x

Соёлын сайдын тараасан, Сангийн сайдын самарсан төсөв

УИХ-ын дөрвөн гишүүн ирэх оны төсвийн төслөөс 3,6 их наяд төгрөгийг хасуулахаар Засгийн газарт шаардлага тавьжээ.

Засгийн газар 2025 оны төсвийн төслийг боловсруулахдаа төсвийн нийт орлогыг 36,7 их наяд төгрөгөөр тооцсон нь 2024 оны баталсан төсвөөс даруй 10 их наяд төгрөгөөр, хоёрхон сарын өмнө УИХ-аар баталсан төсвийн тодотгол буюу хүлээгдэж буй гүйцэтгэлээс (30,6 их наяд) зургаан их наяд төгрөгөөр давуулаад байгаа юм.

Хоёрхон сарын өмнө УИХ 2024 оны төсөвт тодотгол хийхдээ төсвийн урсгал зардлыг 3,6 их наяд төгрөгөөр нэмэгдүүлсэн. Энэ 3,6 их наяд төгрөгийг 2025 оны төсвийн зарлагаас хасаач ээ гэдэг шаардлагыг л УИХ-ын нэр бүхий дөрвөн гишүүн тавиад байна.

Гишүүдийн цохож хэлснээр ирэх оны төсөвт томилолт, зочны зардлыг 111 тэрбумаар төлөвлөсөн нь өмнөх оныхоос 4 дахин нэмэгдсэн. Тавилга эд хогшилд 268 тэрбумыг төсөвлөсөн нь 2024 оны төсвийн зардалд тусгаснаас 2.2 дахин нэмэгдсэн. Мэдээллийн технологийн зардалд 70 тэрбумыг оруулж ирсэн 2024 онд 20 тэрбум байсантай харьцуулахад 3.6 дахин нэмэгдүүлсэн.

Бусдаар гүйцэтгүүлэх ажил үйлчилгээний төлбөр 1.9 их наяд төгрөг болсон нь өмнөх оныхоос 2.5 дахин, бараа ажил үйлчилгээний зардалд 690 тэрбумыг төлөвлөсөн нь 2024 оныхоос 240 тэрбумаар өссөн… гэх мэтчилэн. Энэ мэтээр сайд нарын төсвийн багцад нуусан, дарсан тоонуудыг хооронд нэмээд үзвэл нөгөө “ад шоо” болоод байгаа Үндэсний хиймэл дагуулаа хөөргөчих мөнгө бэлээхэн байна.

Гэтэл УИХ-д олонхи суудал авсан МАН сонгуульд орохдоо “Төсвийн зарлагын ДНБ-нд эзлэх хувийг 25 хүртэл хувиар бууруулна, Засгийн газрын өрийн эзлэх хувийг 40 хувиас бага байлгана” гэж амласан. АН “төсвийн нийт зарлагыг 20 хувиар бууруулна”, ХҮН бизнест ээлтэй татварын орчин бий болгоно, төсвийн зардлыг бодитоор буулгана” гэж амласан. Гэтэл Засгийн газарт хамтарсан гурван нам энэ амлалтуудаа бүх талаар зөрчөөд, ДНБ буюу эзийн засгийн өсөлтөө хэт өөдрөгөөр төсөөлөх, өсгөж тавих замаар төсвийн зарлагаа нэмэгдүүлж байгааг гишүүд эсэргүүцээд байгаа юм.  

Гэтэл энэ өсөлтийн ард юу явсан бэ? Гишүүд эхнээсээ асууж байна. Ховд аймгийн Манхан суманд 240 хүүхдийн сургууль барихад 4,5 тэрбумыг төсөвлөсөн атлаа Баянхонгор аймгийн Жаргалант суманд 250 суудалтай сургууль барихад яахаараа 8,2 их наядыг төсөвлөдөг юм бэ? Нэг нь шаазан жорлонтой, нөгөөг нь алтан жорлонтой юм уу? Гэж.

2012 онд Н.Алтанхуяг Ерөнхий сайд болоод баталсан нэг журам бий. Боловсролын байгууллага, сургууль, цэцэрлэгийн барилгыг нэг стандартаар барина аа. 250 хүүхдийн сургуулийг Ховд аймгийн Манхан суманд барьсан, Баянхонгор аймгийн Жаргалант суманд, эсвэл нийслэлийн Хан-Уул дүүрэгт барьсан яг адилхан төсөв, яг адилхан зураг төслөөр барина шүү гэж. Энэ журам хаанаас, хэзээнээс эхэлж эвдэгдсэнийг мэдэхгүй ч үр дүн нь өнөөдөр ийм болсон байна. Аймгийн удирдлагууд дуртай тоогоо тавиад дундаас нь мөнгө цавчдаг уу, эсвэл гүйцэтгэгч компани, сонгогдсон гишүүд нь хувь, хувьцаагаа хуваадаг уу, мэдэхгүй. Ийм төсөв Сангийн яамаар хянагдаад, аудитын шалгалтыг даваад ороод ирнэ гэдэг өөрөө “но”-той, ноцтой асуудал. Тийм болохоор гишүүдийн тавьж байгаа шаардлага зөв. Ирэх оны төсвийн төслийг хууль санаачлагчид нь буцаах ёстой. Уг нь бол илүү олноороо гарч ирээд дэмжих ёстой юм. АН, МАН, ХҮН Засгийн газарт хамтарсан байхтай ямар ч хамаагүй, зарчмын асуудал. УИХ-д цөөнх суудал авсан хоёр нам Засгийн газарт орохдоо сонгогчдод юу гэж амласнаа сана. Хамтарч ажиллана, хяналтаа ч тавина гэсэн байх аа.

Бас нэг жишээ. Соёлын сайдын санаачилсан, сүүлийн өдрүүдэд нийгмийн сүлжээнд хамгийн их шуугиан тарьсан, иргэдийн эсэргүүцэлтэй тулсан 18,3 тэрбум төгрөгийн соёлын ваучерийн асуудал байна. Соёлын сайд хэлэхдээ “Өсвөр насны буюу 16-18 насны хүүхдүүд төрийн бодлогын гадна үлдлээ. Соёл, хүмүүжлийн доголдолд орлоо. Амиа хорлох, хорлохыг санаархах үзэгдэл хавтгайрлаа. Өсвөр насны жирэмслэлт, үр хөндөлт зах замбараагаа алдлаа. Энэ хүүхдүүдийн хүмүүжилд нөлөөлөхийн тулд энэ арга хэмжээг авч байгаа юмаа” гэсэн. Улсын хэмжээнд 16-18 насны 183 мянган хүүхэд байдаг юм байна. Энэ бүх хүүхдүүдэд жилд 100 мянган төгрөгийн соёлын үйлчилгээг төрөөс үнэ төлбөргүй үзүүлэх юм байна. Спорт, дугуйланд явах, жүжиг, кино үзэх гэх мэтчилэн.

“Хүүхдүүдийнхээ киноны мөнгийг бид өөрсдөө төлчихье өө, наад мөнгөөрөө хавдрын эмнэлэг бариач, ядаж 3-р станцынхаа ганц зуухыг солиоч ээ” гэхээр “Номин сайдыг өмөөрсөн юм биш шүү” гэж байгаад нэг нь “Наадах чинь Соёлын сайдад хамаагүй. Эрүүл мэнд, Эрчим хүчний сайдаасаа нэхэхгүй юу” гэж загнана. Тэгвэл өсвөр насныхны хүмүүжил, соёлын боловсролын асуудлыг ч гэсэн Боловсролын сайдад, Гэр бүл, хөгжлийн яаманд нь үлдээвэл ямар вэ, Соёлын сайд аа? Яг таны эрхлэх асуудал мөн үү?

Тэгж яривал Соёлын яам соёлын бодлогоо, бүтээгдэхүүнээ, хүртээмжээ, салбарын боловсон хүчнээ хариуцах үүрэгтэй. Түүнээс биш соёлын хэрэглээн дээр мөнгө тавих үүрэг байхгүй. Өсвөр насны хүүхдэд тохирсон, хүмүүжилд нь зориулсан соёлын ямар бүтээгдэхүүн, контентыг бий болгох вэ, яаж соёл урлагт дуртай болгох вэ, түүгээр дамжуулж яаж хүүхдэд нөлөөлөх вэ гэдэг л салбарын бодлого. Тэгвэл сургууль, хүүхдүүд аяндаа театр, кино руу хошуураад ирнэ. Эцэг эхчүүд мөнгөө төлнө.

Тийм их төсөвтэй юм бол төсвийн мөнгөөр угжаад байгаа тэр хэдэн киночдынхоо дунд, бүр арилжааны энэ олон телевизүүдийнхээ дунд хүүхдэд зориулсан, хүүхдийн сэтгэхүйд тохирсон, өсвөр насныхны эмзэг асуудлыг хөндсөн сайхан уран бүтээл, кино, жүжгийн уралдаан зарла л даа. Шалгарсныг нь худалдаж аваад хүүхдүүдэд  үзүүл. Арилжааны энэ олон телевизүүдийнхээ дунд уралдаан зарлаад хэдэн сайхан сериалтай болчих, мөнгийг нь төлчих. 2000-аад онд Үндэсний телевизийн бүтээл “Хэцүү анги” киног хүүхэд бүр үздэг, бүр аав, ээжтэйгээ гэр бүлээрээ тойрч суугаад үздэг байлаа. Атал өнөөдөр хүүхдүүдэд санал болгочихоор ямар уран бүтээл, шинэ контент соёл урлагийнхнаас гарсан бэ? Энэ л Соёлын сайдын эрхлэх асуудал. Даанч Соёлын сайд нь өөрөө салбарын хүн биш учраас соёлын талаар “А” үсэг ч алга.

Түүнээс биш Эрчим хүчний сайдын багцад 3-р станцаа засах мөнгө байна уу, үгүй юу? Эрүүл мэндийн сайд Хавдрын эмнэлгийн төсвөө оруулсан уу, үгүй юу гэдэг Соёлын сайдад ёстой “падлий” байхгүй. Уг нь өөрийнх нь самарсан соёлын салбарын тухай л яриад, гаслаад байгаа юм шүү дээ.

Б.ЗАЯА

 

 

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
С.Бямбацогтыг хэн гэж дуудах вэ, бас намаасаа татгалзчихаар яах вэ Уржигдар 12 цаг 38 мин Орон нутгийн замд үүссэн цас, мөсийг цэвэрлэж, аюулгүй байдлыг хангахаар 24 цагаар ажиллаж байна Уржигдар 12 цаг 27 мин Хүрэлсүх Ерөнхийлөгчийн “хүрэл” мэт эр зориг Уржигдар 10 цаг 50 мин У.Хүрэлсүх: Монгол Улсын нэр хүнд, байр суурийг бататган бэхжүүлэхэд онцгой анхаарч ажиллалаа Уржигдар 10 цаг 33 мин Т.Ариунзаяа өсвөр, залуучуудын ДАШТ-д түрүүлсэн анхны монгол жүдоч боллоо Уржигдар 10 цаг 22 мин Эрчим хүчний оргил ачааллыг бууруулах 100 МВт-ын батарей хуримтлуурын төслийг хэрэгжүүлнэ Уржигдар 10 цаг 13 мин Баавгайн цацлага, амьдаар барих төхөөрөмжийг хамгаалалтын захиргаадад олгож эхэллээ Уржигдар 10 цаг 07 мин ЧУУЛГАН: СЗХ-ны даргыг үүрэгт ажлаас чөлөөлөх асуудлыг хэлэлцэнэ Уржигдар 10 цаг 00 мин Б.Заяабал: Мөнгөний бодлого эдийн засагт, ялангуяа инфляцийг бууруулахтай холбоотой гол нөлөөлөл үзүүлдэг Уржигдар 09 цаг 53 мин С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нараас ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөл байгуулж ажиллана 2026-11-19 Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийг өөрийнх нь хүсэлтээр үүрэгт ажлаас нь чөлөөллөө 2026-11-19 Хууль бус хөрөнгө хураан авах тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барина 2026-11-19 Ш.Алтангадас: Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийг УИХ-ын дарга хэрэгжүүлэх нь хуулийн практикт цоо шинэ нөхцөл үүсгэж байна 2026-11-19 Ч.Өнөржаргал: Цагдаагийн байгууллага хүний нэр хүндэд халдаж байна 2026-11-19 У.Хүрэлсүх эргэн ирэлт хийх үү? 2026-11-19 Дээд шүүхийн “дээвэр” нурчихсан уу? 2026-11-19 Ерөнхий сайд аа, АТГ, УЕПГ Таны “Ажлын алба” биш! 2026-11-19 Цахилгааны 1.05 сая тоолуурын 855.1 мянгыг нь ухаалаг тоолуурт шилжүүлжээ 2026-11-19 Ц.Идэрбат: Тариалан эрхлэгчдэд олгох хөнгөлөлттэй зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ 2026-11-19 Нөмрөгийн түймрийн хохирлын үнэлгээг хуулийн байгууллагад шилжүүлжээ 2026-11-19
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Нөмрөгийн түймрийн хохирлын үнэлгээг хуулийн байгууллагад ши... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... Шөнийн автобус 22:00-02:00 цагийн хооронд үйлчилж байна У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Дээд шүүхийн “дээвэр” нурчихсан уу? Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүд... Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Ерөнхий сайд аа, АТГ, УЕПГ Таны “Ажлын алба” биш! У.Хүрэлсүх эргэн ирэлт хийх үү? Энэ 7 хоногт Монгол Улсад Ч.Өнөржаргал: Цагдаагийн байгууллага хүний нэр хүндэд халдаж...
Top