x

Санхүүгээ “саарал” туулбал, Монголбанк хариуцлага хүлээнэ

Өнгөрсөн долоо хоногт Монголбанкнаас энэ оны хагас жилийн санхүү эдийн засгийн нөхцөл байдлын талаарх мэдээллийг сэтгүүлчдэд өгсөн. Банкны салбарын статистик мэдээллээс илүүтэй ирэх сард Австралийн нийслэлд болох ФАТФ-ын хуралдаанаас манай улсыг “саарал жагсаалт”-д оруулах эсэх асуудал сэтгүүлчдийн анхаарлыг татаж буй нь илт байв. Харин энэ талаар сонирхсон тэдний асуултад хэвлэлийн хуралд оролцсон Монголбанкныхан туйлын хангалтгүй, мэргэжлийн бус хариулт өгч харагдсан. Сүүлийн үед Монгол Улсыг ФАТФ-аас /Олон улсын санхүүгийн гэмт хэрэгтэй тэмцэх байгууллага/ “саарал жагсаалт”-д орох маш өндөр эрсдэлтэй байгаа учраас ОУВС хөтөлбөрөө зогсоож магадгүй гэх яриа газар аваад байгаа билээ.

ФАТФ гэж ямар байгууллага вэ?

1989 оны долдугаар сард Парист болсон “Их долоо”-гийн уулзалтын үеэр Францын Ерөнхийлөгч, үндэсний эрх ашгийг хамгаалж, эдийн засгийн гэмт хэрэгтэй тэмцэх санаачилга гаргаснаар Олон улсын санхүүгийн гэмт хэрэгтэй тэмцэх байгууллага (Financial Action Task Force on Money Laundering-FATF) буюу ФАТФ үүссэн түүхтэй. ФАТФ нь мөнгө угаах болон терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх дэлхийн стандартыг боловсруулдаг, засгийн газар хоорондын бие даасан байгууллага юм. 2018 оны байдлаар тус байгууллагын гишүүнээр 36 улс, олон улсын хоёр байгууллага орж байгаа бол ажиглагчаар 23 байгууллага, хоёр улс (Индонез, Саудын Араб) байна.

ФАТФ-аас гадна тус байгууллагын загварын дагуу дэлхийн бүс нутгуудад байгуулагдсан найман бүлэг байгууллага бий. Тус байгууллагын нэгдсэн хуралдаан жилд гурван удаа болж голлох шийдвэрүүдийг гаргана. Мөн бүс нутаг хариуцсан бүлгүүдийн хуралдаанаас гарах шийдвэр ч түүнээс дутахааргүй чухал аж. ФАТФ гишүүн улс орнууддаа стандартын 40, тусгай есөн зөвлөмжийг хүргүүлж, мөрдөн ажиллахыг шаарддаг. Ойролцоогоор 4-5 жилд улс орнуудын тайланг хэлэлцэн үнэлгээ өгдөг байна.

Монгол Улсын хувьд ФАТФ-ийн гишүүн биш ч Ази, Номхон далайн бүс нутаг хариуцсан бүлэг /APG/-ийн гишүүнээр 2004 онд элссэн юм. Дэлхийн банкны судалгаагаар Монгол улсын санхүүгийн системийн хэмжээ таван тэрбум ам.долларын босгыг давсантай холбоотойгоор манай улсыг 2010 оны зургадугаар сард “Рrima facie review” буюу анхан шатны хяналтад оруулж, дараа жил нь хоёр дахь шатны хяналтад оруулахаар ФАТФ шийдвэрлэж байжээ.

Харин ФАТФ болон ОУВС нь хоорондоо хамааралгүй, өөр зорилго чиглэлтэй байгууллагууд боловч хамтран ажилладаг. ОУВС шийдвэр гаргахдаа ФАТФ-ийн шийдвэрийг заавал тооцдог юм билээ.

ФАТФ, ОУВС нь чухам юу хүсээд байна вэ?

Энэ оны аравдугаар сард ФАТФ манай улсыг “саарал жагсаалт”-д оруулах эсэх асуудлаа эцсийн байдлаар шийднэ. Харин наймдугаар сард Ази, Номхон далайн бүс нутаг хариуцсан бүлэг /APG/ манай тайланг хэлэлцэх юм. Тус бүс нутгийн байгууллага, Монгол Улсын 2017 онд ирүүлсэн тайланг хангалтгүй гэж дүгнэсэн. Улмаар эцсийн шийдвэр гаргах хугацаагаа хэд хэдэн удаа сунгаж, нэг ёсондоо манайхыг харж үзсэн билээ.

ОУВС-гийн ажлын хэсэг зургадугаар сарын сүүлчээр Монгол Улсад ажиллаж, ОУВС-гийн Дүрмийн IV заалтын дагуу явагддаг 2019 оны зөвлөлдөх яриа хэлэлцээг хийсэн юм. Ажлын хэсгийн дүгнэлт, хөтөлбөрийн үнэлгээнээс тусдаа боловч хөтөлбөрийн хэрэгжилттэй тодорхой хэмжээгээр холбоотой гэдгийг суурин төлөөлөгч Нэйл Сакер анхааруулсан. Ажлын хэсгийн ахлагч Жэф Готтлийб, “ОУВС-гийн зургадугаар шатны үнэлгээг эцэслэх асуудал хүлээгдсэн хэвээр байгаа. Энэ хүрээнд тавьсан хоёр урьдчилсан нөхцөлийг хангахаас хамаарч байна” гэж анхааруулсан. Нэгд, арилжааны банкууд өөрийн хөрөнгөө нэмэгдүүлсэн байдалд аудит хийж тухайн нэмэгдүүлсэн хөрөнгө нь хууль ёсны эсэхийг тогтоох. Хоёрт, Төв банк хяналт шалгалтын үйл ажиллагаагаа сайжруулахыг сануулсан юм.

Ийнхүү олон улсын хоёр байгууллагаас Монголбанканд тавьж буй шаардлага маш тодорхой байна. Гэтэл Монголбанкнаас мэдээлэл өгч суусан эрхэмүүд тэс өөр зүйл ярьж харагдсан. Тэд “Мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх нь байгууллагын биш, тогтолцооны асуудал” хэмээн хээвнэг хариулсан. Тийм л дээ. Төрийн бүх байгууллагуудын оролцоо чухал нь үнэн. Гэхдээ, санхүүгийн салбараа бохир мөнгөнөөс хамгаалах, гаднын мөнгөн урсгалд хяналт тавих үүрэг Монголбанканд хамааралтай гэдгийг хэн ч үгүйсгэхгүй биз.

Манай улс ФАТФ-ийн 40 зөвлөмжийн 20-д нь бүдэрсэн. Эдгээр зөвлөмжийг уншиж үзвэл ерөнхийдөө стандарт загвартай. Дийлэнх нь Монголбанкны үйл ажиллагаа, хяналттай хамааралтай асуудлууд байна лээ.

Манайх дотоод гадаадын талаасаа элдэв самуунгүй, шашин, үндэстэн хооронд мөргөлдөөнгүй, элдэв террорист бүлэглэлийн үйл ажиллагаа бүртгэгдээгүй тайван улс. Энэ нь манай давуу тал.

2013 онд хууль тогтоомждоо “Мөнгө угаах” гэсэн нэр томьёоллын тодорхойлолтыг тэлж “Эцсийн өмчлөгчийг таньж мэдэх”, “Улс төрд нөлөө бүхий этгээд”, “Халхавч банк” зэрэг шинэлэг ойлголтуудаар нэмж баяжуулсан. Манай улсын экспортын орлого сүүлийн жилүүдэд огцом өсөж байгаа. Уул уурхайн орлогын тодорхой хэсэг нь хилийн чанадад, тодруулбал “оффшор”-т үлдэж байгаа нь нууц биш болсон. Тухайлбал, саяхан Эрдэнэт УҮГ болон Өмнөд Африкийн Стандарт банк хоорондын арбитрын шүүхийн маргаанаас нэг зүйл тодорхой болсон. Эрдэнэтийн зэсийн баяжмалын орлого тус банкаар дамждаг байж.

Тэр орлогын хэдэн хувь нь үлдэж, хэдэн хувь нь манай улсад орж ирснийг хэн ч мэдэхгүй, мэдэх ч аргагүй. Манай хууль хүчнийхэн ч энэ асуудлыг шалгахад хүчин мөхөстөх юм билээ. Гэхдээ ганц зүйлийг баттай хэлэхэд зэсийн баяжмалын орлогын тодорхой хувь хилийн цаана үлдсэн байх маш өндөр магадлалтай. Ийм “Бохир схем” олон жилийн турш үргэлжилж ирсэн байдаг. Түүгээр зогсохгүй үүнтэй төстэй схем манай бусад түүхий эдийн борлуулалттай холбоотойгоор оршин байгааг үгүйсгэх аргагүй юм. Олон улсын санхүүгийн байгууллагууд чухам энэ асуудалд хяналт тавих механизмтай болохыг шаардаж, шахаад байх шиг байна.

Санаачилгатай ажилла, монголбанкныхаан. Хэрэв манай улсын нэр “саарал жагсаалт”-д орвол, хариуцлага зөвхөн та нартай яригдана, өөр хэнтэй ч биш.

Эдийн засагч Р.Даваадорж

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
Дэлхийн банк утаа бууруулах зорилгоор дахин 12 сая ам.долларын хөнгөлөлттэй зээл олголоо 14 цаг 2 минутын өмнө НИТХ-ын ээлжит бус IX хуралдаан энэ сарын 16-нд болно 14 цаг 13 минутын өмнө Б.Махбалд холбогдох хэргийг прокурорт буцаалаа 14 цаг 55 минутын өмнө “Matrix 4” ирэх оны тавдугаар сард нээлтээ хийнэ 16 цаг 4 минутын өмнө “Жүр-Үр”-ийн 118 ширхэг тортыг устгалд оруулжээ 16 цаг 33 минутын өмнө Гадаадын тагнуулын албатай хамтран ажилласан этгээдэд ял ногдуулав 18 цаг 13 минутын өмнө Монголын нэр дор зодоглосон Саид Моллаи эхний тойрогтоо цэвэр ялагдлаа 18 цаг 44 минутын өмнө “Хүлэмжийн хийн ялгарал багатай дулаан хангамжийн систем” хэлэлцүүлэг боллоо 18 цаг 54 минутын өмнө УИХ-ын гишүүн Н.Номтойбаярт хилийн хориг тавих саналыг шүүх хүлээн авахаас татгалзлаа 19 цаг 8 минутын өмнө Д.Алтангэрэл: Олон улсад өрсөлдөхүйц судалгааны багийг бүрдүүлэхийг зорилгоо болгосон 19 цаг 41 минутын өмнө АНУ-ын Сангийн дэд сайд Саарал жагсаалтаас гаргах асуудлаар Сангийн сайдтай уулзжээ 20 цаг 42 минутын өмнө Н.Номтойбаяр, түүний зөвлөхөд хилийн хориг тавих прокурорын саналыг шүүх хэлэлцэж байна 20 цаг 46 минутын өмнө Сайд Д.Цогтбаатар Польш улсын Сеймийн дэд маршалтай уулзав 21 цаг 30 минутын өмнө Хар тамхины хэрэгт холбогдсон Нигер улсын иргэдэд 6 жилийн ял оноолоо 21 цаг 45 минутын өмнө Дэвшилтэт технологи эрүүл мэндийн салбарт хэрхэн нөлөөлөх вэ?  21 цаг 59 минутын өмнө Мөсөн дээгүүр авто тээвэр хийхгүй байхыг онцгойлон анхаарууллаа 22 цаг 28 минутын өмнө ОУХМ Г.Хэрлэн мөнгө, Ё.Басхүү хүрэл медаль хүртлээ 22 цаг 39 минутын өмнө Х.Номингэрэл: Ард түмэн эрх баригчдыг “ялна” гэж тооцсон тогтолцоогоор нь унагадаг 23 цаг 48 минутын өмнө Д.Одбаяр Өмнөд Солонгосын талтай шүүхдэнэ 23 цаг 54 минутын өмнө Айдас төрүүлсэн “АРД ТҮМЭНЧ”, дарамт болсон “ЭХ ОРОНЧ” Өчигдөр 08 цаг 16 минутад Хэвлэллийн хүрээлэнд “Хийн хоолойн ирээдүй” хэлэлцүүлэг болно Өчигдөр 08 цаг 12 минутад Ихэнх нутгаар цаг агаар тогтуун, хүйтний эрч сулавтар байна Өчигдөр 07 цаг 55 минутад Нийслэлийн Засаг дарга машинтай жагсагчидтай уулзлаа Уржигдар 17 цаг 25 минутад М.Ганбаатар: Шахмал түлш нөөцөлж зохиомол хомсдол үүсгэх шаардлагагүй Уржигдар 16 цаг 57 минутад Утаа мэдрэгчийг энэ сардаа багтаан 167,000 өрхөд үнэ төлбөргүй олгоно Уржигдар 16 цаг 40 минутад “Мэдээллийн дайн”-ны ялагч нь хэн бэ? Уржигдар 14 цаг 58 минутад FACT CHECK: Ц.Нямдорж сайд хэрхэн худлаа ярьсан бэ? Уржигдар 14 цаг 49 минутад "Цөмөөхэй" балетаар дамжуулж нийгэмд урлаг яагаад хэрэгтэйг ойлгуулна Уржигдар 14 цаг 31 минутад Хорт хавдраар өвдсөн нэг ойтой Г.Хулан охинд туслах аянд нэгдэцгээе! Уржигдар 14 цаг 09 минутад НДШ-ийн 2 хувьд тавьсан Ерөнхийлөгчийн хоригийг УИХ хүлээж авлаа Уржигдар 13 цаг 58 минутад Н.Номтойбаяр: Намайг буруутгах гэж байгаа бол миний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх бичгээ өгчих Уржигдар 13 цаг 46 минутад Д.Одбаяр: Цэцийн гишүүнээсээ хэрвээ татгалзах шаардлагатай гэвэл би зууралдахгүй Уржигдар 12 цаг 31 минутад Дорд үзэхийг эсэргүүцэн тэмцсэн 17 жил Уржигдар 11 цаг 21 минутад С.Баясгалан: Монголын нутгаар хий дамжуулах хоолой тавих боломж бүрдчихлээ гэж ойлгохоор байна Уржигдар 11 цаг 10 минутад Авто зам ашигласны төлбөрийг хуучин хэвээр нь үлдээх саналаа НИТХ-д өргөн барина Уржигдар 10 цаг 56 минутад Н.Номтойбаяр гишүүн өөрийн шалгагдаж буй асуудлаар Төрийн ордонд мэдээлэл хийнэ Уржигдар 10 цаг 39 минутад Д.Одбаярыг ҮХЦ-ийн гишүүнээс огцруулахаар жагсаал зохион байгуулна Уржигдар 10 цаг 26 минутад Улстөрчдийн рейтингийг нийслэлд Х.Баттулга, орон нутагт У.Хүрэлсүх тэргүүлжээ 2019-12-11 16:13 Кремлийн сүлд модны наадам 30 жилийн дараа Улаанбаатарт болно 2019-12-11 14:33 Асгатын мөнгөний ордын далд уурхайн эхний амыг нээжээ 2019-12-11 13:45 Хүүхдийн тэтгэмжээ төлөлгүй эрэн сурвалжлагдаж буй эцэг, эхийг зарлалаа 2019-12-11 13:30 М.Энхсайхан: 2020 оны сонгуулиар цэцэг шиг олон шинэ үеийнхэн УИХ-д орж ирээсэй 2019-12-11 11:34 Ч.Хүрэлбаатар: Би хувьдаа хоригийг хүлээж авахгүй байр суурьтай байсан 2019-12-11 11:23 Ерөнхий сайдын ахлах зөвлөх “зэрэг нэмнэ” гэв үү? 2019-12-11 11:09 "2018 оны ногдол ашгийг төмөр замд зарцуулсан. Иргэдэд нөхөж өгөхгүй"   2019-12-10 17:39 2020 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс 25 хувь болох байсан НДШ-ийг 23 хувиар нь үлдээхээр болов 2019-12-10 17:16 БСШУСЯ-наас гадаадад зуучлах зөвшөөрөл авсан газар байхгүй гэв 2019-12-10 16:31 Ардчилсан эмэгтэйчүүдийн "Лиш" фестивальд 1000 гаруй бүсгүйчүүд оролцлоо 2019-12-10 16:06 Сахуу татрангийн эсрэг дархлаажуулалт эхэллээ 2019-12-10 15:11 Ж.Батмөнх агсны хөшөөнд хүндэтгэл үзүүллээ 2019-12-10 14:52
iШинэ мэдээ
ЦААШ ҮЗЭХ
Top