x

Мэдээж “Ар нь түүз!”

Ерөнхийлөгчийн улс төрийн нүүдэл зөвхөн хотын дарга асны мэдэгдлээс үүдэлтэй гэж харж, ойлгох нь өрөөсгөл юм. Монголын улс төрд, магадгүй олон толгойтой болтлоо эрх мэдэлдээ бялуурсан, мөнгөндөө сагасан МАН-ыг гордиролд нь оруулах Нэгдүгээр хүний алсын хараа байх гэвэл үнэнд илүү дөхнө.

Улс төрд гэнэтийн зүйл гэж үгүй. Урьдаас бэлдсэн сценари л гэж бий. Урьд үед тийм байсан. Өнөө цагт ч тийм л байгаа. Гагцхүү хэн түүнийг бичиж, дэглэх вэ гэдэг нь чухал. Хөзрөөр бол эцсийн мөчид хамгийн том модоо дэлгэх үйл явц. Шатраар бэрсээ түлхэж, бүр цаашлаад мад тавих нүүдэл. Монголын улс төр яг л ийм замналаар гэлдэрч явна.

Чиглүүлэгч нь Ерөнхийлөгч, гүйцэтгэгч нь Ерөнхийлөгч, ерөөс Ерөнхийлөгчийн үг, үйлдлээс Монголын улс төрийн прогноз зурагддаг болов. Аль 1990-ээд оны сүүл үеэс эхтэй эрх мэдлийн ийм жишиг өдгөө улам бэхжиж бат цайз босгосон уу гэхээс сонгодог парламентын тогтолцоо бидний хувьд мөрөөдөл хэвээр байгаа нь гашуун үнэн.

Хуулиараа Ерөнхийлөгч Монголын ард түмний эв нэгдлийг илэрхийлэгч. Түүгээрээ гадаад, дотоодод улсаа төлөөлөх бүрэн эрхтэй. Үүнийг нь бататгаж нэр төр, халдашгүй байдлыг хуулиар хамгаалдаг. Бүр Үндсэн хуулиар шүү. УИХ-ын гишүүн хэлсэн үгэндээ хариуцлага хүлээдэггүй бол Ерөнхийлөгчийн нэр төр өөрөө халдашгүй. Нэг нь сонгогдсон тойргоо, нөгөө нь бүхэл бүтэн тусгаар улсыг төлөөлдөг. Ялгаа нь энэ.

Юу хэлэх гээд байна гэхээр Ардчилсан Үндсэн хуулиа баталсан 1992 оноос хойш Монгол Төрийн тэргүүнээр ажилласан эрхмүүдээс энэ удаагийн Ерөнхийлөгч шиг шуугиантай нь байсангүй. Хүн нь ч өөрөө сонирхолтой дүр. Ямар нэгэн асуудал үүсэх бүрд, өндрөө авах тэрүүхэн агшинд хашиж буй албан тушаалаасаа буудаг харизмтай.

Эсрэгээрээ эргэн ирэлт болгон нь хувь улстөрчийн хүрч болох хамгийн өндөр сэнтийд хүрдэг жамтай. Тэр бол өгч чаддаг, авч чаддаг гэх тодотгол нь ч үүнээс эхтэй. Гэхдээ явах бүрдээ эргэн ирэлтийн эрэмбэ нь өмнөхөөс өгсөж, сайжирдгийг нь энд тодотгох нь зүй. Хувь улстөрчийн мэдрэмж үү, эсвэл алсаа хардаг чадвар уу хэлж мэдэхгүй юм. Ямарч байсан өөрийнх нь хүсэлт болгоны ард өшөө том улс төрийн тохироо дагадаг юм. Сайжирдаг уу гэхээс лав дордуулсан түүх үгүй.

УИХ-ын гишүүнээсээ буугаад Шадар сайдаар эргэн ирсэн. Шадар сайдаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өгөөд удалгүй Ерөнхий сайдын тамга атгасан. Ерөнхий сайдаасаа өөрийн хүсэлтээр огцорсон Ерөнхийлөгчийн хувиар Монгол Төрийн тамга гардсан. Баргийн улстөрч, аавын хүүд тохиох хувь тавилан, улс төрийн замнал лав биш. Бараг тохиохгүй.

Гагцхүү бүрэн эрх нь дуусгавар болохоос долоон сарын өмнө дахин албан тушаалаасаа буух өргөдлөө өгөхөө мэдэгдлээ, өөрийнхөө амаар. Шалтгаан нь сөрөг хүчин Ардчилсан Намын тавьсан шаардлага. Үндсэндээ хотын даргын албан тушаалаа өгснөөс хойш Канадыг зорьж, тэндээ суурьших болсон Х.Нямбаатарын хэд хэдэн удаагийн мэдэгдлийг УИХ дахь АН-ын бүлгээс албажуулах замаар Ерөнхийлөгчид шахалт үзүүлснээс үүдэлтэй.

Хотын дарга асан яагаад Төрийн тэргүүнтэйгээ сөргөлдөх болсон, ямар шалтгаанаар зориуд нэр цохон шүүмжилж эхэлсэн талаарх хангалттай таамаг, хардлага улс төр, нийгмийн хүрээнд цаг, минут, секунд тутамд хөвөрч байгаа болохоор нэмж бичих нь илүүц. Харин Ерөнхийлөгчийн мэдэгдлийн араас Монголын улс төрд юу өрнөх вэ гэдгийг харвал илүү сонирхолтой дүр зураг буухаар байна.

Нэгдүгээрт, Ерөнхийлөгчийг огцорсон өдөр очно хэмээсэн хотын дарга асан Х.Нямбаатарт эх орондоо ирэхээс өөр сонголтыг үлдээсэнгүй. Үндсэн шаардлага нь биелсэн үү гэвэл биелсэн. Эсрэгээрээ өөр рүү нь чиглэсэн шахалт түүнээс хэд дахин илүү жин дарна гэсэн үг. Хийх лайвынх нь дор хүн бүр түүнийг эх орондоо ирэхийг шаардаж бичих нэг ёсондоо гарах гарцгүй болгох хамгийн гарзгүй улс төрийн том цохилт болж бууна.

Хоёрдугаарт, 2024-2025 оны хамтралыг эс тооцвол 2016 оноос хойш нар үзэлгүй, гудамжинд лааз өшиглөж яваа АН-ын Ерөнхий сайд, Засгийн газар руу биш Ерөнхийлөгч рүү чиглэсэн улс төрийн акц өрнүүлэхээр хийсэн мэдэгдэл нь 24 цагийн дараа биеллээ олсон нь тэдэнд биш Төрийн тэргүүнд нэмэх оноо болж буув. Тангараг өргөж, тамга атгахдаа “Хүн биш хууль засаглах ёстой” гэсэн Ерөнхийлөгчийн ам өчиг мартагдаж, маргаан дагуулж эхлэхтэй зэрэгцэн бодит эсэхийг харуулах сайхан боломж олгов.

Гуравдугаарт, Л.Оюун-Эрдэнийг огцруулж, Д.Амарбаясгаланг төрхөмд нь буцаасан цаг үеэс МАН-д өдөлсөн 30, 38 хуваагдлын хэн нь “ШУДАРГА” вэ? гэдгийг хөшигний ард бус нийгмийн нүдэн дээр ил тод дэнслүүлэх замыг зурлаа. Ерөнхийлөгч нь хүртэл албан тушаалаа өгч байхад хулгайн хэрэгт нэр холбогдсон бусад яагаад бүрэн эрхээсээ татгалзаад шалгуулдаггүй юм гэсэн шахалт, шаардлага аяндаа л нийгмээс гарна. Тэр тохиолдолд халдашгүй эрхээс нь буулгах гишүүдийн жагсаалт түрүүчээсээ дурайна, ганц нэгээр дутахгүй олон арваараа цоллуулна.

Залаад тавьчихсан бурхан л биш бол нийгмийн энэ шаардлага УИХ-ын гишүүн бүрийн зүрхэнд шар ус хуруулна. Угаас Хөгжлийн банк, нүүрсний гэх тодотголтой “Нээлттэй сонсгол”-оор ил болсон, хав дарсан хулгайн асуудал Монголоор дүүрэн бий. Хот дээрх хулгай, цавчаа нь ч үүнээс дутахааргүй яваа.

Ямар ч байсан Ерөнхийлөгчийн араас Хэрэг эрхлэх газрын дарга, Хуулийн дэд сайд хоёр нь өргөдлөө өгч шударга ёсны тэмцэлд хүчээ өргөхөө зарлав. Хөндлөнгийн нэгэнд бол нэр холбогдсон хүн болгон шалгуулах нь гэдгээрээ сайн мэдээ.

Харин орондоо ч орох завдалгүй өөр хоорондоо тэмцэлдэж буй Ардын Намынханд бол муу мэдээ. Бүр маш муу мэдээ. Их, бага идсэнээрээ хэмжигддэггүй л юм бол эрх баригч намын засагласан 10 жилд мөнгөний тоо нь саяас их наяд болтлоо томорсон нь бодит үнэн.

Дөрөвдүгээрт, хүний, өөрийнгүй хулгайн асуудалд нэр холбогдсон бүгдэд хэрэг бүртгэл нээж шалгаж, мухарлах статустай хуулийн байгууллагуудын нуруу одоо л тэнийх үү гэсэн хүлээлт хүссэн ч, эс хүссэн ч бий болов. Хэрэг нь тодорхой ч халдашгүй эрхийн сүүдэрт дарагдаж, хилийн хориг тавихаас өөрийг хийж чадалгүй өдийг хүрсэн, “шүдгүй арслан” болтлоо хүчгүйдсэн тэд Ерөнхийлөгчийн үйлдэлд дөрөөлж хуулийн хайчинд оруулах боломж гарч ирэхийг эрх биш гадарлана. Улсын Ерөнхийлөгчөө хүртэл шалгаж байна гэсэн “шошго” утгаар нь сэлэм эргүүлж, таанц эргэх эрхийг өгч буйгаас өөрцгүй.

Энэ бүгдээс харахад албан тушаалаасаа буугаад шалгуулахаа мэдэгдсэн Ерөнхийлөгчийн улс төрийн нүүдэл зөвхөн хотын дарга асны мэдэгдлээс үүдэлтэй гэж харж, ойлгох нь өрөөсгөл юм. Монголын улс төрд, магадгүй олон толгойтой болтлоо эрх мэдэлдээ бялуурсан, мөнгөндөө сагасан МАН-ыг гордиролд нь оруулах Нэгдүгээр хүний алсын хараа байх гэвэл үнэнд илүү дөхнө.

Эцсийн дүндээ энэ бүx “Шударга ёс”-ны анхны шанг татсан хүн нь хэн болж үлдэх вэ? Маргаангүй Ерөнхийлөгч өөрөө болж үлдэнэ. Өөрөөр хэлбэл, өнөөдөртөө тэр бэрсээ түлхсэн төдий. Мэдээж “Ар нь түүз!” учраас...

С.Гандөл /baabar.mn/

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 9 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 21 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 38 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 46 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 49 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 54 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 59 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 1 цаг 4 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 16 цаг 3 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 16 цаг 7 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 19 цаг 52 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 20 цаг 6 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 20 цаг 18 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
С.Бямбадорж: Төрийн тамганы хөшөөг нурааж, АН тугаа тайрч ог... Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 81 дүгээр чуулганы Дөрөвдүгээр хор... Монголын музейн үзмэрүүд олон улсын үзэсгэлэнд тавигдлаа Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... Мотоцикл, мопедын хөдөлгөөнийг төв суурин газарт түр хугацаа... Шинжлэх ухааны академид “Чингис хаан” тэргүүн зэргийн одон г... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Элсэн манханыг тогтворжуулах, элсний нүүдлийг зогсоохоор ажи... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа
Top