Дэлхийн улс орнууд жил бүр байгалийн "харагддаггүй дайснуудтай" тэмцэхэд олон тэрбум долларын зардал гаргаж байна. Тэдгээр дайсан бол инвазив буюу харийн гаралтай, тухайн бүс нутгийн экосистемд зохицоогүй, байгаль орчин, эдийн засаг, эрүүл мэндэд аюул учруулж буй ургамал, амьтад, бичил биетүүд юм.

Инвазив төрлүүдийн улмаас жил бүр 35 тэрбум долларын хохирол учирдаг гэж “Nature Ecology & Evolution” сэтгүүлд нийтэлсэн судалгаанд дурджээ. Судалгаанд 162 төрлийг авч үзэж, тэдгээрийн хохирлыг албан ёсоор бүртгэгдсэн мэдээлэлд тулгуурлан тооцсон бөгөөд энэхүү хохирол нь 1960 оноос хойш нийт 2.2 их наяд долларт хүрээд байгаа аж. Судалгааны хамрах хүрээ нь 78 орныг хамарсан ба тэдгээрийн дунд Бангладеш, Коста Рика зэрэг хөгжиж буй улсууд багтжээ.

Инвазив ургамлуудын онцлог нь нутгийн ургамлыг шахаж, хөрсний бүтцийг эвдэж, хот суурин газрын дэд бүтцийг сүйтгэхэд хүргэдэг. Тухайлбал, японы рейнутриа гэх ургамал нь асфальтыг нэвт сэтлэн ургаж, барилга байшингийн суурь, усны шугам хоолойг эвдэх хүчин чадалтай. Үндэсний жижиг хэсэг ч хөрсөнд үлдсэн бол эргэн ургах боломжтой тул устгал нь маш өндөр зардалтай байдаг.

Амьтдын хувьд, зэрлэгшсэн гахай ургац, эрдэнэ шиш, усан үзмийн талбайг сүйтгэхийн зэрэгцээ хөрсний бүтэц, усны урсгалыг өөрчилж, бусад амьтдын амьдрах орчинд заналхийлдэг. Шумуулын тархалт уур амьсгалын өөрчлөлтийн улмаас өргөжин халуун хижиг, денге зэрэг халдварт өвчнийг дэлхий даяар тарааж байна. Энэ нь зөвхөн байгаль орчин гэлтгүй, хүний эрүүл мэндэд шууд аюул учруулж байгаа гэсэн үг.

Европ тив хамгийн их хохирол амсаж буй бүс бөгөөд үүнийг Хойд Америк, Ази тивүүд дагаж байна. Инвазив төрлийн биологийн аюул нь олон улсын худалдаа, аялал жуулчлал, тээвэр ложистикийн хөгжилтэй салшгүй холбоотой. Хүний үйл ажиллагаа өөрөө тэднийг дэлхийн өнцөг булан бүрт тараах шалтгаан болдог.

Судалгааны багийн ахлагч Исмаэль Сото “Энэ бол ердөө 162 төрлийн л судалгаа. Харин бодит байдал дээр инвазивын тоо хэд дахин их тул хохирлын үнэлгээ ч дутуу байгаа нь ойлгомжтой” хэмээн анхааруулжээ.

Эх сурвалж: lifehacker.ru