x

Үйл ажиллагаа, үзэл санаагаа дэмжүүлдэг улс төрийн намууд байя

-АН-ын дэнчин ба МАН-ын хөгжлийн хөтөлбөр-

АН-ын ҮБХ-ноос гаргасан шийдвэрийн дагуу тус намын 100 гаруй гишүүн УИХ-ын ирэх сонгуульд нэр дэвших сонирхлоо илэрхийлж, 40 сая төгрөгийг намдаа тушаажээ. ҮБХ-ноос нэр дэвшихийг горилогчид ирэх оны дөрөвдүгээр сарын 15-ны дотор тус бүр 100 сая төгрөг, эмэгтэйчүүд 60 сая төгрөгийн дэнчин төлөх ёстой хэмээн шийдвэрлэсэн билээ.

Дэнчингийн мөнгийг намаасаа сонгуульд нэр дэвших сонирхолтой хэдэн ч хүн төлөх боломжтой бөгөөд хэрвээ нэр дэвших эрхээ авч чадахгүй бол намын зүгээс тухайн хүнд улс төрийн дэмжлэг үзүүлнэ гэсэн байна. Улс төрийн  дэмжлэг гэдэг нь сонгуулийн дараа албан тушаал хаших юм болов уу даа.

Гэвч ҮБХ-ны олонхи гишүүдийн зүгээс /ҮБХ 400 гаруй гишүүнтэй/ энэ 100 сая төгрөгийн дэнчинг эсэргүүцэн гарын үсэг цуглуулж эхлээд байгаа гэх мэдээлэл бас бий. Тэд сонгууль нэр дэвшигчдэд ийнхүү санхүүгийн шалгуур тавих нь иргэн хүний сонгох, сонгогдох эрхэнд халдаж, өрсөлдөөнийг шударга бус болгож байна хэмээн мэдэгдсэн билээ.

АН-ын ҮБХ-ны гишүүн Да.Ганболд “Эрх чөлөө” хөдөлгөөний залуустай өглөөний уулзалт хийх үеэр түүнээс энэ талаар сонирхов. “Дэнчингийн 100 сая төгрөг танай намын гишүүд дотор бас нэг хагарал үүсгээд байгаа юм биш үү?” гэсэн асуултад тэр “Дэнчингийн мөнгийг төлсөн ч, төлөөгүй ч хагарал үүснэ. Төлсөн нь ч, төлөөгүй нь ч шүүмжилнэ. Яагаад гэвэл энэ мөнгө яг юунд зарцуулагдах нь тов тодорхой байх ёстой. Ардаа тайлан, тооцоотой байх ёстой. Хэрэв тийм байвал би ч гэсэн намаа дэмжээд төлөхөд бэлэн байна” гэсэн юм. Тэгэхээр дэнчингийн 100 сая төгрөг зөвхөн хэмжээний хувьд биш, мөн зориулалт, зарцуулалтын тодорхойгүй байдлаас болж шүүмжлэл дагуулж буй бололтой.

АН-ын дарга С.Эрдэнийн хувьд “Манай нам татвар төлөгчдийн мөнгөөр туйлдаг, баян олигархийн халаасанд ордог нам биш” хэмээн мэдэгдсэн билээ. Мэдээж энэ нь МАН-ын санхүүжилтийг бодвол харьцангуй шударга сонсогдох хэдий ч нөгөө талаас сонгуульд нэр дэвшиж, улс орны хөгжлийн бодлого тодорхойлохоор өрсөлдөөнд орж буй залуусын хувьд бас л шударга бус сонсогдох нь зүй. АН зөвхөн мөнгөтэй хүнийг урдаа гаргадаг нам уу? гэж.

Тэгэхээр Монгол Улсад ардчилсан үзэл санаа төлөвшиж, улс төрийн олон ургальч үзлийг уралдуулж эхэлснээс хойш 30 жил өнгөрөөд байхад манай намууд санхүүжилтийн эрүүл саруул, зөв хэлбэрийг одоо хүртэл бодож олж /ядаж л бусад улс орноос суралцаж/ чадаагүй яваа нь бас нэг төрлийн хоцрогдол мөн.

АН-ын хувьд улс төрийн бусад намуудаас анх удаа “гишүүнийхээ татвараас санхүүжинэ, илүү хариуцлага хүлээх нь илүү татвар төлнө” гэдэг зарчмыг 2000 онд гарган тавьж, тэр нь тухайн үедээ л шинэ үзэгдэл болж байлаа. Гэвч одоо хэр нь тэр байрандаа л хий эргэж байгаа нь бас л харамсал төрүүлнэ. Ингэхэд улс төрийн нам чухам юуны төлөө оршин тогтнодог вэ? Зөвхөн төрийн эрх барихын төлөө юу? Тэгвэл төрийн эрхийн төлөө өрсөлдөж буй шалтгаан нь юу юм? Эндээс хариултаа хайх хэрэгтэй байх.

Улс төрийн нам гэдэг бол улс орны хөгжлийн бодлогыг боловсруулж, түүгээрээ өрсөлдөж, түүнийгээ сонгогчдод буюу зах зээлд “худалддаг” институт. Сонгууль буюу сонгогчдын дэмжлэг тэр “худалдан авалт” нь юм. Тиймээс улс төрийн намыг санхүүжүүлэхэд тухайн намын үзэл санаа, хөгжлийн хөтөлбөр хамгийн чухал. МАН-ын дарга, Ерөнхий сайд шиг УИХ-д анх удаа сонгогдсон нэг гишүүн, ЗГХЭГ-ын даргадаа бүхэл бүтэн улс орны хөгжлийн хөтөлбөрийг боловсруулах үүрэг өгөөд, тэр нь “2050 он гэхэд Монгол Улс цэнгэлийн манлайд хүрнэ” /дундаж давхаргыг 80 хувьд хүргэнэ/ гэж “хоосон үлээгээд” байж болохгүй л дээ. Тэр хөгжилд хүрэх арга замуудаа тодорхойлох ёстой. Түүний тулд тухайн нам ямар бодлого явуулах вэ гэдгээ ил тод зарлаад олон нийтээр хэлэлцүүлж, тэдний дэмжлэгийг авах ёстой.    

Ядаж л тэр хөгжлийн зардлыг төлж байгаа бизнес эрхлэгчид, татвар төлөгчдийн төлөө ямар бодлого явуулах вэ, тэднээс чангааж байгаа орлого багатай хэсгээ яаж дэмжих вэ гэдгээ ярих ёстой. Түүнийх нь төлөө иргэд, олон нийт улс төрийн намын үзэл санаа, үйл ажиллагааг дэмжиж санхүүжүүлдэг болох, тэр нь ил тод байх ёстой.

Хамгийн наад зах нь нийгмийн даатгалын шимтгэлийн асуудал байна. НДШ гэдэг бол ажил эрхэлж буй иргэн өөрийн эрсдлийг тооцож ирээдүйдээ хийж буй хөрөнгө оруулалт, хуримтлал юм. Нэг ёсондоо өөрөө өөрийнхөө өмнө хүлээж буй хариуцлага.

Гэтэл одоогийн хуулиар НДШ-ийн тал хувийг ажил олгогч, тал хувийг ажилтан өөрөө төлж байгаа. Нийгмийн даатгалын шимтгэлийн нэг хэсэг нь тэтгэврийн даатгалын санд төвлөрдөг. Тэгвэл ажил олгогч тэр хүнд цалин хөлс олгосныхоо төлөө яагаад давхар татвар /НДШ-ийг хэлж байна/ төлөх ёстой гэж. Тэртэй тэргүй ашгийн татвараа төлөөд явж байгаа аж ахуйн нэгж яагаад ажилтныхаа тэтгэврийг нь хүртэл хариуцах ёстой вэ? гэдэг асуулт гарна.

Нийгмийн даатгалын шимтгэлийг ажил олгогч биш, ажилтан төлнө гэдэг бодлоготой байхад, тийм амлалт авахад л бизнес эрхлэгчид бараг бүгдээрээ энэ нам руу хошуурна. Мэдээж ажилтандаа НДШ-ээ төлөх хэмжээний хангалттай цалин хөлс өгөх нь бол ажил олгогчийн үүрэг болно. Гэх мэтчилэн сав савандаа л байх ёстой. Харин төлсөн шимтгэл нь тухайн сандаа байршиж, түүнийг нь эдийн засгийн эргэлтэд оруулж /төсвийн цоорхой нөхөөд явах биш/ хуримтлал үүсгэх нь төрийн буюу сангийн үйл ажиллагаа эрхлэгчийн үүрэг байх ёстой. Үүний тулд улс төрийн намууд үзэл бодлоо уралдуулдаг болчихвол тухайн намд санхүүгийн дэмжлэг үзүүлэх баялаг бүтээгч иргэн захаас аван гарна даа.

Учир нь улс төрийн нам гэдэг зөвхөн гишүүддээ үйлчилдэг ТББ биш. Тиймээс гишүүдийнхээ татвар, дэнчингээр биш, нийгмийнхээ өмнө хариуцлага хүлээж, тэдний сайн сайхны төлөө бодлогоо уралдуулж, тэр хэмжээгээр дэмжлэг авч санхүүжилтээ шийддэг байх ёстой. Гэтэл манай улс төрийн намуудад ийм бодлогын өрсөлдөөн, ялгарал байхгүй болсон учраас намын гишүүдээ хооронд нь уралдуулдаг /хөрөнгө мөнгөөр нь ч юм уу/, барианд орсныг нь дэмждэг байгууллага болчихоод байна. Ингэж явсаар МАН-ын бүтээсэн 60 тэрбумын сүлжээ рүү ч халтирах магадлалтай

Б.СЭМҮҮН

                                                                                                                                                

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • Харын бөө
    Сонгуулын сурталчилгаанд тараасан мөнгө бузар байдаг
    2020 оны 01 сарын 01 | Хариулах
iШинэ мэдээ
ТББХ: Н.Номтойбаяр гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх шаардлагагүй 6 цаг 21 минутын өмнө Хилээр нэвтэрч буй иргэдэд үзлэг шинжилгээ хийж, стандартын дагуу халдваргүйжүүлж байна 6 цаг 42 минутын өмнө Б.Пүрэвдорж: Хотын мандатыг хуулиар хулгайлж байна 6 цаг 49 минутын өмнө Ц.Ганзориг: Эрүүл мэнд, спортын заалнуудын үйл ажиллагааг хязгаарлаагүй 7 цаг 5 минутын өмнө Коби Брайнт, Жианна нарын сууж явсан нисдэг тэрэг "хар хайрцаг"-гүй байжээ 7 цаг 21 минутын өмнө Номын сан, кинотеатр зэрэг үзвэр, үйлчилгээний газруудын үйл ажиллагааг зогсоолоо 7 цаг 39 минутын өмнө ЗАЛРУУЛГА: Австралид очсон монгол иргэн коронавирусийн халдвар аваагүй 7 цаг 49 минутын өмнө Тавантолгойн ЦАХИЛГААН СТАНЦ барих төслийг эхлүүлнэ 9 цаг 36 минутын өмнө Р.Болорцэцэг: Монгол оюутнуудаас халуурсан, өвдсөн зүйл байхгүй 9 цаг 52 минутын өмнө Эрээн хотоос 300 орчим монгол иргэнийг автобусаар авчирч байна 10 цаг 7 минутын өмнө Төрийн албаны шалгалт хойшиллоо 10 цаг 27 минутын өмнө Коронавирусийн халдвараар нас барагсдын тоо 106 хүрчээ 10 цаг 32 минутын өмнө Санал тоолоход “New Image Cast” төхөөрөмжийг дахин ашиглана 10 цаг 58 минутын өмнө УИХ-ын ээлжит сонгууль зургаадугаар сарын 24-нд болно 11 цаг 20 минутын өмнө Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх шаардлагагүй гэв 11 цаг 26 минутын өмнө Ухань хотод тэмцээнд оролцсон хүүхдүүд шинжилгээнд хамрагджээ 11 цаг 37 минутын өмнө Япон улс өнөөдөр Ухань хотоос иргэдээ татаж авахаар тохиролцжээ 11 цаг 52 минутын өмнө ДЭМБ-аас нүдний лазер эмчилгээний аппарат өгөв 12 цаг 9 минутын өмнө О.Баасанхүү: Хамтын тэтгэврийн тухай хууль зөв, дэмжинэ 14 цаг 11 минутын өмнө Норвег улс байгалийн баялагаа эрх тэгш хуваарилдаг туршлагаасаа хуваалцахад бэлэн гэв 14 цаг 16 минутын өмнө З.Энхболд Ерөнхийлөгчөө хулхидсан бололтой! 14 цаг 33 минутын өмнө НЗДТГ: Бараа бүтээгдэхүүнийг их хэмжээгээр нөөцлөх шаардлагагүй 14 цаг 48 минутын өмнө Германд коронавирусийн халдварын анхны тохиолдол бүртгэгджээ 14 цаг 59 минутын өмнө Норвегийн Баялгийн сангийн үйл ажиллагаатай дэлгэрэнгүй танилцав 15 цаг 18 минутын өмнө МЭДЭГДЭЛ: Үнэн бодит байдлыг санаатайгаар гуйвуулбал хуулийн дагуу арга хэмжээ авна 15 цаг 22 минутын өмнө Ресторан, Баарны цагийн хуваарьт өөрчлөлт орууллаа 15 цаг 35 минутын өмнө Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Норвегийн угсаа залгамжлах Хунтайж Хааконтой уулзлаа 15 цаг 53 минутын өмнө Монгол, Хятадын хилийн боомтуудаар зорчих иргэдийн хөдөлгөөнийг хязгаарлалаа 16 цаг 6 минутын өмнө Ухань дахь оюутнуудаа шилжүүлэн авах хүсэлтийг илгээлээ 16 цаг 20 минутын өмнө Гадаадад оршин суугаа иргэдийг бүртгүүлэхийг ГХЯ-наас уриаллаа 16 цаг 30 минутын өмнө Ихэнх нутгаар цаг агаар тогтуун байна 16 цаг 51 минутын өмнө Дэлхий дахин нэгэн баатраа алдлаа Уржигдар 18 цаг 08 минутад Н.Номтойбаярын талаар бүлгээр ярилцсан ч шийдвэрт хүрэлгүй таржээ Уржигдар 17 цаг 36 минутад Билл Гейтс коронавирустэй тэмцэхэд 5 сая доллар хандивлажээ Уржигдар 17 цаг 08 минутад Увс аймаг өрх толгойлсон аав, 0-5 насны хүүхэдтэй ээжийн ажлын цагийг багасгах шийдвэр гаргажээ Уржигдар 16 цаг 03 минутад Мэдээлэл түгээхдээ нягталж, албаны баттай эх сурвалжаас авч байхыг анхааруулав Уржигдар 15 цаг 43 минутад 14 дүгээр сургуулийн үйл ажиллагааг зогсоож, сурагчдыг тараажээ Уржигдар 15 цаг 22 минутад Архангай аймагт Коронавирусын сэжигтэй тохиолдол илэрчээ Уржигдар 15 цаг 14 минутад Төрийн ордонд “Үндэсний баяраараа-Үндэсний бүтээгдэхүүнээ” сарын аяны нээлт боллоо Уржигдар 14 цаг 59 минутад ШУА-ийн Их чуулган хойшлогдлоо Уржигдар 14 цаг 28 минутад Хот хоорондын чиглэлд зорчигч тээврийн хөдөлгөөн хэвийн явагдаж байна Уржигдар 14 цаг 08 минутад Газрын дарга нарын нээлттэй сонгон шалгаруулалт зарлагджээ Уржигдар 13 цаг 39 минутад Угаарын хийнд хордсон гэх дуудлагыг 36 өрх өгчээ Уржигдар 13 цаг 29 минутад Хүүхдээ асарсан эцэг, эхэд ЦАЛИНТАЙ ЧӨЛӨӨ олгоно Уржигдар 13 цаг 18 минутад ЕБС-ийн цахим болон теле хичээлийн хуваарийг лхагва гаригт зарлана Уржигдар 12 цаг 50 минутад МАН-ын бүлгийн хуралдааны төгсгөл Н.Номтойбаярын хувь заяаг шийднэ Уржигдар 12 цаг 33 минутад Б.Галдаа: Монголд эрүү шүүлт байгаа, байгаа юмыг үгүйсгэх аргагүй Уржигдар 11 цаг 24 минутад ДЭМБ: Шинэ коронавирус мутацид орсныг нотлох мэдээлэл байхгүй Уржигдар 11 цаг 10 минутад "Томоохон захуудыг шаардлагатай тохиолдолд тодорхой хугацаагаар түр хаана" Уржигдар 11 цаг 05 минутад “Grammy” наадмын шагнал гардуулах ёслол эхэллээ Уржигдар 11 цаг 01 минутад
iШинэ мэдээ
ЦААШ ҮЗЭХ
iРедакцийн сонголт
Top