Энэтхэгийн нийслэл Шинэ Делигээс зүүн хойд зүгт орших Агро хотод алдарт Таж-Махал цогцолбор дэлхийн олон хөлийн жуулчдыг соронзон адил татаж, эрхэмсэг төрхөөрөө он оныг элээсээр байна. Таж гэдэг үгийг монголоор хөрвүүлбэл Титэм гэсэнтэй утгатай ажээ.

Английн яруу найрагч Эдвин Арнолд “Энэ бол зүгээр нэг барилга биш. Энэ бол амилсан гоо үзэсгэлэн билээ. Хайр дурлалыг хамгийн бодитойгоор харъя гэвэл Таж Махалыг хар. Би бүсгүй хүнийг эндээс л мэдэрдэг. Таж Махал бол гантиганд шингэсэн эмэгтэй” хэмээн хэлж байжээ.

Тэртээх 1631 оны энэ өдөр Моголын эзэнт улсын хаан Шах Жаханы хайртай эхнэр Мумтаз Махалд зориулагдсан Таж-Махал бунхны шавыг тавьж байжээ.

Домгоор, 14 дэх Аржуманд Бану хүүгээ төрүүлэх үедээ Мумтаз Махал нас барсан гэдэг. Агуу Моголын эзэнт улсын нийслэл Аград уг бунхны суурийг тавиад 22 жилийн турш босгож 1652 онд дуусгаж байсан байна. Эзэн хаан Шах Жахан ч өөрөө энэ бунханд нойрсож буйг бас хэлэх хэрэгтэй байх.

Дэлхийн уран барилгын шилдэг бүтээл болох энэ бунханы зураг төслийг Шах-Жахан хаан өөрөө хийсэн гэж судлаачид үздэг. Тэрээр хар багаасаа уран барилга сонирхож ирсэн гэдэг. Гэхдээ бидэнд уг байгууламжийн уран барилгач нь Устад Иса гэсэн нэр ирсэн юм. Барилгын ажилд 20000 хүн оролцож байжээ. Энэтхэгийн шилдэг барилгачдаас гадна Перс, Турк, Самарканд, Венециэс мастерууд уригдсан байлаа.

Таж-Махал бүхлээрээ цагаан гантигаар баригдсан ба уран барилгын дизаин нь барилгын элемент бүр нь гол барилгатайгаа машид зохицолтой байдаг араб, мусульманы харьцангуй симметри гэх баримтлалаар хийгджээ. Бунхан нь квадрат өндөр суурин дээр боссон ба гол бөөрөнхий дээврийн цамхаг нь 64 метрийн өндөртэй, түүнийг тойрсон дөрвөн жижиг бөөрөнхий дээвэртэй цамхаг байгаа. Бүх зохиомжийг дөрвөн минарет төгсгөдөг. Барилгын дотор талыг ургамалын стилийн гайхамшигтай угалзаар чимсэн ба тайзны шилжилт нь коран судрын ишлэлийг барласан чимэгтэй. Барилгын цогцолборт сүм, зочны байр, цэцэрлэг багтдаг.

Таж-Махал өөрөө Жамуна голын эрэг дэх цогцолборын баруун хэсэгт нь байрладаг аж. Цэцэрлэг нь төвдөө холбогдох дөрвөн том тэнцүү сувагтай. Том суваг бүр нь өөрөө дөрвөн жижиг сувагт хуваагдана. Таж-Махал бунхан нь дэлхийн уран барилгын сонгодог бүтээлд тооцогддог билээ.

100 сая гаруй хүний саналаар ертөнцийн 7 гайхамшигийн нэгээр тодорсон Таж Махал 1983 онд ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвд бүртгэгдсэн бөгөөд “Муслим урлагийн шигтгээ болсон Таж-Махал нь дэлхийн соёлын өвийн шагшин гайхагдах сод бүтээлийн нэг" хэмээн тэмдэглэгдэн үлджээ.