Бямба гаригийн орой ажлаа тараад автобусны буудал дээр буутал Ажилчны соёлын ордны замын ард, хуучнаар “Ном Книги” нэртэй байсан хоёр давхар хуучин байшингийн урдах ажилгүй болсон усан оргилуурыг тойроод бөөн дуу шуугиан.

“Соёлын цаг” гэсэн самбар байрлуулж, тайз засаад цагдаагийн формтой бүсгүй “Найрах арга чинь буруу байна” хэмээн хадааж, нуруулаг залуу камераар бичлэг хийх байхтай таарав. Цагдаагийн “Сүлд” чуулга энэ өдрийн “Соёлын цаг”-ийг дааж байгаа аж. "Юм үзээгүй болохоор Дэмбэрэл..." гэгчээр өдрийн цагт фантан тойрон нарлаж, хаа нэгтээ зарим нь онхолдож ойчсон харагддаг тэр хавийн “бөбөөчид” шүдгүй амаа ангайн баясч, хүмүүсийг бүжгэнд урихыг оролдох ч бүтэл муутайхан буцна.

Монгол Улс Соёлын яамаа “сэргээн тохинуулсны” баярыг монголчууд ийнхүү тэмдэглэсээр цөөнгүй хоног өнгөрөв. Соёлын яам байгуулсан шалтгааныг С.Чулуун сайд тавь, жараад оны “соёлын хувьсгал”-тай жишиж ойлгосон бололтой. Хотын төв талбайд бүх нийтийн гимнастик хийх, хороо, дүүргээр явж урлагийн тогтолтоор үйлчлэх гэх мэт их л хямдханаар төсөөлж. Бага байхад Соёлын төвийн хөгжмийн дугуйлангийн хэдэн жаалыг багш нар нь “урлагийн үзлэг” нэрээр хороо хоринуудаар дагуулан явж, хорооны иргэдийн өмнө мандолин бариад “Үхэрчин хүү Цэрэндорж оо” хэмээн баруун, солгойгүй хадааж явсан тэр үеийн яс хавтайм дүр зураг босоод ирэх шиг.

Уг нь мэргэжлийн яамны бодлого мэргэжлийн урлагийн байгууллагуудаа өөд нь татахад чиглэх ёстой байсан болов уу? Даанч энэ салбараас тэс хөндлөн хүн бололтой. Урлагийн байгууллагууд, урлагийнхан лав тэр хавиараа дургүйцлээ илэрхийлээд эхэлж.

Соёлын сайдын явуулсан “соёлын довтолгоо”-той зэрэгцэн боловсролын асуудал ч бас босоод ирлээ. Цар тахлын улмаас нэг ангийн 60 хүүхдийг гурван ээлжээр хичээллүүлэхээр Засгийн газар, салбарын яамнаас зохион байгуулсан. Нэг хэсэг нь ангидаа, нөгөө хэсэг нь теле болон цахимаар ээлжлэн хичээллэнэ гэсэн.

Хувийн дунд сургуулиуд аль наймдугаар сарын 1-нээс хичээлээ эхлүүлээд, өнгөрсөн хагас жилийнхээ хичээлийг нөхөөд эхэлчихсэн. Харин улсын сургуулиудад сургалтын чанар, агуулга төдийлөн хамаагүй бололтой. Дээр нь хичээлийн цагийг багасгаж, ээлжийг нэмснээр бага ангийн хүүхдээ хичээлд нь зөөдөг эцэг эхчүүд дахиад ажилгүйчүүдийн эгнээнд шилжихээр болж байгаа. Гэтэл энэ жил хоёр настнуудыг цэцэрлэгт авахгүй гэчихсэн. Өмнөх жилүүдэд хүүхдээ сургууль, цэцэрлэгт оруулахын тулд сугалаа сугалж азаа үздэг байсан эцэг эхчүүдэд дахиад нэг шинэ сорилт нэмэгдэх нь энэ. 

УИХ-ын эмэгтэй гишүүд  хүүхэд харах үйлчилгээний зардалд анх удаа 2 тэрбум төгрөгийг төсвийн тодотголд суулгаснаа сайшаалгах гэж хэвлэлийн бага хурал хүртэл зохион байгуулав. Ингэснээр 2 настай хүүхэдтэй 80 мянган эх ажил хөдөлмөр эрхлэх боломжтой боллоо хэмээн шоудав. Гэвч энэ бол цар тахлын үеийн тусгай арга хэмжээ биш гэдгийг сануулах нь зүйтэй. Аль 2015 онд батлагдсан, 2017 оноос хэрэгжүүлэх ёстой байсан хуулийг эдийн засгийн хямралаар халхавчлан хэрэгжүүлэхгүй байсаар сая нэг хагас дутуу төсөв баталж өгсөн хэрэг. Хуульд бичсэнээр хүүхэд харах үйлчилгээний хоолны зардлыг төсвөөс гаргаж, харин багшийн цалинг эцэг эхчүүд өөрсдөө хариуцах юм байна.

Угаасаа жилийн жилд цэцэрлэгийн насны хүүхдийн 60 хувь нь цэцэрлэгт хамрагдаж, үлдсэн 40 хувь нь гэртээ цоожлуулдаг, эсвэл цэг эхийн аль нэг нь ажлаасаа завсарддаг. Энэ жилийн 2 настнуудыг нэмэхээр энэ дүн өснө үү гэхээс буурахгүй.

Тиймээс сургууль, цэцэрлэгийн орчинг цар тахлын эрсдэлтэй гэж хязгаарлачихаад хотоор нэг шоу тоглолт зохион байгуулаад, сонгуулийн сурталчилгаа хийгээд байгаа эрх баригчдыг иргэд тэсвэрлэхэд улам бүр хэцүү болж байна. Ингэхэд цар тахлыг дотооддоо барьж чадсан нь яг үнэн үү? Хэрэв үнэн бол яагаад сургууль, цэцэрлэгээ хэвийн ажиллуулж болохгүй гэж?

Б.ЗАЯА