x

Монголбанкны хэвлэсэн дөрвөн их наяд төгрөг валютын ханшийг хөөрөгдсөн

Монголбанкны үндсэн үүрэг нь төгрөгийн тогтвортой байдлыг хадгалах. Тэгвэл энэ үүргээ хэрхэн биелүүлж буйг инфляц, ам.долларын ханшийн өсөлтөөс харж  болох юм.

Өнгөрөгч есдүгээр сард нэг юань 360 орчим төгрөгтэй тэнцэж байв. Гэтэл өнөөдөр 370 гарчихсан. Харин ам.доллар 2490 төгрөг байсан бол 2560 төгрөг давах болов.

Инфляц өнгөрсөн наймдугаар сард улсын хэмжээнд 7.7, Улаанбаатар хотод 8.8 хувьд хүрсэн. Энэ нь хүнсний ногоо, мах, шатахууны үнийн өсөлттэй холбоотой байв.  Инфляц одоо улсын хэмжээнд 5.7, Улаанбаатар хотод 5.9 хувьтай байгаа. Гэвч шатахууны үнэ, гадаадын валютын өсөлт нь өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнийг 100-300 хүртлэх төгрөгөөр нэмэгдэхэд хүргэсэн. Үнийн энэ өсөлт нь инфляцийг улам  хөөргөдөх  нь дамжиггүй.

Монголбанкны ерөнхийлөгч Н.Баяртсайхан ажлаа хүлээж авсаны дараа “Би ам.долларын ханш ямар байхыг амлахгүй. Монголын эдийн засагт валютын урсгал бий болгохын тулд ажиллана” гэсэн удаатай. Өнөөдөр ханш чангарч буй нэг шалтгаан нь гадаад валютын орох урсгал бага байгаатай холбоотой гэхэд хилсдэхгүй. ОУВС-ын “Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр”-т хамрагдахдаа Монголбанк гадаад валютын нөөцийг нэг жилийн импортын хэрэгцээг хангах хэмжээнд хүргэнэ гэсэн амлалт авсан. Харин одоо зургаан сарын нөөцтэй гэж байгаа.

Монгол Улсад Валютын зохицуулалтын тухай хуулийг 1994 онд анх баталжээ. Энэ хуулиар манай улс  валютын бодлогын хувьд либериал, ханш нь чөлөөтэй тогтох харилцаанд шилжсэн.

Ханш, инфляц өссөн энэ үед төв банкны үйл ажиллагаатай холбоотой нэгэн хуулийн төслийг УИХ-ын гишүүн Н.Оюунчимэг Эдийн засгийн байнгын хороогоор хэлэлцүүлэв. Энэ төсөл бол Валютын зохицуулалтын тухай хууль юм. Хуулийн гол зорилго нь эдийн засаг дахь долларжих үзэгдлийг бууруулж ханшийг тогтворжуулах, гадаад валютын нөөцийг нэмэгдүүлэх зорилготой гэж тайлбарлаж буй. Гэвч хуулийн төсөлд иргэдийн халаас руу дэндүү өнгийж, хуулийн нэр барин нэгжиж дарамтлах заалтууд оржээ.

Тухайлбал Монголбанкны эрх зүйн байдлын тухайд улсын хилээр оруулж, гаргаж байгаа бэлэн валютад хязгаар тогтоохоор тусгасан байна. Уг нь хилээр гарч буй иргэд гадаад валют их хэмжээгээр авч гардаггүй. Ихэнх нь аж амьдралаа дээшлүүлэх зорилготой гадагшаа явдаг. Иймд улсын гадаад валютын нөөцөд нөлөөлөх хэмжээний валют авч гарна гэдэг юу бол. Харин ажил хийж олсон  валютаа авч орж ирдэг.  Гэтэл ийм зүйлд хязгаар тогтооно гэдэг нь ойлгомжгүй зүйл юм. Учир нь чи валют олж ирвэл төдөөс хэтрэхгүй байх  ёстой  гэсэн хязгаар тогтоох нь. 

УИХ-ийн гишүүн, АН-ын бүлгийн дарга Д.Эрдэнэбат “Валютын зохицуулалтын хуулийг  мэргэжлийн байгууллагын хийх ёстой ажил. Монголбанк хууль санаачлах эрхгүй гэхээр Сангийн яам оруулж ирэх учиртай байтал гишүүд оруулж ирэхээр нь гайхаад байна. Яригдаж байгаа сэдэв нь дандаа мэргэжлийн бус хүмүүсийн хоорондын маргаан шиг юм. Тэгэхээр  энэ хууль явц муутай гэж харагдаж байна. Энэ албан бус долларжилт гэж хаанаас гараад ирсэн нар томъёо вэ, Зохиомол эрэлтээс үүссэн албан бус долларжилт гэчихсэн байгааг хараад гайхаад байна. Тэгвэл албан долларжилт гэж юу юм. Банкны гадуурхи гүйлгээнээс  болоод валют ханш саваад байна гэсэн танилцуулгад санал нийлэхгүй.

Валютын ханшийн зохицуулалтыг хийх нь зөв. Гэхдээ дутуу байгаа зүйлүүд дээр нь зохицуулалт хийх ёстой. Түүнээс биш  валютын ханшийг хяналтандаа авлаа гээд иргэдийн хил гаалиар  авч гарч байгаа 5, 10 ам.долларыг нь шалгаж баахан хүнд суртал үүсгэх юм бол энэ хууль буруу тийшээ явна. Аж ахуйн нэгжүүдийг гүйлгээнд хатуу хяналт тавих нь бас л буруу. Харин экспортын бүтээгдэхүүний төлбөр тооцоог бүрэн бүтнээр нь оруулж ирэх ёстой. Энэ нь Монголчуудын гадаад валютын хомсдолоос гаргах нэг арга. Өнөөдөр экспортод гарсан бараа бүтээгдэхүүний төлбөрийн 50 хувийг оффшорт хийгээд үлдсэнийг нь оруулж ирж байна. Уг хуулиар үүнийг л зохицуулах учиртай. Түүнээс биш Найман шарга захын хэдэн лангууг хаагаад жирийн иргэдийн халаасыг ухаж дарамтлаад валютын ханшийг зохицуулж хомсдолоос гарна гэвэл худал. Ийм хуулийг ч дэмжихгүй” гэсэн.

Гэвч уг хуулийн төсөл Эдийн засгийн байнгын хороогоор дэмжигдсэн. УИХ-ын нэгдсэн чуулганд хэлэлцүүлэхээр болж, ажлын хэсгийн ахлагчаар УИХ-ын Ж.Бат-Эрдэнэ томилогдоод байна.

Төгрөгийн ханш унаж гадаад валют чангарсан нь дэлхийн зах зээлийн уялдаа холбооноос илүүтэй дотоодын мөнгөний бодлого, эдийн засгийн нөхцөл байдлаас ихээхэн шалтгаалжээ. Төсвийн цоорхойг нөхдөг нэг арга нь Засгийн газрын дотоодын зах зээлд гаргасан бонд.  Гэтэл өндөр хүүтэй, богино хугацааны төлбөр огцом нэмэгдэх болсон тул Засгийн газар бонд гаргахаа зогсоож, Монголбанкны бондыг худалдан авах болжээ. Монголбанк бондын төлбөрт 4 их наяд төгрөг хэвлэж Сангийн яаманд өгсөн байна. Энэ мөнгө импортыг 40 гаруй хувиар өсгөж хэрэглээг дэмжиж орхив. Уг үйлдэл нь валютын ханшийг өсгөж, инфляцийг хөөрөгджээ.

Гэвч Сангийн яам, Монголбанкны бодлогын энэ алдааг Валютын зохицуулалтын тухай хуульд өөрчлөлт оруулснаар засах боломжгүй. Хамгийн гол нь Засгийн газар, Монголбанк  төсөв, мөнгөний бодлогынхоо уялдаа холбоог хангах нь чухал болоод байна.

Т.Жанцан “Ардчилал таймс” сонин

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (2)

  • oyun (5.136.251.115)
    balyutiig chin mungutei humuus houd urd ali negend ni hash unaj osohoor zooj abaachaad zaraad bdag bolohoor hansh hezeech unahgui gej yum meddeg hun helj bna banknuud yach chadahgui orj irsen dollariig huu hamj abaad orsod yum uu hujaad zardag genee dundaas ni ashig olood l suuj bdag yum bh
    2018 оны 10 сарын 18 | Хариулах
  • oyun (5.136.251.115)
    balyutiig chin mungutei humuus houd urd ali negend ni hash unaj osohoor zooj abaachaad zaraad bdag bolohoor hansh hezeech unahgui gej yum meddeg hun helj bna banknuud yach chadahgui orj irsen dollariig huu hamj abaad orsod yum uu hujaad zardag genee dundaas ni ashig olood l suuj bdag yum bh
    2018 оны 10 сарын 18 | Хариулах
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! 2 цаг 6 мин Шөнийн автобус 22:00-02:00 цагийн хооронд үйлчилж байна 2 цаг 12 мин Ж.Баярмаа: Гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн өндөр албан тушаалтнуудаас байнга хариуцлага нэхэх нь чухал 2 цаг 17 мин Засгийн газар: Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон цөөлнө 3 цаг 1 мин ТББХ Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжлээ 3 цаг 14 мин З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 9 цаг 31 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 9 цаг 43 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 10 цаг 0 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 10 цаг 8 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 10 цаг 11 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 10 цаг 16 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 10 цаг 21 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 10 цаг 26 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ Өчигдөр 18 цаг 11 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна Өчигдөр 18 цаг 07 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо
Top