Герман, АНУ, Японы эрдэмтдийн олон улсын бүлгийнхэн фугу загасны (гэдэст) организмын ялгаруулдаг байгалийн хамгийн хүчтэй хорнуудын нэг тетродотоксины богино синтезийг боловсруулжээ. Баг ажилдаа 22 шатлалыг дараалан ашигласан байна. Тэр нь гар доорхи материалаар нейротоксинтай ижил төстэй биологийн идэвхтэй бодис бүтээх боломжтой болгож байна. Одоо байгаа эмнээс гуч дахин идэвхтэй өвчин намдаагч бий болгох боломж ийн бүрдлээ.

Тетродотоксиныг фугу загаснаас гадна, зарим хортой эмгэн хумс, наймаалж, мэлхий, тритон, өтнүүд ялгаруулдаг. Нэгдэл нь ээдрээтэй бүтэцтэй, амьдтаас ялгаруулахад тогтворгүй байгааг одоо хүртэл эрдэмтэд тайлбарлаж чадаагүй. Түүний хувилбарыг лабораторийн аргаар гарган авснаар өргөн цар хүрээтэйгээр үйлдвэрлэж болно. Үүнийг XIX зууны эцсээс дэлхийд бүтээхээр оролдож иржээ.

Шинэ судалгааны баг өндөр үр дүнтэй тетродотоксины синтезийг танилцуулж байгаа ба тэр нь үйлдвэрийн глюкозоос эхлээд 22 шатыг агуулсан хамгийн дөт зам болж байна. Тэдний шинэ аргаар арилжааны зорилгоор ашиглаж болох хангамжийн материалаас эхлэн 11 хувийн өвчин намдаах бодис боловсруулах боломжтой болжээ.

"Тетродотоксины синтезийн гол асуудал нь түүний химиийн нарийн ажиллагаа, химийн тогтворгүйжилт ба түүний цэвэрлгээ болон ялгаруулатын өндөр ээдрээ болж байна» хэмээн Нью-Йоркийн их сургуулийн химийн факультетын
профессор Дирк Траунер хэлэв.

-Юуны тулд энэ нүсэр хөдөлмөр хэрэгтэй вэ?

Амьтад энэ нэгдлийг өөрийгаа хамгаалахдаа ашигладаг. Тетродотоксин нь хүчтэй хордуулагч юм. Тэр цусанд хурдан нэвтэрч, мэдрэлийн эсийн мембранынатрий дамжуулах сувгийг "бөглөө" шиг хаадаг. Ийм маягаар  хор мэдрэлийн гинжийн дохиог тасалдаг. Энэ чанарыг нь эрдэмтэд үр дүнтэй өвчин намдаагчийн шинэ үеийг бүтээхэд ашиглахаар найдаж байна. Мэдрэлийн дохиог тетрододтоксин даран организмын өвдөлтийн мэдрэмжид нөлөөлөх юм. Анагаах ухаанд анестезийн шинэ механизм ихээхэн шаардлагатай байгаа. Эрдэмтэд шинэ аргаа нейротоксины үйлдвэрлэлд суурь болгон ашиглахаар төлөвлөж байна.

М.ЦОГТ