Улс төр-лөг байх, уул шугамандаа амбицтай феминист байх, яруу сайхан монгол хэлээрээ ярьж бичих, зөвхөн монголдоо байх, Улаанбаатараас зугтах... За энэ бол ойрдоо зүүгдэж яваа дундаж монгол Долгорын шугамууд.
Улаанбаатараас зугтах… миний үеийн надаас дээшээ доошоо харь орныг зорьж байгаа дийлэнх хүмүүсийн чанадын санаа нь энэ юм байна даа гэж хөдөөний би аждаг. Унаа, утаа, улайрсан улс төрийн баатрууд нь улсыг уурлуулдаг учраас, Улаанбаатарт хэт удчихсан хүмүүс нь Улаанбаатарыг л монгол гээд итгэчихсэн яваа болохоор уул улаанбаатарчууд энэ хотоосоо дүрвэмээр санагддаг байж магадгүй.
Тогтолцооныхоо хувьд энэ газар хот мөртлөө агуулгаараа асуулт дагуулж, асуудал болсоор л. Хот гэхдээ өндөр барилга, сүржин гудамжиндаа начир нь оршдоггүй бололтой. 1541 оноос он тооллоо тоолж эхэлсэн Европын хамгийн гэж тодотгож болох хөгшин тэнгисийн хотоос энэ бичвэрийг бичиж сууна. Гудам нь өнгө алаглахгүй нэг янзаар урсаж, барилгууд нь тэнгэр баганадахгүй шахуу зургаа давхарлаж өндөрсжээ. Төсөөллөөр уйтгартай юм шиг энэ хот харин ч эсрэгээрээ. Өөрийнхөө үнэт зүйл, үзэл санаандаа бат хүмүүсээр бахдам аялгуу хөглөж мянга мянган жил тэнгисийн дунд сувд мэт торойн үлдэв.
Тэгэхээр хот сууринг өндөр шилэн барилга, цементэн ширэнгэ чимээд байгаа зүйл ер тэгтэл алга. Хотуудыг чимдэг хамгийн чухал хоёр орц бол хүмүүс бас тэдний үзэл санаа. Долгорын харж ажснаар хотын-иргэн, нүүдэлчин-хүн хоёрын ялгаа үзэл санаа итгэл үнэмшлээ хуваалцах, илэрхийлэх дээр хамгийн их тодорч ялгардаг юм байна. Айл саахалт нь гурав алхам ойртвол таван алд нүүгээд явчих учраас нүүдэлчдийн мэддэг чаддаг зүйл нь дангаарших, тэдэнд үзэл санаагаа хэн нэгэнтэй хуваалцах тийм айхтар хэрэгцээ шаардлага үгүй. Гэвчиг хотын иргэнд ингэж орхиж явах сонголт байхгүй. Цонхоороо сүүгээ өргөдөг байрны эмээтэй, хогийг нь ялгаж ачихгүй байгаа хот тохижилтынхонтой учраа ололцож, амаа мэдэлцэхээс өөр аргагүй. Амаа мэдээрэй чи гэж айлгадаг ардын үг одоо бол амаа хамхиад дуугүй байгаарай гэдэг утгаар биш асуудлаа амаараа аятайхан хэлчихээрэй гэдэг утгаар ашиглагдаж буй нь энэ. Амаа мэдээд энэ тэнд зөвхөн ярьж хэлээд явбал хотын асуудал бас тэгж амархан шийдэгдчихээр биш л дээ, жоохон ярвигтай. Тиймээс энэ шугам дээр Улаанбаатарчуудаасаа хүсэх нь Улаанбаатарын хана бүр урам зоригийнх болоосой, улам өнгөлөг, улам хүчтэй уухайн дуу тэндээс хадаасай. Хогоо ав гэж дандаа хэлэх, хогоо ав гэж бичээд хэвлээд хавтаслаад хогийн савны дэргэд үлдээх, хогоо аваарай гэх утга санаатай зураг зураад үлдээх хүндийн жин, хүнд тусах байдлаараа ялгаатай. Улаанбаатарт үзэл санаагаа бусаддаа хуваалцдаг, бусдын дуу хоолойг сонсдог иргэд хэрэгтэй. Үзэл санаатай, тэрнийгээ хэлэхээс айдаггүй, харин ч яаж тод дуугарч, жинтэй тусгахаа мэддэг Улаанбаатарын иргэн байцгаая.
Дундаж монгол Долгор.
Холбоотой нийтлэлүүд:
Дундаж монгол Долгорын зайлшгүй сурах ёстой хэл
Дундаж монгол Долгорын мөрөөдөл
Дундаж монгол Долгор ба Google map
Дундаж монгол Долгор: Эцэг эхийн ачлал
Дундаж монгол Долгор: Далай анх харсан нь
Дундаж монгол Долгор: Хорин тавны агт араа
Дундаж монгол Долгор: Ганцаараа аялах юмсан гээд бодож суугаа найзыгаа ёврох нь
