Харвардад тэрбээр Адамс байранд, профессор Латтиморын хүү Давид Латтиморын гэрт сууж байна. Хоёрдугаар курсийн оюутан Дэвид нь Диловын хуурай хүү юм. Залуу Латтимор нь Бээжинд төрсөн, түүний хятад хэлний халти мөлт мэдлэг нь Диловын англи хэлт ертөнцтэй харилцах цор ганц холбоос болж байна.

Монголын хөрөнгийн биржийн мэдээлэлд УИД-ын хувьцааны 45.03%-ийг Рэнцэнгийн Содном, 12.84%-ийг Баярсайханы Эрдэнэ, 5.57%-ийг Шагдарсүрэнгийн Баярсайхан нар эзэмшдэг гэжээ. “Номин”-гийнхны ээж, хүү, ач гурав. Нийлээд 63,44 хувь болно. Үнэт цаасны тухай хуулиар, таваас дээш хувьтай нөлөө бүхий том хувьцаа эзэмшигчдийг ингэж зарладаг, доошоо бол үгүй. Саналаа бичгээр өгсөн тэр 58 хүний нөгөө 55 нь буюу “Номин”-гийн хамааралтай этгээдүүд дахиад хичнээн 2,3,4 хувийг эзэмшдэг, бүгд нийлээд хэдэн хувьд хүрснийг бид мэдэхгүй.

Юу юунаас илүүтэйгээр, нүүдэлчин малчдад тулгамдсан асуудал бол ноолуурын үнэ, даатгалын хураамж бус аа. Тэдний жинхэнэ асуудал гэр дотор нь байгаа. Шинэ үеийн хөдөөнийхэн, ялангуяа малчин харчууд эхнэр олж авах гэж нэг проблемтой байгааг бүгд ярьдаг. Яалтай ч билээ. Хотын охидыг богтлолтой ч биш. (Хуучин цагийн, шашин бурхнаа муулсан утга зохиолд Богд хаан зарлиг гарган эхнэр богтолж өгдгөөр гардагдаа. Одоо энэ Ерөнхийлөгчөө тийм зарлиг гаргаад аль гэвэл халгаахгүй байх л даа)

Х.Баттулга, С.Баярцогт хоёрын дунд гаталж барахгүй гол, давж гарахгүй даваа хэдийн бий болсон. Дээр нь нам дотор хэн хэнийг нь дагадаг хүчтэй бүлэг, фракциуд бий. Намын дарга О.Цогтгэрэл өөрөө ч хажууд нь жулдана. Ийм хоёр хүн, эсвэл төлөөний хүн нь төв аппарат, удирдах бүтцэд ороод ирэхээр нам доторх фракциуд нь дагаад идэвхжих нь зүй. Нөгөө “шуудайд хийсэн үхрийн эвэр”-үүд дахин харгалдаж эхэлнэ.

Ёс зүй үнэгүйдэж, авилга хулгай дархлагдан оодорлоо. Тархи үнэгүйдэж, боловсрол хог дээр хаягдав. Сонгогчид гэгээрвэл хулгайчид төрийн толгойд заларч тонгочихгүй. Луйвар хулгайг гишүүд хийдэг-бид мэддэг. Мэдээд яах юм бэ? Бид сонгох эрхтэй ч гэмт хэрэг үйлдсэн гишүүнээ эргүүлэн татах хоншооргүй. Гишүүдийн ёс суртахуун хэмжишгүй агаад халдашгүй эрхтэй. Хэмжиж болохгүй ёс зүйн ард авилга хулгай луувар дархлагдав.   

Хаант Орост хүн амын 7% еврейчүүд (жүүдүүд), гэтэл хувьсгалт нам, байгууллагуудын гишүүдийн 40% нь еврейчүүд байсан баримт ил байна. Эсер намын гурван гишүүн тутмын нэг нь еврей, большевикуудын 4 хүн тутмын нэг нь еврей, Еврейн социалист нам гэхэд 33 мянган гишүүнтэй гэхчлэн. Яагаад ийм хувьсгалч болчихсон юм бэ гэвэл тэдний улс төрийн боловсролтойнх биш. Еврейчүүдийг ямагт, бүх шатанд хавчин гадуурхаж, алж талж, хөөж тууж, хомроголон гэсгээж ирсэнтэй нь холбоотой. Тийм учраас тэд аль ч нийгэмд сөрөг хүчин байсан. 

Дэлхийн шилдэг удирдагч Нарендра Моди энэ жил 75 настай бөгөөд бүх амьдралаа эх орныхоо төлөө зориулжээ.Түүнд эхнэртэйгээ хамт амьдарч үр хүүхэдтэй болох цаг зав ч байсангүй, хөрөнгө мөнгө хуримтлуулж баяжих хүсэл ч байсангүй. Ер нь Энэтхэгийн удирдагчид хамаг амьдралаа эх орныхоо төлөө зориулсан байдаг юм. Махатма Гандид таяг, нөмрөг, нүдний шилнээс өөр өмч хөрөнгө байсангүй, Жавахарлал Неру 10 жил шоронд хоригдож байхдаа дэлхийн түүхийн тухай гайхалтай ном бичиж байлаа. Жинхэнэ эх оронч агуу удирдагч гэж ийм л хүмүүсийг хэлж байгаа юм.

Өмнөх хэлэлцүүлгүүд дээр "Үндсэн хуульд эгүүлэн татах заалт байгаа боловч процесс нь алга" гээд шогшроод байцгаасан. Одоо УИХ өөрөө тэр процессийг нь хуульчлах үүрэгтэй боллоо.

Их хаан маань одоогоор 11 өөр өдөр төрөөд байна буюу бид өөр өдрийг тэмдэглээд байна. Монголчууд бид яах вэ, билгийн тооллынхоо учрыг олоод байя гэж зүтгэж үзье. Гэтэл Чингис хааны төрсөн өдрийг зөвхөн монголчууд тэмдэглэх үү гэсэн глобал шинжтэй стратегийн асуулт хариулт нэхнэ.

2015 оноос хойш ДНБ жилд дунджаар 1.5 хувь өссөн байхад хэрэглээний үнэ 77 хувиар өссөн байна. Орост “өсөлт” гэдэг ойлголт бодит амьдрал дээр орлогын өсөлт биш, инфляцын өсөлт болж хувирчээ. Хөрөнгө оруулалтын өсөлт бүр инфляцид илүү хүчтэй нөлөөлж байна.

Нэг мэдэхэд бид ийм аймшигтай хар нүхэн хонгилын орон болж хувирчээ. Харин ийм үед бодлогоор найр наадам хангинуулж, наадгай цэнгээнийг халгиагаад л байдаг аж. Одоо тэр мөчлөг нь эхэлж байна. Хараад байгаарай, монголыг зунжин найрлуулна...

Мэн-да Бэй лү 1221 онд бичигдсэн бол Нууц товчоо 1240 онд зохиогдсон. Эхнийх нь монголчуудыг мэддэггүй гадны өөр соёл иргэншлийн хүн нүдээр харсан үзсэнээ тэмдэглэсэн бол, дараагийнх нь монгол хүмүүс өөрснөө бүтээсэн. Хоёр эх сурвалжийн гол ялгаа энэ. Аль алин нь анхдагч эх сурвалж. "Хар татаарын товч" хэмээн анхлан нэрэлсэн зохиол нь гадны ажиглалт бол Нууц товчоо нь дотоод түүх. Давуу тал нь эхнийх нь бодит ажиглалт бол дараагийнх нь дэлгэрэнгүй угсаа, үйл явдал. Гэхдээ сул тал нь Мэн-да Бэй лү нь гадны нүдээр харсан өрөөсгөл шинжтэй бол Нууц товчоо домогжсон шинж асар их агуулсан.

Монгол улс жилд 90.0 сая тонн нүүрс, 228 сая тонн зэсийн баяжмал, 8,8 сая тонн төмрийн хүдэр, 3.5 сая баррель газрын тос,1818.1 мянган тонн жонш, 17.0 тонн алт олборлож гадаадад гаргаж байна. Хэрэв боловсруулах үйлдвэр бариад бүтээгдэхүүнээ гадаадад гаргасан бол ямар их валют олж улс баян болох байсан бол?

Израилийн Батлан хамгаалах ба аюулгүй байдлын форумыг үндэслэгч бригадын генерал Амир Авивын дүн шинжилгээг бүрэн эхээр нь хөрвүүлэв.

Монголд өсөлт дутсандаа биш, өсөлтийг нэр төртэй, боломжтой амьдралд хөрвүүлэх институц дутаж байна. Нууц гэрээ, хамсаатнууддаа зориулсан татаасаар явж ирсэн хуучин замаа үргэлжлүүлэх үү, эсвэл шударга, өрсөлдөөнт тогтолцоо бий болгож, “намын дугтуй биш” хөдөлмөр, санаачилга амжилтыг шийдэх үү? Сонголт бол тодорхой. Ард түмэн үүнийг харж байна.

Гудамжинд гараад хашгираад үз, “УИХ-ын гишүүн гэмт хэрэг үйлдсэн бол, тэр нь шүүхээр тогтоогдсон байсан ч эгүүлэн татаж болохгүй. Энэ бол парламентын дархлаа юм” гээд. Захын нохой инээх байлгүй. Үүнийг парламентын дархлаа биш, дарангуйлал гэнэ.

Хэрэв бид цэвэр усны шугам хоолойг зэс хоолойгоор сольж чадвал хүн амынхаа эрүүл мэндэд, амьдралын чанарт оруулах маш том хувь нэмэр болно. Энэ ажлыг үе шаттай хэрэгжүүлэх нь зүйтэй. Энэ санаачилгыг Эрдэнэт хотоос эхэлж болно. Өнөөгийн Эрдэнэт бол хот төлөвлөлтөө бүр алдаад туучхаагүй, харьцангуй цэгцтэй, зохион байгуулалт хийж болох газар. Дээр нь тус хот Эрдэнэтийн уурхайд түшиглэж анх байгуулагдсан, оршин суугчид нь Эрдэнэтийн уурхай, баяжуулах үйлдвэртэй ажил амьдралаа холбосон хүмүүс зонхилох тул энэ санаачилгыг хэрэгжүүлэх нь зүй ёсны хэрэг.

Итгэл эзэнтэйгээ үхдэг гэж үг ч байдаг. Парламентын дархлаа гэдэг нь хуулийн хамгаалалтаас илүү ард түмнийхээ итгэл сэтгэл дээр оршдог гэдгийг ямагт санаж явах учиртай. Гэтэл энэ их итгэл сэтгэлийг умартан, иргэд сонгогчдынхоо дургүйцлийг дэвэргэх нь парламентыг дотроос нь нураах хамгийн том аюул гэдгийг санах хэрэгтэй.

Чойбалсангийн хамт “ардын” Монголын нэг эрин улиран одов. Тэрээр монголчуудын уламжлалтай холбоотой үндэстний дээдсийн сүүлчийн төлөөлөгч байсан бөгөөд монгол түмнийг нэгтгэхийг эрмэлзсэн сүүлчийн тэмцэгч байлаа. Ингээд хувьсгалын дараа өсч бойжсон, ард түмнийхээ түүхийг мэддэггүй, үндэсний соёлоо үгүйсгэдэг, зөвлөлтийн аль л базаахгүй загварыг үлгэр болгон хүмүүжсэн үеийнхэн болох жинхэнэ мангуурагчид засгийн эрхийг авлаа.

Монголд ганц байдаг Шар хадны Сэтгэцийн эмнэлэг сэтгэцийн өвчтөн хүнээр дүүрч багтахаа байсан гэдэг. Эдүгээ Монголд дөрвөн хүний нэг нь сэтгэцийн өвчтэй гэдэг. Сэтгэцийн өвчтөнүүдээ бүгдийг нь эмчилж эрүүлжүүлэхгүй бол болохоо болилоо шүү . Төр засаг нэг юм бодох цаг болсон юм биш үү. Ядаж солиорсон монголын нийгмээ эрүүлжүүлэх юм сан. Учир иймд хайр энэрэлийн тухай ном сургаалийг өсвөр залуу үедээ ярьж ойлгуулах нь чухал юм.