"Боржигин "хонгор шар" гэсэн санааг илэрхийлнэ"

Чингис хаан өндөр ногоон цэнхэр нүдтэй шаргал үстэй хүн байсан гэх хачин мэдээлэл үе үе хэвлэлээр гарч гаднынханыг шуугуулна. Нууц товчоонд тийм мэдээлэл байснаас л энэ үүдэлтэй байх. Энэ төрхийг нь зарим зохиолчид татар-монголуудад бүгдэд нь хамааруулах болсон байна. Нэг л нордын омгийнхон төв Азийн тал нутагт суурьшсан юм шиг.

Альтернатив түүхийн хорхойтнууд монголчуудын байлдан дагуулалт гэж байгаагүй, Их Татария байсан юм. Түүнийг цэнхэр нүдтэй шаргал эрчүүд нэг ёсондоо Русь л эхнээс нь үүсгэн байгуулсан гэх.

"Чингис хаан-Барбаросса"

Зарим дорнын эх сурвалжид Чингис хаан шар сахалтай, шаргал үстэй, ногоон гэгээлэг өнгийн нүдтэй байсан гэдэг. Персийн Рашид ад-Дин, Чингис хааны овгийн Боржигин нэр нь “ногоон нүдэт” гэсэн үг гэсэн юм. Ер нь Есүгэй баатрын овгийнхон үр удам нь улаан шаргал үстэй, хар биш гэгээн өнгийн нүдтэй гэжээ. Хэрэв латинаар бол шууд л нөгөө Улаан сахалт гэгдэх Барбароссынхан аж!

Үүнийг яг тийм байснаар ойлгох хэрэгтэй юу? Ер нь бол Чингис нас барснаас нэлээн хойно энэ бүгд нь бичигдсэн байгаа. Рашид ад-Дин гэхэд л 14-р зууны эхээр бичсэн. Боржигин гэдэг нэр нь заавал ч үгүй нүдний өнгийг хэлэхгүй л дээ. Этимологийн талаасаа “гэгээлэг, цэвэр” гэдгийн тайлбар учраас түүнийг гарал үүсэл цэвэр нандин, засаг барих эрхийг нь тодотгосон байх. 

"Төв Азийн шар хүмүүс"

Монголчуудын “Нордийн” талынханыг баригчид Зүүн Европт Дундад зууны эхээр орон очсон гуннууд, аварууд, хазарууд, печенегүүд, половчууд монгол ястанд хамаарагдахгүй гэдэг. Алдартай Лев Гумилёв талын тэр овгуудынхан хойд зүгийн европ ястнуудад хамаармаар гэхдээ скандинавуудын төрөл биш харин дээд палеолитийн арслан заан агнагч кроманьон хүний шууд удам гэсэн ба түүнийхээр Чингис хаан өөрөө тэндээс гаралтай байж болох ажээ.

19-р зууны сүүлч хүртэл шар усан овгийнхон оршин тогтнож байв. Тэд ихээхэн нэр алдартай, өөрсдийн гарлыг Чингис хаанаас гэж байсан юм. Мөн тэр цагаар орос аялагч Грумм-Гржимайло улаан шар үстэй, ногоон, цэнхэр нүдтэй хүмүүсийг Төвдийн уулархаг нутагт харсан байдаг.

Чингисийн удмынхан гэж өөрсдийгөө өргөмжлөгчид үү?

Өмнөд Солонгосын эрдэмтэд 2016 онд Чингис хааны амьд ахуй үе 1150 ба 1230 онуудад хамаарагдах Боржигин овгийн нэгэн төлөөлөгчийн булшинд малтлага хийжээ. Оршуулагдсан байсан эрэгтэй хүн Y-хромосомын гаплогрупп R1b-тай байжээ. Өнөөдөр амьдарч буй Чингисийн удам гэх монголчууд ихэнх нь Y-хромосомын гаплогрупп С-тэй.

Энэ нь Чингис хаан европ гаралтай, орчин цагийн үе удмынхан нь өөрсдийгөө өргөмжлөгчид гэдгийн баталгаа мөн үү? Өөр эрдэмтэд тэр булшийг заавал Боржигин байх албагүй гэсэн. Орчин цагийн Чингисийн удмынхны өвөг дээдэс нэлээд задгай амьдралтай, гэхдээ л нэгэн галлогруппын генийг тээгчид холилдож байсан гэдэг!

Төв Азийн тэр цагийн овгийн дунд Чингис хааны аян дайны үеэр европ төлийн  ямар нэгэн групп байсан байхыг үгүйсгэх аргагүй ба тэд аян дайнд нь оролцсон байж болно.

Гэхдээ 13-р зуунд л тюрк овгуудын төрх өөрчлөгдөн тэд монгол ястнууд болж эхэлсэн билээ. Тэр нь Төв Азийн гүнээс шилжигчидтэй хамаатай байсан байх. Харин “татар-монголчуудын” ихэнх нь монгол ястнууд байсан юм.

М.Цогт