Шинжлэх ухаан
Үсрүүлж цацруулахаас хамгаалсан шээсний тосгуурт 2026 оны Шнобелийн шагналыг олгов
1991 оноос хойш уламжлал болсон Шнобелийн шагнал гардуулах 36 дахь ёслол анх удаагаа АНУ-д биш, харин гадаадад буюу Швейцарийн Цюрих хотноо боллоо. Хамгийн хачирхалтай, зугаатай шинжлах ухааны нээлтүүдийн жагсаалт уг шагналыг зохион байгуулагчдын сайтад тавигджээ.
11 цаг 47 мин
“Зүчийн улсын зарлиг, албан бичгүүд” бүтээлийг танилцуулав
Их Эзэн Чингис хааны ууган хүү Зүчийн нэрээр нэрлэгдсэн Алтан орд улсын төрийн түүхийг баримтжуулсан тус ном Зүчийн Улсын үеийн монголчуудын төр, захиргаа, дипломат харилцаа, бичиг соёлын түүхийг судлахад ихээхэн ач холбогдол бүхий эх сурвалж юм.
2026-08-12
Лувсанданзаны “Алтан товч”-ийн гарал үүслийн талаарх шинэ баримтыг хэлэлцүүлэв
Монголын түүхийн тулгуур таван сурвалжийн нэгд тооцогддог, Лувсанданзаны "Алтан товч" нь Харчины алтан ургийн ноёд Халхад авчирсан гэх таамгийг эрдэмтэд шинээр дэвшүүллээ.
2026-08-12
Тимоти Мэй: Монголын Эзэнт гүрний дайтах урлагт өдгөө ч хэрэглэж болох туршлага, арга тактикууд бий
Миний судалгаа бүхэлдээ Монголын эзэнт гүрэнтэй холбоотой. Би “Монголчуудын дайтах урлаг” хэмээх ном бичсэн. Тамма буюу Монголын цэргийн нэгтгэлийн талаар би нэлээд түлхүү судалсан.
2026-08-11
“Чингис хаан” үзэсгэлэнг 2026 онд БНСУ-ын Үндэсний ордонд гаргана
БНСУ-ын мэргэжилтнүүд Монгол Улсад есдүгээр сард ирж, “Чингис хаан” үндэсний музейн багтай хамтран усан доорх малтлага, судалгааны бэлтгэл ажлыг эхлүүлэх төлөвлөгөөт газарт тандалт судалгаа хийхээр тохиролцсон байна.
2026-07-30
Хубилай хааны үеийн түүхэн сурвалжийн хуулбарыг Хархорум музейн сан хөмрөгт хүлээлгэн өглөө
Хархорум музейн сан хөмрөгт хадгалан хамгаалж, эрдэм шинжилгээ, үзэсгэлэнгийн зориулалтаар олон нийтэд сурталчлан таниулах зорилгоор Хархорум музейн захирал Т.Баяраад албан ёсоор хүлээлгэн өглөө.
2026-07-22
Доктор Я.Ганбаатар “Хятад дахь Монголын нууц товчоон судлалын тойм” ном бүтээжээ
“Монголын нууц товчоон” зохиогдсоны 800 жилийн ойг угтан хэвлүүлсэн энэхүү бүтээл нь өнгөрсөн 800 жилийн хугацаанд Хятад улсад хийгдсэн судалгаануудыг нэгтгэн, хэд хэдэн шинэлэг дүгнэлтийг дэвшүүлсэн байна.
2026-07-07
Австралийн эрдэмтэд илчлэг багатай сахар гарган авах шинэ арга боловсруулж байна
Австралийн Квинслендийн их сургуулийн судлаачид чихрийн нишингийн түүхий эд болон тусгай бактери ашиглан энгийн сахартай ижил амттай ч илчлэг багатай сахар гарган авах технологийг туршиж байна.
2026-06-22
Египетээс 2500 жилийн настай сүмийн туурь олджээ
Уг олдворыг "Аль-Каср Аль-Кадим" сүмийн орчмоос илрүүлсэн бөгөөд манай эриний өмнөх 664-525 онд Египетийг захирч байсан 26 дугаар угсааны хаанчлалын үед хамаарах аж.
2026-06-20
Монголын эрдэмтдийн тооцон бодох математикийн бүтээл Төрийн шагналд нэр дэвшлээ
Монголын эрдэмтдийн боловсруулсан орчин цагийн тооцон бодох математикийн шинэ онол, арга зүйн бүтээл Монгол Улсын Төрийн шагналд нэр дэвшжээ. Уг судалгаа нь хиймэл оюун ухаан, их өгөгдөл зэрэг олон салбарт ашиглагдах боломжтой бөгөөд олон улсын эрдэм шинжилгээний санд бүртгэгдсэн байна.
2026-06-19
Цахилгаан хэрэгслийг батарейгүйгээр ажиллуулах шинэ аргыг олжээ
Австралийн Квинслэндийн технологийн их сургууль болон Сингапурын Наньяны технологийн их сургуулийн эрдэмтдийн явуулсан уг судалгаагаар "шугаман бус Холлын эффект" хэмээх квант үзэгдлийг судалжээ. Энэхүү үзэгдэл нь хувьсах гүйдлийн цахилгаан дохиог шууд ашиглаж болох тогтмол гүйдэл болгон хувиргах чадвартай.
2026-06-15
Хятадын эрдэмтэд булчингийн сулралыг эмчлэх шинэ арга нээжээ
Хятадын эрдэмтэд булчингийн сулралын эмгэгийг эмчлэх РНХ-г засварлах LEAPER хэмээх шинэ технологийг боловсруулжээ. Уг аргын туршилтад орсон хүүхдүүдийн хөдөлгөөний үйл ажиллагаа илт сайжирсан нь генийн өвчнийг эмчлэхэд гарсан томоохон шинжлэх ухааны нээлт болж байна.
2026-06-11
“Google” компани өвчин тээгч шумуулын тоог бууруулах туршилт хийнэ
“Google” компани өвчин тээгч шумуулын тоо толгойг бууруулах зорилгоор нянгаар халдварлуулсан 64 сая шумуулыг АНУ-д байгальд тавихаар төлөвлөж байна. Энэхүү арга нь өмнө нь Сингапурт амжилттай хэрэгжиж, шумуулын тоог 90 хувиар бууруулж байжээ.
2026-06-05
НАСА Саран дээр бааз байгуулах төлөвлөгөөгөө танилцууллаа
НАСА 2032 он гэхэд Саран дээр байнгын бааз байгуулах төлөвлөгөөнийхөө хүрээнд ашиглах робот, дрон болон тээврийн хэрэгслүүдийг зохион бүтээх компаниудыг шалгарууллаа. Энэхүү төсөлд Жефф Безосын "Blue Origin" зэрэг компаниуд хамтран ажиллах юм.
2026-05-27
Хөвсгөл аймгаас Монголын эзэнт гүрний үеийн ховор олдворууд илрүүллээ
ШУА болон АНУ-ын Мичиганы их сургуулийн хамтарсан баг Хөвсгөл аймгийн Арбулаг суманд малтлага хийж, Монголын эзэнт гүрний үед холбогдох долоон булшийг судалжээ. Малтлагаар өмнө нь бүрэн бүтнээрээ олдож байгаагүй шаазан ваар, морины тоног хэрэглэл зэрэг түүхийн онцгой ач холбогдолтой олдворууд илэрсэн байна.
2026-05-26
БНХАУ сансрын станц руугаа гурван нисгэгч илгээлээ
БНХАУ саран дээр хүн буулгах зорилтынхоо хүрээнд "Шэньжоу-23" хөлгөөр гурван сансрын нисгэгчийг хөөргөсөн бөгөөд тэдний нэг нь сансарт бүтэн жил ажиллана.
2026-05-25
Улаагчны Хар нуурт хийсэн судалгаагаар хөвөгч амьтдын шинэ зүйлүүдийг илрүүллээ
ШУА-ийн Биологийн хүрээлэнгээс Улаагчны Хар нуурт хийсэн судалгаагаар 59 зүйлийн хөвөгч амьтан бүртгэгдэж, хэд хэдэн шинэ болон ховор зүйлийг илрүүлжээ. Түүнчлэн нуурын ёроолын амьтад болон усны ургамлын тархалтыг нарийвчлан тогтоосон байна.
2026-05-13
Бэлчээрийн мал аж ахуй, уур амьсгалын өөрчлөлтийн асуудлаарх олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал боллоо
"Бэлчээрийн ба нүүдлийн мал аж ахуй эрхлэгчдийн олон улсын жил"-ийн хүрээнд олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал зохион байгуулагдлаа. Хурлаар эрдэмтэд Монгол орны бэлчээрийн ургамал хүлэмжийн хийг бууруулах, экосистемийн тэнцвэрийг хадгалахад чухал үүрэгтэйг судалгаагаар нотолсныг онцлон хэлэлцжээ.
2026-05-07
Тархинд шууд үйлчлэх цус харвалтын эсрэг хамрын цацлага бүтээжээ
Хонконгийн Их Сургуулийн судлаачид цус харвасан өвчтөнд зориулан тархины гэмтлийг 80 гаруй хувиар бууруулах үйлчилгээтэй дэлхийн анхны хамрын цацлагыг бүтээжээ. Уг бэлдмэлийн эмнэл зүйн туршилтыг 2030 онд эхлүүлэхээр төлөвлөж байна.
2026-05-06
Муур хүнд туслах дургүй болохыг судалгаагаар тогтоожээ
Унгарын эрдэмтдийн хийсэн судалгаагаар нохой болон бага насны хүүхэд хүнд идэвхтэй тусалдаг бол муур зөвхөн өөрт ашигтай үед л хөдөлдөг болохыг тогтоожээ.
2026-05-01
