УИХ-ын чуулганы энэ сарын 1-ний өдрийн нэгдсэн хуралдаанаар УИХ-ын гишүүн Т.Мөнхсайхан нарын гурван гишүүнээс өргөн мэдүүлсэн Сургуулийн орчны эрүүл мэнд, аюулгүй байдлын тухай хуулий төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх шатны хэлэлцүүлгийг хийв.

УИХ-ын гишүүн Т.Мөнхсайхан хуулийн төслийн талаарх танилцуулгадаа, Монгол Улсын хүн амын 36.2 хувь буюу 1.3 сая нь хүүхэд бөгөөд энэ хичээлийн жилд 820 орчим мянган суралцагч ЕБС-д суралцаж байна. Суралцагчдын дунд шүд, хоол боловсруулах, амьсгалын замын өвчлөл өндөр, сүрьеэгийн өвчлөл буурахгүй байна. Сүүлийн таван жилд улсын хэмжээнд 6-18 насны 250 мянга орчим хүүхэд осол гэмтэлд өртсөний 13.5 хувь буюу 33.689 нь сургуулийн орчинд болсныг дурдав.

НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас 2024 онд хийсэн судалгаанд суралцагчдын 51 хувь нь замтай ойр, 79 хувь нь хурд сааруулагчгүй замтай ойр, 76 хувь нь гадна орчинд цахилгааны ил задгай утасны эрсдэлтэй, 73 хувь нь аюулгүй байдал хангасан биеийн тамирын талбайгүй. Мөн ЕБС, цэцэрлэгийн барилгад засвар хийсний дараа будаг, бусад материалаас ялгардаг формальдегидийн хэмжээ зохих түвшингээс 2-3, бензол 3.5 дахин их, хар тугалга 2-5, хром 2.3 дахин хэтэрсэн байгааг орчны судалгаагаар тогтоосон байна. Эдгээр бодис хорт хавдрын эрсдэл, дархлаа сулрах, хүүхдийн өсөлт хөгжилд сөргөөр нөлөөлөх, амьсгалын замын архаг өвчин ихсэх эрсдэл дагуулж буй. Түүнчлэн PM2.5 тоосонцрын хэмжээ байх ёстойгоосоо 8-9 дахин их байгаа нь сурагчид өдөр бүр эрүүл мэндэд хортой орчинд суралцаж байгааг илтгэн харуулж буй үзүүлэлт гэдгийг хуулийн төсөл санаачлагчид хэлж байв.

Сургуулийн орчинд үе тэнгийн дээрэлхэлт анхаарал татах түвшинд хүрээд байгаа ч тодорхой зохицуулалтгүй байна. Үе тэнгийн дээрэлхэлт зөвхөн бие махбодын хүчирхийллээр хязгаарлагдахгүй сэтгэл зүйн дарамт, доромжлол, гадуурхалт, мөн цахим орчин дахь дарамт зэрэг олон хэлбэрээр илэрдэг. Гэмтсэн, бэртсэн, нас барсныг тоон дүнгээр илэрхийлж болох боловч хүүхдийн сэтгэл зүйн дарамт, айдас түгшүүрийг тэр бүр илрүүлж, арга хэмжээ авч чадахгүй байгааг УИХ-ын гишүүн Т.Мөнхсайхан танилцуулгадаа онцоллоо.

Иймд ЕБС-ийн орчинд хүүхдийн эрүүл мэндийг хамгаалах, дэмжих, эрүүл аюулгүй орчин бүрдүүлэх, эрүүл зан үйлийг төлөвшүүлэх, өвчлөлөөс урьдчилан сэргийлэх үйл ажиллагааг зохион байгуулж, хэрэгжилтэд хяналт тавих эрх зүйн үндэслэл бий болгох шаардлагатай байна гэж төсөл санаачлагчид үзжээ.

Сургуулийн орчны эрүүл мэнд, аюулгүй байдлын тухай хуулийн төсөлд дээрх харилцааг Монгол Улсын холбогдох хууль тогтоомж, олон улсын гэрээнд нийцүүлэн ялгаварлан гадуурхахгүй, тэгш, хүмүүнлэг, нууцлалыг хангаж, суралцагчийн эрх ашгийг нэн тэргүүнд тавих зарчмаар зохицуулах, эрүүл мэндийг дэмжигч сургуулийн нэгдсэн бодлого, түүний төлөвлөгөө, тогтмол үзлэг шинжилгээ, эрт илрүүлэлт, яаралтай тусламжийн бэлэн байдал болон бусад арга хэлбэрээр суралцагч, багш, ажилтны эрүүл аюулгүй орчныг бүрдүүлж, хүүхдийн эрүүл мэндийг системтэй хамгаалах, үндэсний төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэх шаталсан тогтолцоогоор сургуулийн орчны осол, гэмтлээс урьдчилан сэргийлэх, анхны тусламжийн чадвар олгох, сэтгэл зүйн болон нөхөн сэргээх дэмжлэг үзүүлэх, орчны аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн стандартыг хангах, хариуцлагын тогтолцоог тодорхой болгох зэрэг нарийвчилсан зохицуулалтыг тусгасан байна.

Хуулийн төсөлтэй холбогдуулан УИХ-ын гишүүд асуулт асууж, үг хэлэв. УИХ-ын гишүүн Н.Наранбаатар Монгол Улсад хэчнээн сургууль хүүхдийн эрүүл, аюулгүйн стандартыг хангасан эсэх талаар судалгаа хийснийг тодруулсаны зэрэгцээ стандартын шаардлагыг хангуулахад хэдий хэрийн төсөв хэрэгтэй байгаа талаар лавлав. “Хүүхдийн эрүүл, аюулгүй байдлыг хангах стандарт шаардлага хангаагүй нийт сургуулийн тоо 50-иас дээш хувьтай байна. Гэтэл бид үүнийг хэвийн асуудал мэт тоохгүй өнгөрөх тусам нөхцөл байдал хүндэрсээр байна. Ялангуяа сумын сургуулийн дотор ариун цэврийн өрөөтэй болгох асуудалд хөрөнгө мөнгө тавиад шийддэг ч жил ашиглаад орхидог. Үүнд хэн ч хариуцлага хүлээхгүй байгаа болохоор хариуцлагын тогтолцоог бий болгох хэрэгтэй” хэмээн Т.Мөнхсайхан гишүүн хариулж байлаа.

Харин ажлын хэсгээс 1,5,10 дугаар ангид тусгайлсан үзлэг хийхэд жилдээ 220 орчим мянган хүүхдийг хамруулахад 5.0 орчим тэрбум төгрөгийн төсөв шаардлагатай. Үүнийг Эрүүл мэндийн даатгалын сангаас гаргана гэсэн нэмэлт тайлбарыг өгөв. Мөн хүүхдийн үзлэг шинжилгээг тогтмол зохион байгуулснаар Монгол Улсын хүүхдийн эрүүл мэндийн нэгдсэн мэдээллийг бүрдүүлж, үүнд суурилсан хариу арга хэмжээ авахад ашиглах үндсэн зорилготой гэж байлаа.

Гишүүд хуулийн төслийг дэмжиж байгаагаа илэрхийлэхийн зэрэгцээ цаашид анхаарах, төсөлд тусгах тодорхой саналуудыг хэлж байв. Тухайлбал, УИХ-ын гишүүн Д.Бум-Очир хуулийн төсөлд үе тэнгийн дээрэлхэлт гэдгийг томьёолж оруулах саналтай байгаагаа илэрхийлсэн бол УИХ-ын гишүүн Х.Баасанжаргал хуулийн төслийн хүрээнд хүүхдийн хувийн мэдээлэл, ялангуяа эрүүл мэндийн асуудлыг задруулахгүй байхад анхаарах нь зүйтэй гэв.

Ингээд хуулийн төсөл бүрээр үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэх эсэх санал хураалтыг явуулахад, хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжив. Иймд төслүүдийг анхны хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр холбогдох байнгын хороонд шилжүүллээ.