Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам, Дэлхийн байгаль хамгаалах сангийн Монгол дахь хөтөлбөрийн газар, орон нутгийн удирдлага, нутгийн иргэд, малчдын төлөөлөл хамтран “Ирвэстэй нутгийн ирээдүй” төслийн хэрэгжилт, цаашдын чиглэлийг хэлэлцэх уулзалтыг зохион байгууллаа. Уулзалт Говь-Алтай аймгийн Дарвийн нуруу, Хасагт хайрхан орчмын нутагт хэрэгжсэн төслийн үр дүнг хэлэлцэж, хамтын ажиллагааг үргэлжлүүлэх талаар санал солилцсон юм.

Төслийн гол зорилго нь цоохор ирвэсийн амьдрах орчныг хамгаалах, идэш тэжээлийн амьтдын тоо толгойг нэмэгдүүлэх, хууль бус агнуур болон зэрлэг амьтны эд эрхтний худалдааг бууруулах явдал байлаа. Дарвийн нуруу нь ирвэсийн цөм бүс нутаг бөгөөд сүүлийн жилүүдэд ан амьтдын амьдрах орчинд суурьшлын бүс нөлөөлж, зөрчил ихээр гарах болсон. Зарим тохиолдолд ирвэсүүд малчин айлуудын өвөлжөөнд ойртож, идэш тэжээлээ хайж ирэхдээ мал хорогдуулах тохиолдлууд ч бүртгэгдсэн байна. Жишээлбэл, нэг өвлийн улиралд 40-50 мал хорогдсон тухай судалгаа бий.

Эдгээр нөхцөл байдлыг үндэслэн төслийн хүрээнд “банхар нохой”, “амьтдад ээлтэй хашаа” зэрэг хөтөлбөр хэрэгжүүлсэн нь тодорхой үр дүн өгчээ. Өмнө нь 50-60 мал хорогдуулдаг байсан айл өрхүүдийн хохирол эрс багасаж, зарим нь бүр огт мал алдаагүй байна. Үүнээс гадна бэлчээрийн зохистой менежмент нэвтрүүлж, булаг усны эхийг хамгаалах, монгол банхарыг өсгөн үржүүлэх, орон нутгийн иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэх зэрэг олон ажил хийгджээ.

Мөн төсөл хэрэгжсэн 7 жилийн хугацаанд ирвэсийн амьдрах орчин сайжирч, зэрлэг ан амьтдын тоо толгой нэмэгдсэн нь аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх шинэ боломж бүрдүүлж байгаа юм. Ирвэсийг байгалийн орчинд ажиглуулах, өндөр зэрэглэлийн аялал жуулчлал зохион байгуулах зорилт тавин ажиллаж байна.

Төслийн хүрээнд ирвэсийн идэш тэжээл болох тарвагыг Баянуул сумын нутагт дахин нутагшуулах ажлыг зохион байгуулсан. Тодруулбал, өмнө нь тарвагатай байсан ч хомсдсон бүсэд 100 тарвагыг нутагшуулж, амжилттай үржүүлж эхлээд байна.

Хэлэлцүүлгийн төгсгөлд талууд төслийн эерэг нөлөө, хамтын ажиллагааны хэрэгцээг онцолж, цаашдын үйл ажиллагааг уялдуулан үргэлжлүүлэхээр санал нэгдсэн юм. “Ирвэстэй нутгийн ирээдүй” төсөл нь зөвхөн нэг амьтныг хамгаалахад чиглээгүй, харин орон нутгийн тогтвортой хөгжил, иргэдийн амьжиргаа, байгаль орчны уялдаа холбоог сайжруулсан иж бүрэн хөтөлбөр байсныг албаны хүмүүс онцлон тэмдэглэлээ.

Эх сурвалж: Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам