2024 онд Говийн их дархан цаазат газрын А хэсгийн улсын тусгай хамгаалалттай газар нутагт суурилуулсан биологийн мониторинг судалгааны зориулалттай автомат камеруудад дөрвөн бодгаль мазаалайн бамбарууш бүртгэгджээ.
Тодруулбал, Баруунтоорой, Богц Цагаан Дэрс, Хөх хулс, Хатуу булаг, Хөх дэрс, Ишгэн толгойн автомат камеруудад мазаалайн бамбарууш бүртгэгдсэн бөгөөд тухайн үеийн автомат камерын мэдээлэлд (камерт бүртгэгдсэн цаг хугацаа, газрын байршил болон Эвшийн хүзүү орчмын цагаан толбо г.м) үндэслэн 2024 онд шинээр төрсөн дөрвөн бамбаруушийг ялган таниад байна. Мөн Баруунтоорой, Богц Цагаан дэрс, Цагаан тохой, Хөтөл ус, Цувлуур ус орчимд 2023 оны төл буюу 1 наст бамбарууш бүртгэгдсэн байна.
Монгол орны нэн ховор амьтдын жагсаалтад бүртгэгдсэн мазаалай нь Алтайн өвөр говийн Цагаан богд, Баруун тооройн нуруу, хойш Зараа, Буурын хар уулын хооронд буюу тархац нутгийнхаа тэн хагасаас бага нутаг Сэгс цагаан богд, Шар хулсны нуруу, Төмөртэйн хөх нуруу, Атас ингэс хавиар байршин нутагладаг. Тархац нутаг нь 1960-аад оныхоос 5 дахин хумигдаж багассан мазаалайг 1967 оноос судалж эхлэх үед тоо толгой нь 20-35 орчим байжээ.
Олон улсын судлаачдын дүгнэснээр мазаалай нь бусад баавгайн төрлөөс онцлог төрөл зүйл гэж үздэг бөгөөд Монгол Улсын болон олон улсын Улаан номд бүртгэгдсэн байдаг. Мазаалай нь зундаа +46 градуст халж, өвөлдөө -34 градус хүртэл хүйтэрдэг эрс тэс уур амьсгалтай говийн нөхцөлд асар уудам орон зайг эзлэн амьдардаг гэдгээрээ бусад баавгайн зүйлээс ялгардаг.
Дэлхийн байгаль хамгаалах холбоо /IUCN/-ны олон улсын үнэлгээгээр устаж буй ангилалд ордог мазаалайг хамгаалах хүрээнд 1953 онд хуулиар агнахыг хориглон, 1975 онд Говийн их дархан цаазат газар байгуулан хамгаалалтад авч, 1987, 1997, 2013 онд Монгол Улсын Улаан номд бүртгэжээ.
Монцамэ
