Германы зэвсэгт хүчний ерөнхий шинжээч, генерал Карстен Бройер наймдугаар сарын 11-нд The Wall Street Journal-д өгсөн ярилцлагадаа “Орос Европ дахь эрлийз дайны ажиллагаагаа улам өргөжүүлж, засгийн газар болон төрийн байгууллагуудын тогтвортой байдлыг алдагдуулах зорилгоор улам олон ажиллагаа явуулж байна” гэж мэдэгдлээ.

Түүний хэлснээр НАТО-гийн орнуудад, ялангуяа эвслийн зүүн жигүүрт “эрлийз халдлага өдөр бүр” болж байна.Орос Европтой дайн хийгээгүй мэт байгаа боловч Европын орнуудын эсрэг дайны шинжтэй ажиллагааг өдөр бүр явуулж байна. Зөвхөн ялгаа нь энэ дайн танк, пуужингаар бус дрон, кибер халдлага, тагнуул, хорлон сүйтгэх ажиллагаа, хуурамч мэдээлэл түгээх гэх мэтээр төрийн институцийг тогтворгүйжүүлэх оролдлогоор өрнөж байгаа явдал юм гэжээ. Генерал Бройерын анхааруулгын хамгийн ноцтой хэсэг нь дронтой холбоотой явдал аж. Түүний үзэж байгаагаар Орос нисдэг дроныг Европын агаарын довтолгооноос хамгаалах системийг шалгах хэрэгсэл болгон системтэй ашиглаж байгаа аж. Өөрөөр хэлбэл дрон бол зүгээр нэг халдлагын хэрэгсэл биш, Европын хамгаалалтын “нууц газрын зураг”-ийг гаргаж авах тагнуулын хэрэгсэл болж байна.

Дрон хаана илэрч байна, аль улсын радар хамгийн түрүүнд барьж авч байна, ямар зайд нисэхэд хэн хариу арга хэмжээ авч байна, ямар нөхцөлд сөнөөгч онгоц хөөргөдөг, ямар систем пуужин ашиглах шаардлагатай болдог зэрэг мэдээлэл бүр Оросын хувьд үнэ цэнтэй зүйл юм. Ийм ажиллагааг олон удаа давтах тусам Европын агаарын хамгаалалтын системийн давуу болон сул тал улам тодорхой болно. Бройерын хэлснээр Москва ийм аргаар Европын агаарын хамгаалалтын “сул цэгүүдийг” илрүүлэхийг зорьж байна. Энэ бол эрлийз дайны хамгийн аюултай шинж чанар юм. Дайсан танай хилийг шууд давж орохгүйгээр таны хамгаалалтын системийг судалж, хариу үйлдлийн хурдыг хэмжиж, улс төрийн шийдвэр гаргах чадварыг шалгаж, нийгмийн эмзэг цэгүүдийг илрүүлж чадна. Тиймээс Европт гарч буй Оросын дрон бүрийг дан ганц нислэгийн зөрчил гэж харах боломжгүй болж байна.

Бройерын анхааруулга үүгээр дуусаагүй юм. Тэрээр Орос Украинтай хийж буй дайнаа үргэлжлүүлж байгаа ч Барууны орнуудтай өргөн хүрээний мөргөлдөөнд бэлтгэж байна гэж үзэж байна. Түүний өмнөх мэдэгдлээр Орос НАТО-гийн орнуудын эсрэг том хэмжээний довтолгоо хийх боломжтой болох хугацаа 2029 оноос эхэлж магадгүй аж. Энэ тоо Европын аюулгүй байдлын төлөвлөлтөд аль хэдийн чухал хугацааны босго болсон. НАТО-гийн ерөнхий нарийн бичгийн дарга Марк Рютте 2025 оны арванхоёрдугаар сард Орос ойрын таван жилийн дотор НАТО-гийн эсрэг цэргийн хүч хэрэглэхэд бэлэн болж магадгүй гэж анхааруулж байсан. Харин Германы цэргийн удирдлага одоо энэ хугацааг зүгээр хүлээж болохгүй, өнөөдрөөс бэлтгэх ёстой гэсэн байр суурьтай болж байна. Учир нь Бройер бол зүгээр нэг улс төрч биш, Германы зэвсэгт хүчний хамгийн өндөр түвшний цэргийн удирдагч.

Тиймээс түүний мэдэгдэл Европын улс төрийн хүрээнд Оросын аюул заналыг хэрхэн үнэлж байгааг харуулах нэг ёсны “цэргийн барометр” болж байна. Тэрээр мөн есдүгээр сард сонгогдох НАТО-гийн Цэргийн хорооны дараагийн даргын гол нэр дэвшигчдийн нэг юм.Иймээс Бройерын мэдэгдлийг зөвхөн Германы байр суурь гэж ойлгоход хангалтгүй. Генерал Бройерын үзэж байгаагаар АНУ болон Европын аюулгүй байдлын гол санаа зовнил одоо улам ялгаатай болж байна. Вашингтоны хувьд стратегийн гол өрсөлдөгч нь Хятад хэвээр байгаа бол Европын хувьд газарзүйн шалтгаанаар Орос гол аюул хэвээр байна. Энэ ялгаа Европыг өөрийн батлан хамгаалах чадавхийг нэмэгдүүлэхээс өөр аргагүй байдалд оруулж байна. Учир нь АНУ дэлхийн хэмжээнд Хятадад анхаарлаа улам их хандуулах тусам Европ өөрийн тивийн аюулгүй байдлын ачааг илүү их үүрэх шаардлагатай болж байгаа юм.

Эндээс Германы шинэ үүрэг тодорч байна.Бройер Германы газарзүйн байрлал, эдийн засгийн хэмжээг харгалзан Берлин Европын батлан хамгаалах системийн “стратегийн холбоос” болох ёстой гэж үзэж байна. Өөрөөр хэлбэл Герман Скандинавын орнууд, Балтын тэнгисийн орнууд болон НАТО-гийн зүүн хил дэх бусад улсыг холбосон цэргийн стратегийн гол зангилаа болохыг зорьж байна. Энэ нь Европын газрын зураг дээрх маш том өөрчлөлтийг илэрхийлэх болно. Украинд дайн үргэлжилж байгаа ч Европын орнууд аль хэдийн дайны дараах аюулгүй байдлын архитектураа биш, харин дараагийн боломжит мөргөлдөөний өмнөх хамгаалалтын архитектураа байгуулж эхэлжээ.

Өөрөөр хэлбэл Европын дээгүүр дайн эхлээгүй байж болох ч дайны бэлтгэл аль хэдийн эхэлсэн байна. Оросын хувьд ч эрлийз дайн нь уламжлалт дайныг орлох бус, харин түүнээс өмнө ашиглаж болох хэрэгсэл болж байна. Хэрэв дрон Европын радарын байрлал, хариу арга хэмжээний хугацааг шалгаж чаддаг бол кибер халдлага төрийн байгууллагын хамгаалалтыг шалгана. Харин мэдээллийн ажиллагаа нийгмийн хуваагдлыг хэмжиж, хорлон сүйтгэх ажиллагаа дэд бүтцийн эмзэг байдлыг илрүүлнэ. Энэ нь Орос НАТО-гийн хил дээр зөвхөн цэргийн хүчээ байрлуулж байгаа биш, НАТО өөрөө хэрхэн хариу үйлдэл үзүүлдэгийг өдөр бүр шалгаж байна гэсэн үг аж.

Энэ бүхэн Европын өнөөгийн хамгийн том асуудал нь “Орос хэзээ НАТО руу довтлох вэ?” гэсэн асуулт байхаа больж байна. Харин “Орос аль хэдийн эхлүүлсэн эрлийз дайныг Европ хэр удаан тэвчиж, хэрхэн хариулах вэ?” гэдэг асуулт болжээ.

Хэрэв дронуудын нислэг, кибер халдлага, хорлон сүйтгэх ажиллагаа, мэдээллийн дайн тус тусдаа жижиг хэрэг мэт харагддаг бол тэдгээрийг нэг системийн хэсэг болгон харсан мөчөөс аюулын хэмжээ өөрчлөгдөнө. Генерал Бройерын анхааруулгын гол санаа ч үүнд оршиж байна. Европ Оростой хийх дараагийн дайныг хүлээж байгаа биш. Тэд ил дайны өмнөх үе шатанд аль хэдийн орчихсон байна.

Г.АМАРСАНАА /Өдрийн сонин/