Засгийн газрын тэргүүнийг уул уурхайтай байлдаж байх зуурт бидний суган доогуур гараад явчихаж мэдэх нэг асуудал Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлт болоод байна.

Өнгөрөгч долдугаар сард зарлагдсан ээлжит бус чуулганаар Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн хоёр дахь хэлэлцүүлгийг хийж, ажлын хэсэг болон Байнгын хороод дээр нэлээд сайн базаад байсан ч Ерөнхийлөгчийн оруулж ирсэн саналаас болж дахин задрахад хүрсэн билээ. Өнгөрөгч даваа гаригт АН-ын зөвлөлөөс дахин 25 заалт бүхий саналыг МАН-ын бүлэгт хүргүүлсэн байна. Эдгээр саналыг МАН-ын бүлгээр хэлэлцээд “хүлээж авах боломжгүй” гэж үзсэн зарим зүйл, заалтын талаар өчигдөр мэдээлэл хийлээ. (АН-ын зөвлөлөөс илүүлсэн саналыг 17-г хүлээж авах боломжтой, наймыг нь хүлээж авах боломжгүй гэв)

Тухайлбал, АН-ын зөвлөлөөс ирүүлсэн саналд “Ерөнхийлөгчийг парламентаас сонгох” буюу сонгодог парламентын тогтолцоог санал болгосон юм байна. Гэвч энэ санал өмнө өргөн баригдсан төслүүдэд тусаагүй. Дээр нь УИХ-ын ажлын хэсэг болон Ерөнхийлөгчөөс өргөн барьсан төслүүд тус бүрдээ одоо байгаа Үндсэн хуулийн 28-аас илүү хувийг эзэлж байгаа тул хуулийн төслийг “нэмэлт өөрчлөлтийн” түвшинд барихад хүндрэлтэй болж байгаа. Хуулийн төсөл одоо байгаа хуулийн 34-өөс илүү хувийг хөндөхөд хүрвэл нэмэлт өөрчлөлт биш, шинэчилсэн найруулга, шинэ Үндсэн хуулийн түвшинд ярих хэрэгтэй болно.

Хуваарь ёсоор ээлжит бус чуулган ирэх сарын 1 хүртэл үргэлжлэх ёстой ч энэ хугацаанд Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн гурав, дөрөв дэх хэлэлцүүлгийг хийж дуусгана гэдэг үндсэндээ боломжгүй болоод байна. Одоогийн байдлаар УИХ-ын олонхи гишүүд тойрогтоо ажиллаж, Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн төсөл дээр үндсэн болон дэд (зөвлөлдөх гэж нэрлээд байгаа) ажлын хэсгүүд сууж, харин МАН-ын бүлэг дээр голлох дүгнэлтүүд гараад явж байгаа.

МАН-ын бүлгийн зүгээс АН-ын зөвлөлийн өгсөн саналд тусгагдаагүй ч ажлын хэсгийн түвшинд шийдэгдэж байгаа зарим асуудлаар саналыг авахаар хүргүүлсэн гэдгээ Б.Тогтохсүрэн гишүүн өчигдөр мэдээлсэн. АН-ын зөвлөл хариугаа өнөөдөр ирүүлж, мөн Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөж чадвал маргааш пүрэв гаригт УИХ-ын нэгдсэн чуулганыг хуралдуулах юм байна. Эндээс өнгөрсөн сар гаруйн хугацаанд ажилласан ажлын хэсгийн үр дүн хийгээд, Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн төсөл цаашид хэлэлцүүлэгт явах уу, эсвэл нэгмөсөн нурж унах уу? гэдэг шийдэгдэнэ.

Тухайлбал, өнгөрөгч долоо хоногт Монголын хуульчдын холбоо, хараат бус хуульчдын зүгээс “Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн амин сүнс болсон шүүхийн бие даасан байдал, хараат бус байдлыг хангахтай холбоотой заалтуудыг хуулийн төслөөс хасах нь Үндсэн хуулийн шинэчлэлд ухралт болно” хэмээн үзэж УИХ-ын дарга болон Байнгын хороодод зургаан зүйл бүхий шаардлагыг хүргүүлээд байгаа. Энэ шаардлага гэхэд Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн төсөлд сүүлд өгсөн Ерөнхийлөгчийн санал, түүнийг хүлээж авсан МАН-ын бүлгийн шийдвэрийг хөндөж байгаа юм.   

Б.ЗАЯА