Холбооны нөөцийн системээс (Төв банкыг орлогч байгууллага) эдийн засгийн байдлаар хэвлүүлсэн АНУ-ын “Цагаан ном” нь зах зээлд сөрөг дохио боллоо. 

Гол мэдээ нь эдийн засаг өсөлттэй байна, гэхдээ ихэнх нутаг орнуудад өсөлт нь бага даруухан байна гэжээ. Өөдрөг сэтгэгдэл суларсны үндсэн шалтгаанууд нь импортын татвар нэмэгдсэн, бодлогын хүү өсч байгаа мөн хөдөлмөрийн зах зээлд хязгаарлалттай зэрэг болж байна.

Америкчуудыг баярлуулахгүй байж болохгүй цалин хөлс нэмэгдэж байгааг илтгэлд тэмдэглэв. Гэхдээ энэ нь олон янзаар хэлэх боломжийг гаргаж байна. Тухайлбал хүн амын ашгийн нэмэгдэл нь зах зээлийн хувьд сөрөг дохио байж болно. Мэдээж хөрөнгө оруулагчид одоо хөдөлмөрийн зах зээлийн илтгэлийг хүлээж байгаа. Түүгээр хүн амын ашиг нэмэгдэж байгаа нь тогтоогдвол Холбооны нөөцийн систем бодлогын хүүг нэмэх “шонхорын” эрмэлзлэлээ хадгалах ёстой болно. Консенсус-дүгнэлт нь одоогоор цалингийн жилийн дүгнэлтээр 3,1 хувиар нэмэгдэнэ гэж байгаа. 

“Цагаан ном” нийтлэгдсэнд эргэн ороход, шинжээчид нэгэн зүйлийг ажиглав. Энэ оны гуравдугаар сараас  хойш илтгэл дэх худалдааны үнэ тарифыг илтгэлд дурссан нь байнга нэмэгдэн өнгөрсөн сард 51 гэсэн тоонд хүрсэн байснаа харин шинэ илтгэлд түүнийг дурсах нь багасаж оронд нь мөн л түгшүүр агуулсан “удаашрал” гэсэн нэр томъёо бичигдэх болжээ. Шинэ үг есдүгээр сард 25 удаа, аравдугаар сард 37 удаа дурсагдсан бол арваннэгдүгээр сард түүнийг 41 удаа дурсчээ. 

Үүнээс нэг их алсыг харсан дүгнэлт хийх нь юу юм бэ? Ганцхан зүйлийг л хэлж болно. Америкийн эдийн засаг дээд цэгтээ хүрчээ. Одоо өсөлтийн хурд нь аажмаар доошилно гэж хэлж болох юм. Зах зээл үүнийгээ үнэ рүү хийж байна. Ашгийн муруйн богино төгсгөл нь инверсийн дүрсийг авч байгаа нь зогсонги байдал айсуй, ер нь эдийн засагт сөрөг нийтлэг хандлагатай байна гэсэн хэрэг л дээ Муруйн инверси 2007 оноос хойш байсангүй.  

Ашгийн муруйн өөрчлөлт

Улсын үнэт цаасны ашгийн муруй нь 3-5 жилийн хугацааны хэсэгт инвертийн (өөрчлөлттэй) болж байна. Энэ чухал заалт нь 2 жилийн ба 10 жилийн үнэт цааснуудын хооронд савчилт ихтэй байна. Хэдийгээр  эдгээр үнэт цаасны ашиг нь эерэг байгаа ч тэдний ашгийн ялгаа нь эрчимтэйгээр хумигдаж байна.

Трежерисийн зах зээлийн инверси-өөрчлөлт нь өнгөрсөн мягмар гаригийн хөрөнгийн зах зээл дэх хувьцааны үнийн уналтыг өдөөсөн юм. Сануулахад, S&P индекс 3,24%-иар, Dow Jones нь 3,1%-иар, өндөр технологийн  Nasdaq 3,8%-иар тус тус унасан байлаа. 

Америкийн зах зээлд хувьцаа бөөнөөр шидэгдсэн нь зах зээлийн цар хүрээг ажиглахдаа компьютерын моделийг ашигладаг хеж-сангуудаас хийгдсэн хэмээн Nomura-гийн шинжээч Чарли Мак Эллигот хэлсэн байв. S&P500 индексээр 2763 пункт хүргэн туршаад үзсэн нь тэдэнд $32,8 тэрбумын хувьцааг худалдахаар хаях дохио болсон байв.  Дараагийн цэг нь 2711 пункт байсан ба роботууд нь дахин $32,4 тэрбумын хувьцааг худалдаанд тавьсан байв.

М.Цогт