлтийн улаан армийнхан бүгдээс сайн нь, монголчууд мэдээж сайн. Хятадууд “сайн”, хэдий япончууд дайснууд ч гэсэн жинхэнэ эрэлхэг байлдах гэнэ.

Ерөнхий захирлын туслах энэ төсөл ямар өртөгтэй талаар харин ам нээсэнгүй, ганцхан “ер нь л холливудын жишгээр” гэсэн байна. Түүнийхээр бол зохиол бичихдээ түүхэн материалуудыг сайтар судалсан, киноны ажилд Оросын түүхийн нийгэмлэг, зөвлөхүүд идэхтэй оролцож тусалсан гэнэ.

Үйл явдал яаж эхэлсэн бэ?

Нэг удаа бидэнд Монгол Улсаас ОХУ-д суугаа Элчин сайд Б.Дэлгэрмаагаас захидал ирж 1939 онд Халх голд болсон дайны тухай кино хийх талаар санал тавьсан. “Бараг мартагдэх гэж байгаа  энэ үйл явдлыг дурсан кино хийвэл Монгол-Оросын харилцаанд шинэ хуудас болох юм биш үү” гэсэн тухай гэж Аграфенина дурсчээ. “Тэгээд бид сэдэв нь сонирхолтой юм, саналыг тань ярилцахад бэлэн байна гэж хариулчихаад хүлээж байтал гэнэт л асуудал бүр Засгийн газрын түвшинд яригдаад шийдчихсэн” гэжээ. 

Хамтарсан кино хийх санамж бичигт есдүгээр сарын 12-нд болсон Дорнын эдийн засгийн форумын үеэр гарын үсэг зурсан байна. “Ленфильм”-ын тэргүүний  туслахын хэлснээр бол Монгол Улсын ерөнхийлөгч Х.Баттулга ОХУ-ын ерөнхийлөгчид энэ ажлыг бодитойгоор хэрэгжүүлье гэдэг санал тавьсны дараагаар киноны  бэлтгэл ажил эхэлсэн байна. ОХУ-ын ерөнхийлөгч энэ саналыг хүлээн авсны дараа кино компани энэ ажилд шамдан оржээ.

Энэ ажил “Сод монгол” кино компаний ерөнхийлөгч Анандбазар тэргүүтэй Монголын киноны төлөөлөгчид зунаар Санкт-Петербургт ирж “Ленфильм”-ийн ерөнхий захирал Эдуард Пичугинтай уулзаж хамтарсан шинэ төсөл хэрэгжүүлэх талаар ярьснаар шуударсан байна.

Халх голын зэвсэгт мөргөлдөөн Монгол Улсын нутагт тэртээ 1939 онд ЗХУ, Японы хооронд болсон юм. Энэ зэвсэгт мөргөлдөөн ЗХУ-ын зүгээс Хятад руу цэргээр довтлох гэсэн санаархлыг дарах нэрийн дор Чита, Байгаль руу цөмрөхөөр төлөвлөж байсан Японы зургадугаар армийг бут цохисноор өндөрлөсөн юм.

Улмаар Москва, Токио энхийн хэлэлцээр байгуулсан билээ. Халхын голын тулалдааны дараагаар Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Япончууд ЗХУ-д довтолсон юм.

“Ардчилал таймс” сонин