x

Өнөөдөр ​​​​​​​Хийжүүлсэн ундааны төрсөн өдөр

Анх 1833 оны дөрөвдүгээр сарын 24-нд АНУ-д хийжүүлсэн ундаа патентлагджээ. Нүүрстөрөгчийн диоксидын чанаруудын нэгийг нээсэн Британийн химич, шашины номлогч, гүн ухаантан Жозеф Пристли энэ нээлтээ дэлхийд бэлгэлэсэн юм.

Ер нь бол энэ өдөр цаг хийжүүлсэн ундааны хувьд ганцхан тодорхой баримт нь болдог. Учир нь зохион бүтээгч яг хэзээ хийжүүлсэн ундаа нээсэн цаг хугацаагаа үлдээгээгүй аж.

Шар айраг исгэх үйлдвэрийн ажилтай танилцсан Пристли шар айраг исэхдээ ямар төрлийн хий гаргадаг вэ гэж сонирхсон байв. Түүнээс амсахдаа тэр тааламжтай эрс сонин амтыг тэр биширчээ. Тэгээд химич чанагдаж байгаа шар айргийн тогоон дээр устай контейнер байрлуулан түүний хийн бөмбөлөгүүдийг дүүргэж авав. Тэр нь нүүрс хүчлийн хий байжээ. Тэрээр 1767 онд түүнийг бүтцэд нь оруулж байж хийжүүлсэн усныхаа анхны лонхыг бэлтгэж авчээ.

Гэтэл үүнээс хойш бараг хагас зуун жилийн дараа хийжүүлсэн ундаа бэлтгэгджээ. Өнөөдөр бид Пристлийн нээлтийн үр дагавартай цаг тутам тааралдаж байгаа. Хийжүүлсэн ундаа  дэлхийд ихээхэн алдартай учир зарим хүмүүс дөрөвдүгээр сарын 24-нийг Хийжүүлсэн ундааны өдөр болгон зарлах санааг гаргаж байжээ.

Хийжүүлсэн ундааны тухай сонирхолтой баримтууд:

  • Гиппократ өөрийн номны нэг бүлэгт хийтэй эрдэс ус, түүний эмчилгээний чанарыг бичин өвчтөнүүдэд тийм ус уух, тийм усанд орж байхыг зөвлөсөн байдаг.
  • Шведийн Тоберн Бергман 1770 онд даралт дор усыг хийжүүлэх насос бүхий аппарат бүтээн сатуратор (латинаар saturo - баяжуулах) гэж нэрлэжээ.
  • Хийжүүлсэн ундааны  анхны  үйлдвэрийг Якоб Швепп эхлүүлжээ. Тэр 1783 онд сатураторыг төгсжүүлэн хийтэй ундаа гаргах төхөөрөмжийг бүтээсэн байв. XIX зуунд Швепп үйлдвэрлэлээ хямдруулах үүднээс хийжүүлэхдээ сода ашиглах болжээ. Одоо хийтэй ундааг содын гэж хэлэх нь их болсон. Шинэ бүтээгдэхүүн Англид мөн түүний колониудад хурдан алдаршив. Тийм ундаагаар алкоголын хатуу ундааг даруулах болсон байв. Ингээд Швепп өөрийн J.Schweppe&Co компанийг байгуулан Schweppes (Швепс) гэх худалдааны марка тархжээ.

  • АНУ-д хийжүүлсэн усыг голчлон шилэнд савлан зардаг бол бусад орнуудад дахин цэнэглэж болох гэрийн жижиг, баарны том сифоноор усыг хийжүүлдэг. Хожим гудамжны хийжүүлсэн усны автомат гарч иржээ. Хувьсгалаас өмнө  Орост хийжүүлсэн ундааг “ноёдынх” гэдэг байв. Мөн эрдэс усыг нь авдаг байсан Нидерзельтерс (Niederselters) рашаанаас болон түүнийг бас зельтерийн (сельтерийн) гэдэг байжээ.
  • 1884 онд америк эмийн санч шартсаны дараах толгойн өвдөлтийн эсрэг эм олох гэж байгаад Кока-колаг гарган авчээ.

Image result for coca cola born

  • Дэлхийн алдартай "Coca-Cola" компани Жозеф Пристлийн нээлтийг арилжаанд ашиглахаар анхлан сэтгэжээ.
  • Дэлхийн нэгдүгээр дайны үеэр сахарын хомсдолтой байснаас  цэргийн хоолонд Кока-кола ундааг оруулсан байв.
  • Пепси-кола гэдэс базлалтын эсрэг эм оjлох оролдлого бүтжээ.
  • Фанта ундааг Германд Коко-колагийн хориг тавигдсан 1941 онд алимны шахмалаас гарган бүтээжээ. Дайны дараа америк компани өөртөө немец брэндийг аваад элдэв жимсний амттайгаар гаргах болсон байна.

Related image

  • 1932 оны дөрөвдүгээр сард "Вечерняя Москва" сонинд “Ленинградын “Вена” үйлдвэрийн ажилчин Агрошкин сонин аппарат бүтээлээ. Тэр аппаратын тусламжтайгаар дэлгүүр бүрт хийжүүлсэн ундааг үйлдвэрлэх боломж гарлаа. Анхны сатуратор бэлэн болоод Смольный дахь гуанзанд тавигдсан” гэж бичжээ. Зөвлөлтөд хийжүүлсэн ундааны худалдаа, үйлчилгээ нь зөвхөн худалдааны автоматуудаар дамжин хөгжиж байлаа. Москвад гэхэд л 10000 автоматаар хийжүүлсэн ундааг худалддаг байжээ.

  • Хийжүүлсэн ундааны нэг шил нь 22 эсвэл 27 копейк байсан ба хэрэв шилийг нь буцаан тушаавал 12 копейкаар бага үнэтэй байлаа. Шил нь ундаанаасаа үнэтэй байжээ!
  • Монголд хийжүүлсэн ундааг импортоор голдуу авдаг байсан ба өнгөрсөн зууны дундуур лимонад гэсэн ерөнхий нэрээр алдартай байв.
  • Усанд сироп нэмдэг байсан ба гудамжны автоматуудад нэг аяга энгийн ус нэг копейк, сироптой нь гурван копейкаар зарагддаг байлаа.
  • Далаад оны дундуур гарч ирсэн автоматын “хоёр дахь үед нь сиропын сонголт хийх боломжийг нэмсэн байжээ.
  • Америкчуудын нэг хүнд дундажаар жилдээ 180 литр хийжүүлсэн ундаа ноогддог бол орос 50 литр, хятадад 20 литр гэсэн үзүүлэлттэй.

М.Цогт

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
Хөхүүртэй айраг "ЮНЕСКО"-ийн Биет бус соёлын өвийн жагсаалтад бүртгэгдлээ 14 цаг 6 минутын өмнө Алсалсан аймаг, сумын эмнэлгүүдэд түргэн тусламжийн автомашин хүлээлгэн өглөө 14 цаг 15 минутын өмнө Өнгөрсөн 10 жилийн хугацаанд хэвлэл мэдээллийн 1174 ажилтан амиа алджээ 15 цаг 2 минутын өмнө УИХ-ын гишүүн Б.Пүрэвдорж НӨАТ-ын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг өргөн барив 15 цаг 44 минутын өмнө 50 сая төгрөгийн шагналтай НӨАТ-ын сугалааны тохирол маргааш явагдана 16 цаг 15 минутын өмнө Эрдэнэт үйлдвэрийн “тэвэр дүүрэн” ололт дэвшил, 41 жилийн ой 17 цаг 25 минутын өмнө Цагдаагийн аминд хүрсэн этгээдүүдийн ялыг хэвээр үлдээв 18 цаг 41 минутын өмнө Олон улсын “Өвлийн үзэсгэлэн-2019” арга хэмжээнд “Монгол улсын танхим”-ыг нээжээ 19 цаг 42 минутын өмнө Дэлхийн банк утаа бууруулах зорилгоор дахин 12 сая ам.долларын хөнгөлөлттэй зээл олголоо Уржигдар 18 цаг 18 минутад НИТХ-ын ээлжит бус IX хуралдаан энэ сарын 16-нд болно Уржигдар 18 цаг 07 минутад Б.Махбалд холбогдох хэргийг прокурорт буцаалаа Уржигдар 17 цаг 25 минутад “Matrix 4” ирэх оны тавдугаар сард нээлтээ хийнэ Уржигдар 16 цаг 16 минутад “Жүр-Үр”-ийн 118 ширхэг тортыг устгалд оруулжээ Уржигдар 15 цаг 47 минутад Гадаадын тагнуулын албатай хамтран ажилласан этгээдэд ял ногдуулав Уржигдар 14 цаг 07 минутад Монголын нэр дор зодоглосон Саид Моллаи эхний тойрогтоо цэвэр ялагдлаа Уржигдар 13 цаг 36 минутад “Хүлэмжийн хийн ялгарал багатай дулаан хангамжийн систем” хэлэлцүүлэг боллоо Уржигдар 13 цаг 26 минутад УИХ-ын гишүүн Н.Номтойбаярт хилийн хориг тавих саналыг шүүх хүлээн авахаас татгалзлаа Уржигдар 13 цаг 12 минутад Д.Алтангэрэл: Олон улсад өрсөлдөхүйц судалгааны багийг бүрдүүлэхийг зорилгоо болгосон Уржигдар 12 цаг 39 минутад АНУ-ын Сангийн дэд сайд Саарал жагсаалтаас гаргах асуудлаар Сангийн сайдтай уулзжээ Уржигдар 11 цаг 38 минутад Н.Номтойбаяр, түүний зөвлөхөд хилийн хориг тавих прокурорын саналыг шүүх хэлэлцэж байна Уржигдар 11 цаг 34 минутад Сайд Д.Цогтбаатар Польш улсын Сеймийн дэд маршалтай уулзав Уржигдар 10 цаг 49 минутад Хар тамхины хэрэгт холбогдсон Нигер улсын иргэдэд 6 жилийн ял оноолоо Уржигдар 10 цаг 35 минутад Дэвшилтэт технологи эрүүл мэндийн салбарт хэрхэн нөлөөлөх вэ?  Уржигдар 10 цаг 21 минутад Мөсөн дээгүүр авто тээвэр хийхгүй байхыг онцгойлон анхаарууллаа Уржигдар 09 цаг 52 минутад ОУХМ Г.Хэрлэн мөнгө, Ё.Басхүү хүрэл медаль хүртлээ Уржигдар 09 цаг 41 минутад Х.Номингэрэл: Ард түмэн эрх баригчдыг “ялна” гэж тооцсон тогтолцоогоор нь унагадаг Уржигдар 08 цаг 32 минутад Д.Одбаяр Өмнөд Солонгосын талтай шүүхдэнэ Уржигдар 08 цаг 26 минутад Айдас төрүүлсэн “АРД ТҮМЭНЧ”, дарамт болсон “ЭХ ОРОНЧ” Уржигдар 08 цаг 16 минутад Хэвлэллийн хүрээлэнд “Хийн хоолойн ирээдүй” хэлэлцүүлэг болно Уржигдар 08 цаг 12 минутад Ихэнх нутгаар цаг агаар тогтуун, хүйтний эрч сулавтар байна Уржигдар 07 цаг 55 минутад Нийслэлийн Засаг дарга машинтай жагсагчидтай уулзлаа 2019-12-12 17:25 М.Ганбаатар: Шахмал түлш нөөцөлж зохиомол хомсдол үүсгэх шаардлагагүй 2019-12-12 16:57 Утаа мэдрэгчийг энэ сардаа багтаан 167,000 өрхөд үнэ төлбөргүй олгоно 2019-12-12 16:40 “Мэдээллийн дайн”-ны ялагч нь хэн бэ? 2019-12-12 14:58 FACT CHECK: Ц.Нямдорж сайд хэрхэн худлаа ярьсан бэ? 2019-12-12 14:49 "Цөмөөхэй" балетаар дамжуулж нийгэмд урлаг яагаад хэрэгтэйг ойлгуулна 2019-12-12 14:31 Хорт хавдраар өвдсөн нэг ойтой Г.Хулан охинд туслах аянд нэгдэцгээе! 2019-12-12 14:09 НДШ-ийн 2 хувьд тавьсан Ерөнхийлөгчийн хоригийг УИХ хүлээж авлаа 2019-12-12 13:58 Н.Номтойбаяр: Намайг буруутгах гэж байгаа бол миний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх бичгээ өгчих 2019-12-12 13:46 Д.Одбаяр: Цэцийн гишүүнээсээ хэрвээ татгалзах шаардлагатай гэвэл би зууралдахгүй 2019-12-12 12:31 Дорд үзэхийг эсэргүүцэн тэмцсэн 17 жил 2019-12-12 11:21 С.Баясгалан: Монголын нутгаар хий дамжуулах хоолой тавих боломж бүрдчихлээ гэж ойлгохоор байна 2019-12-12 11:10 Авто зам ашигласны төлбөрийг хуучин хэвээр нь үлдээх саналаа НИТХ-д өргөн барина 2019-12-12 10:56 Н.Номтойбаяр гишүүн өөрийн шалгагдаж буй асуудлаар Төрийн ордонд мэдээлэл хийнэ 2019-12-12 10:39 Д.Одбаярыг ҮХЦ-ийн гишүүнээс огцруулахаар жагсаал зохион байгуулна 2019-12-12 10:26 Улстөрчдийн рейтингийг нийслэлд Х.Баттулга, орон нутагт У.Хүрэлсүх тэргүүлжээ 2019-12-11 16:13 Кремлийн сүлд модны наадам 30 жилийн дараа Улаанбаатарт болно 2019-12-11 14:33 Асгатын мөнгөний ордын далд уурхайн эхний амыг нээжээ 2019-12-11 13:45 Хүүхдийн тэтгэмжээ төлөлгүй эрэн сурвалжлагдаж буй эцэг, эхийг зарлалаа 2019-12-11 13:30 М.Энхсайхан: 2020 оны сонгуулиар цэцэг шиг олон шинэ үеийнхэн УИХ-д орж ирээсэй 2019-12-11 11:34
iШинэ мэдээ
ЦААШ ҮЗЭХ
Top