Бидний хэсэг нөхөд Улаанбаатараас 2 цаг нисээд Бээжинд, Бээжингээс мөн хоёр цаг хагас нисээд БНХАУ-ын төв хэсэгт орших Чунчин хотод буув.

Таван өдрийн аяллаас нэг өдөр нь л нар бага зэрэг халсныг эс тоовцол зөөлөн чийглэг агаартай 23-25 хэмийн дулаанд хөрөхгүй, халууцахгүй, хачин сайхан аялав. Бур бур гэсэн хуртай бумбын орон гээч нь энэ буюу. Захиалсан юм шиг шөнөдөө зөөлөн бороо орж хоноод өглөө нь цэлмэчихнэ. Ес, аравдугаар сар гэдэг энэ хотын хувьд жинхэнэ аялал жуулчлалын улирал санж. Өндөр уулсаар хүрээлэгдэж, нам дор газар оршдог тул өвөлдөө ч хасах хэм рүү ордоггүй, уулсынхаа оройгоор цас орсон ч төвдөө бороотой өвөлждөг аж.

Чунчин бол Хятад улсын дөрвөн том хотын нэг. Бээжин, Шанхай, Тяньжин, Чунчин. Хүн амын тоо 32 сая, үүнээс 7 сая нь хот дотроо оршин суудаг. Газар нутгийн хэмжээгээр Бээжингээс 5 дахин, Шанхайгаас 13 дахин том. 82000 км.кв талбайг эзлэн оршдог бүтэн өдөр машинаар яваад ч захад нь гарч чадахгүй. Засаг захиргааны нэгжийн хувьд 26 дүүрэг, 12 хошуу, 1259 суурин хороололд хуваагддаг гэж Википедиад тэмдэглэсэн байна. Бусад хотуудаас ялгаатай нь төв Засгийн газраас шууд удирдлагатай.

Тус улсын төв Засгийн газар Чунчинь хотын захиргаанд /Хотын Ардын Их Хурал/ хоёр чиглэлээр үүрэг даалгавар хүлээлгэсний нэг нь бүсийн хөгжил. Нөгөө нь дотооддоо болон гадаад улс орнуудтай харилцаа, хамтын ажиллагаа тогтоох явдал. Өөрөөр хэлбэл, Чунчин хот Хятад улсын хөгжлийн шинэ тулгуур болж байна аа гэсэн үг. Дэлхийн топ 500 компанийн 325 нь Чунчин хотод салбартай, 15 улс төлөөлөгчийн газраа байгуулсан.  

Хотын үйлдэрлэдэг ДНБ 2025 оны байдлаар 3,3 их наяд юань. /2022 онд энэ тоо 2,9 их наяд юань буюу 433 тэрбум доллар байж/ Үүний өчүүхэн хувь буюу 1 тэрбум орчим юанийн бүтээгдэхүүнийг Монгол Улс руу гаргадаг. Эргээд Монголоос 100 сая орчим юанын худалдан авалт хийдэг. Ерөнхийдөө Хятад улсын Монгол улстай хийдэг экспорт, импортын харьцаатай дүйж байна аа гэсэн үг. Монголоос авдаг бараа бүтээгдэхүүн нь өнөө л нүүрс, зэс…

Улсынхаа төв хэсэгт оршдог учир далайд гарцгүй. Гэвч хотын төв хэсгийг дайран өнгөрдөг Янцзы голыг /монголчуудын нэрлэдгээр Хөх мөрөн/ түшиглэж усан тээвэр хөгжсөн. Европ болон Орос руу төмөр замаар тээвэрлэлт хийдэг. Дэлхийн 60 гаруй хот руу шууд нислэгтэй. Монголоос ирдэг жуулчид, бизнес эрхлэгчдийн тоо нэмэгдсээр байвал Улаанбаатар луу шууд нислэг хийх боломжтой, энэ талаар тооцоо судалгаа хийж байгаа тухай таатай мэдээг Чунчин хотын Засгийн газрын Гадаад харилцааны албаны дэд дарга Чжоу И бидэнд дуулгав.

Хотын хөгжлийн гол нууц нь техник технологийн дэвшил, эрүүл мэнд, боловсролын салбарын хөгжил. Одоогоор Чинчин хотын Их сургууль манай ШУТИС-тай хамтын ажиллагаа эхлүүлсэн. Чунчиний Анагаах Ухааны Их Сургуулийн харьяа Хүүхдийн эмнэлэг “Өргөө” амаржих газартай хамтарч ажиллаж байгаа. Найман эмч, сувилагчийг сургалтанд хамруулсан гэнэ.  

Төр засгийн түвшинд ч бас Чунчин хоттой албан ёсны харилцаа үүсгээд явж байгаа юм байна. 2018 онд анх тухайн үеийн Шадар сайд Ө.Энхтүвшин айлчилсан. Монгол Улсаас Бээжинд суугаа Элчин сайд мөн очиж байсан, сүүлд УИХ-ын дарга С.Бямбацогт, Зам тээврийн хөгжлийн сайд нар айлчилсан юм байна. 2023 онд Д.Сумьяабазар даргын үед Улаанбаатар хот, Чунчин хот хоёр ах дүүгийн харилцаатай хотууд болжээ. Харин түүний араас дараа дараачийн хотын дарга нэг их яваагүй бололтой юм. “Харилцаа үргэлжилж байгаа” гэдгээс өөр тодорхой зүйлийг Гадаад харилцааны албаны дэд дарга хэлсэнгүй, инээмсэглэлээр үдэв. Дипломат хүний дипломат хандлага.

3000 жилийн тэртээх Сүн гүний суурин дээр боссон, 8000 гаруй жилийн түүхтэй Чунчин хот эдүгээ дэлхий дахины нүд, чихийг соронз адил татах болж. Өнгийн дарцаг гартаа барьсан хөтөч, аялагчидтай гудамж талбай, гэрлэн дохио, дэлгүүр, рестораны үүдэнд шөнө, өдөргүй таарна. Монголчууд маань ч юу дутах вэ, нэг өдрийн дотор аяллын хоёр ч групптэй таарсан нь бас олзуурхууштай. Нэг нь бүр манайдаа нэртэй эрчим хүчний хувийн компани хамт олноороо явж таарав.

Одоогоос 3-4 жилийн Чунчин хот дэлхий нийтийн сонирхлыг ингэтлээ татдаг байгаагүй. Дэлхийд алдартай одууд, "инфлүүзер" гэгддэг этгээдүүдийг урьж сурталчилгаа хийсний дараа энэ бүхэн болсон гэдгийг Чунчиний өдөр тутмын сонины сонины хамт олон бахархан ярьж байна. Тэр сурталчилгааг өдөр тутмын сонины хамт олон хотын захиргаатайгаа хамтран зохион байгуулжээ.  

Өнгөрсөн онд Чунчин хот дотоодын 5 сая, гадаадын 2 сая жуулчинг хүлээн авчээ. Гадаад аялагчдын тоо энэ оны эхний 6 сард 1,5 саяд хүрсэн нь өнгөрсөн оныхоос 78 хувиар өссөн байна. “Манай хот та бүхэнд таалагдвал монгол хүмүүстээ ч бас дуулгаарай” гэсэн чин сэтгэлийн урилгаар бичвэрээ түр завсарлая.

Үргэлжлэл бий...

Б.ЗАЯА