x

Тууврын замд явахдаа сумын заан болсон П.Өсөхбаатар

Завхан нутгаас Шагж аварга, Я.Дорлиг заанаас өгсүүлээд “зургаан залуу заан”-ы үед барилдаж бөх сонирхогчдыг шимтүүлж байсан хүчтэний нэг Ц.Цэрэнпунцаг гарьд, уран барилдаант улсын начин гавьяат дасгалжуулагч Б.Адъяахүү, өдгөө  Б.Гончигдамба, Ш.Жаргалсайхан тэргүүтэй олон хүчтэн наадмын дэвжээнд зодоглож буй. Тиймдээ ч энэ нутгийн мөнх цаст уулын усыг уусан эрчүүд хүчирхэг байдаг хэмээдэг.

Тэгвэл энэ удаа хүчтэний өлгий Завхан нутгийн залуу арслан, чөлөөт бөхийн ОУХМ Ази тивийн хошой  хүрэл медальт, чөлөөт бөхийн  улсын аваргын таван удаагийн мөнгөн медальт энэ цагийг өнгөлөн барилдаж буй П.Өсөхбаатартай халуун яриа өрнүүлэв.

Тэрээр чөлөөт бөхөөр амжилтаа эхэлж, үндэсний бөхөөр 2007 онд сумын заан, 2014 онд аймгийн харцага цол хүртэж төд удалгүй аймгийн заан цолтой болсон юм. Биднийг очих үеэр аавтайгаа барилдааны мэх давтаж байлаа. Түүний аав Н.Пүрвээ “Сумын заан” цолтой хүүгийнхээ хамгийн сайн зөвлөгч нь аж. Н.Пүрвээ гуайн өвөө нь М.Дамдин хэмээх цэргийн арслан цолтой 1945 онд Халх голын дайнд оролцож явсан бяр тэнхээтэй нэгэн байсан тухай нутгийнхан нь дурсдаг. Залуу арслан  ээжийнхээ талаас ч мөн бөхийн удамтай юм. Тиймээс аав нь хүүгээ багаас нь барилдуулахаар шийдсэн байна.

П.Өсөхбаатар айлын том хүү. Анх төрөхдөө л биеэр өсгөлүүн байсныг аав нь дурсав.  Хот руу хүүгээ авчиран “Ирээдүй” цогцолбор сургуульд сургаж гавьяат тамирчин Д.Энхээ багшийн удирдлага дор чөлөөт бөхөөр хичээллүүлсэн байна. Төдөлгүй үр дүн гарч түүний амжилтын буухиа эхэлсэн байна. Анхны мөнгөн медалийг  өсвөрийн улсын аваргаас хүртэж харин тэр жилээ залуучуудын улсын аваргад түрүүлжээ. Хүүгээ энэ олон мэргэжил дундаас яагаад бөхийн спортоор хичээлүүлэх болсныг асуухад аав нь “Би бөхөд их дуртай. Миний талд бөхийн удам бий. Мэдээж энэ бүхэн хүүгээ барилдуулъя гэж шийдэхэд минь нөлөөлсөн байх. Мөн бөхийн спорт гэдэг хатуу чанга, жинхэнэ эр хүн болгож хүмүүжүүлдэг. Заримдаа хүүгийнхээ өмнөөс шантармаар үе ч гарна. Дотроо хайрлаж байвч гаднаа их чанга, бэлтгэлээр нь шахна. Амжилт үзүүлж алдар хүнд олохоос илүүтэй зөв хүн байхын чухлыг захьдаг.  Хүүгээ аймгийн арслан болсонд ах нь их баярладаг. Хүүд минь дэмжиж тусалж байдаг  Ургамал сумынхандаа их талархаж явдгаа дуулгая” гэж байлаа. Харин залуу арслангаас “Залуу бөхөд арга эвээр ойлгуулж, зиндаа ижил бөхөд арга заль хослуулах, ахуй нэгэнтэй өөрийгөө сорьж барилдахын аль нь сайхан бэ” гэж асуухад тэрээр “Торгон зодогны ширээс атгаж халхын олон сайхан эрчүүдтэй наадмын торгон ногоон дэвжээн дээр авхаалж самбаа, эр зоригоо сорино гэдэг эр хүн болж төрсний хамгийн сайхан хэрэг шүү дээ. Улсын цолтой нутгийнхаа гарьд, харцага, начингууд болон бусад бөхөөс суралцаж явна. Одоо бэлтгэл сургуулилт сайн болсон учир муу бөх гэж байхгүй. Тиймээс ам авах хэцүү, буруу ам аваад өөрөө уначихаж мэднэ. Харин өөрөө амлуулах мөн тунах нь унасан ч, давсан ч сайхан санагддаг. Би барилдахдаа үнэн хүчийг үзэн барилдаж шударгаар давах юмсан гэж боддог.

Шударга бишээр булхайцаж давлаа гэхэд цаад бөхийн сэтгэлд хар дурсамж үлдэнэ шүү дээ. Учир нь бөхчүүд залуу насныхаа амьдралыг бөхөд л зориулдаг. Бэлтгэл дээр бидний 2-3 цагт авдаг ачааллыг жирийн хүмүүс долоо хоногт авч байдаг. Тиймээс барилдахдаа бид бухимдах үе байна.  Үүнийг спортын хор шар ч гэдэг. Харин үүнийгээ дэвжээн дээр гаргах уу, бодит амьдрал дээр гаргах уу гэдгээ ялгаж салгаж байх нь чухал. Сэтгэл зүйн талаас аав минь их  зөвлөдөг. Биеийн бяраар ганцыг, сэтгэлийн хүчээр мянгыг ч ялна гэдэг шүү дээ. Тухайлбал, намайг аймгийн арслан болдог тэр зуны наадмыг эргээд дурсахад 256 бөх барилдаж  байлаа.  Шөвгийн дөрөвт дан залуучууд үлдсэн. Тэднээс би ам авч барилдсан.  Үзүүр түрүүнд одоогийн аймгийн заан Б.Лхагвагэрэлтэй үлдэн давж түрүүлсэн. Ингэж түрүүлэхдээ аавыгаа их баярлуулсан байх гэж санадаг. Би ч аавыг хараад л өөрийн мэдэлгүй нулимс гарсан. Миний амжилт ганцхан миний хөдөлмөр биш олон сайхан багш нарын заавар зөвлөгөөний үр дүн. Миний анхны чөлөөтийн багш гавьяат тамирчин  Д.Энхээ. Харин  үндэсний бөхийн багш бол гавьяат дасгалуулагч, улсын начин Б.Адъяахүү юм. Сэтгэлд үлдсэн дурсамжтай наадам “сумын заан” болсон үе. Огт санамсаргүй байдлаар сумын заан болж байлаа.  Тэр жил чөлөөтөөр залуучуудын аваргад түрүүлээд өсвөрийн улсын аваргаас  мөнгөн медаль хүртчихсэн байв.  Аав миний тэмцээн уралдааныг огт үздэггүй байж байгаад медаль хүртдэг  хоёр тэмцээнийг маань үзсэн. Тэгэхдээ “Чиний барилдаан алдаа ихтэй байна” гэж хэлсэн. Тэр хавар аав гэнэтхэн  утасдаж мал туух гэж байна. Хурдан ир. Ирэхдээ зодог шуудгаа авчираарай гэлээ. Үүнийг сонсоод хүүхэд болохоор мэдээж дотроо жаахан дургүй байсан ч очив. Харин хамгийн гайхаж байсан зүйл бол аавын “зодог шуудгаа авчираарай” гэдэг үг байлаа. Бид Яруу сумаас хөдлөөд малаа алгуурхан тууж олон хоног явсаар Архангай аймгийн Батцэнгэл суманд ирлээ. Тэнд манай найз одоогийн улсын начин Л.Шинэбаатарынх байдаг. Бид хоёр дотно нөхөрлөдөг тул би тэднийхийг сурагласаар очив. Шинээ буруу хараад огт сэрэхгүй унтаад байлаа. Учрыг нь асуувал ээж нь “Шинээ өчигдөр овооны наадамд түрүүлж хивс авсан түүн дээрээ унтаж байгаа юмаа” гэлээ. Тэр нь надад их сайхан санагдаж ингээд наадамд түрүүлэх юмсан гэж өөрийн эрхгүй бодогсон. Маргааш нь ойрхон болсон овооны наадамд Шинээтэй хамт очиж барилдаад гурвын даваанд түүнтэй таараад уначихав. Тэндээс хөдлөөд Өгийнуур суманд ирлээ. Биднийг очиход сумынх нь наадам болж таарлаа. Ингээд л барилдлаа даа.

Намайг өөр аймгийнх гээд дандаа чанга залуучуудтай оноолт тааруулсан санагддаг. Харин аав намайг “чи унасан байгаарай” гэж ширүүхэн хэлээд л гаргалаа. Одоогийн аймгийн арслан Ю.Пүрэвжаргал тухайн үедээ сумын цолтой барилдаж байлаа. Би даваа ахисаар шөвгийн дөрөвт үлдлээ. Энэ даваанд Батцэнгэл сумын нэлээн чанга залуутай таараад давчихав. Харин үзүүр түрүүнд Ю.Пүрэвжаргал ахтай үлдэж барилдан хөлдөө нэг алдсан ч давж байлаа. Тэр  жилийн наадамд бэлтгэл сургуулилтгүй очиж барилдсан хэдий ч  гэр бүлийнхэнтэйгээ олон хоног хамт байгалийн сайханд явж байсан нь дурсамжтай юм. Наадамд түрүүлж өнгөт зурагтаар шагнуулж билээ. Үндэсний бөхөөр барилдахын хамгийн сайхан нь жин, нас харгалзахгүй авхаалж самбаа, хурд хүчээ сорихоос гадна өв соёлоо тээж явдагт оршдог юм. Эртнээс уламжилж ирсэн эрчүүдийн цагаан өрсөлдөөн бол бөх юм. Би хэдийгээр бие жижиг ч М.Лха-Очир начин, Д.Амарсайхан начин гэсэн уран барилдаант бөхчүүдээс үлгэр жишээ авч байдаг” гэж хуучиллаа. Ийнхүү залуу арслангийн амжилт болон түүний дурсамжтай цаг хугацаагаар аялсан тэмдэглэл минь энд хүрээд өндөрлөв. Завхан нутгийн иртэй бяртай арсланг наадмын зүлэг ногоон дэвжээ үргэлж ивээж байх болтугай.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2020.6.9 МЯГМАР № 112 (6337)

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
Дарь-Эхийн замын зорчих хэсгийг нээх хугацааг хойшлууллаа 21 цаг 56 минутын өмнө Малдаа явсан иргэн аянганд цохиулж, амиа алджээ 22 цаг 0 минутын өмнө Хүүхдийн урлан бүтээх төвд 17 төрлийн дугуйлан хичээллэнэ 22 цаг 12 минутын өмнө Санхүүгийн дархлааг дэмжих “ВИТАМИН ₮” урамшуулалт аяны тухай 5 ЧУХАЛ МЭДЭЭЛЭЛ 23 цаг 29 минутын өмнө Дэлхийн банкны Монгол дахь суурин төлөөлөгч Андрей Михневийг хүлээн авч уулзав 23 цаг 34 минутын өмнө "Хүү минь зодуулж байхдаа ямар их тарчилж, аврал эрсэн бол гэж бодохоос зүрх өвддөг" 23 цаг 59 минутын өмнө Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд: Долоо дахь өдөр Өчигдөр 10 цаг 34 минутад А.Анударь: Эмэгтэйчүүд өөрийгөө авардаг түүхэнд дуртай Өчигдөр 09 цаг 44 минутад Хөөрхий муу Сайжаа Өчигдөр 09 цаг 39 минутад Гэр хороолол, аялал жуулчлалын бүсэд “Эко жорлон” хөтөлбөр хэрэгжүүлнэ Уржигдар 18 цаг 39 минутад Засгийн газар, Нийслэлийн салбар хоорондын уялдааг сайжруулна Уржигдар 18 цаг 31 минутад Тайхар чулуунд сэргээн засварлалтын ажил хийхээр төлөвлөжээ Уржигдар 18 цаг 19 минутад Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд - Зургаа дахь өдөр Уржигдар 11 цаг 57 минутад Монголбанк долдугаар сард 2.2 тонн үнэт металл худалдан авчээ Уржигдар 11 цаг 49 минутад Дараах байршлуудад хэрэглээний халуун ус хязгаарлалаа Уржигдар 11 цаг 40 минутад Монголоос Чех явах хүсэлтэй иргэдийг өнөөдөр 17:00 цаг хүртэл бүртгэнэ Уржигдар 11 цаг 32 минутад "Цэцэрлэгийн бүртгэл, элсэлтийг цахимаар зохион байгуулахгүй" Уржигдар 11 цаг 21 минутад Гадны зээл, тусламжийг зориулалтын бусаар ашиглах боломжгүй гэв 2020-08-05 15:03 Сиэтл-Улаанбаатар чиглэлийн тусгай онгоцоор 256 иргэн ирлээ 2020-08-05 14:58 Зам хаахтай холбогдуулж нийтийн тээврийн НАЙМАН чиглэлд өөрчлөлт оруулна 2020-08-05 14:53
iИх уншсан
“Ганнамын монголчууд” ба гар зөрүүлсэн сайдуудаас ногдол ашг... Хөөрхий муу Сайжаа А.Анударь: Эмэгтэйчүүд өөрийгөө авардаг түүхэнд дуртай Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд: Долоо дахь өдөр Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд - Зургаа дахь өдөр Бизнес эрхлэгчид Голомт банкны ПОС төхөөрөмжийг онлайнаар за... Б.Отгонсүх: Улаанбаатар хотын замуудад ус зайлуулах шугам хи... Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд - Тав дахь өдөр Гадаадад гацсан иргэдээс авлига нэхсэн хэрэг гарвал АТГ-т хэ... Ардчилсан намын даргын сунгаа Орон нутгийн сонгуулийн дараа ... "Хүү минь зодуулж байхдаа ямар их тарчилж, аврал эрсэн бол г... Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд - Дөрөв дэх өдөр Гадны зээл, тусламжийг зориулалтын бусаар ашиглах боломжгүй ... Дараах байршлуудад хэрэглээний халуун ус хязгаарлалаа ФОТО: "Ирлээ Явлаа Цэвэр" аяны нөлөөллөөр дотоодын аялагчдын... Монголоос Чех явах хүсэлтэй иргэдийг өнөөдөр 17:00 цаг хүртэ... Зам хаахтай холбогдуулж нийтийн тээврийн НАЙМАН чиглэлд өөрч... Карантинд өнгөрүүлсэн өдрүүд - Гурав дахь өдөр Сиэтл-Улаанбаатар чиглэлийн тусгай онгоцоор 256 иргэн ирлээ Тэрэлж орчимд иргэд, ААН-үүд зөвшөөрөлгүй үйл ажиллагаа явуу...
Top