x

Д.Эрдэмбилэг: “Эмээл” стадионыг 10 хоногт зураагүй, 10 жил толгойдоо бодож, судалгаа хийсэн

Төв цэнгэлдэхийн зураг төсөл шалгаруулах уралдаанд “Хийморь цогцолбор"-ын зураг төслөөр оролцож тэргүүлсэн “Хаус дизайн” компанийн дизайнер, Монгол Улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Д.Эрдэмбилэгтэй ярилцлаа.

-Юуны өмнө шинэ Төв цэнгэлдэхийн зураг төсөл шалгаруулах уралдаанд “Хийморь цогцолбор”-оор оролцож, тэргүүлсэнд баяр хүргэе. “14 хоногийн хугацаанд бүхэл бүтэн Цэнгэлдэхийн зураг төслийн уралдаан зарлалаа. Маш богино хугацаа” гэсэн олон сэтгэгдэл сошиалд яваад байсан. Та бүхэн зураг төслөө хэдий хугацаанд хийв?

-Баярлалаа. Хугацааны тал дээр хүмүүс их буруу ойлголттой яваад байгаа юм билээ. Жишээ нь, миний танил зураач хэлж байсан юм. Нэг хүн их өндөр үнэтэй зургийн захиалга өгчээ.

Гэтэл нөгөө хүн нь “Та одоо ийм үнэтэй зургийг 30-40-хөн минутад зурчихлаа шүү дээ” гэснийх нь хариуд “Үүнийг чинь би гучин жилийн туршлагаараа зурлаа шүү дээ” гэсэн байгаа юм. Үүнтэй л адилхан хүмүүс эргэлзээд байдаг л даа. Ер нь бол ажлын зураг, барилгын зураг нь гурван үе шатнаас бүрддэг.

Эхний үе шат нь концепт буюу санаагаа буулгах, хоёр дахь үе шат нь эскиз зураг, гуравдугаар үе нь ажлын зураг гээд энэ бүгд нийлээд иж бүрэн зураг болж байгаа юм. Хамгийн анхан шатны буюу концепт дизайн, санааны уралдаан зарласан.

Эмээл стадионыг арав хоногт зураагүй, арван жил толгойдоо бодож, судалгаа шинжилгээ хийж, олон архитектурчтай хамтран макет хийж туршиж үзэж байсан төсөл. Гучин жилийн туршлагаа гучхан минутад зурчихлаа гэдэгтэй адилхан зүйл.

-Хүмүүс стадионы зургийг хараад Монголын задгай салхинд тэсэх үү гэсэн шүүмжлэл их яваад байх юм?

-Инженерийн хийцүүдийн дотор их маргаан гаргадаг л даа. Сөрөг зүйл заавал явдаг. Энэ сөрөг мэдээллүүд ер нь мэргэжлийн бус түвшнийхнээс гарч ирдэг. Хүмүүст эргэлзээ төрүүлдэг, санаа зовдог байдаг л үзэгдэл.

-Зураг төслийн багт хэдэн хүн ажилласан бэ?

-Зураг төслийн багт хамтран ажилладаг гадаад дотоодын 2-3 байгууллагуудтай нэгдэн, санаа оноогоо нийлүүлж зурсан юм. Арваад хоногт зурж байгаагийн учир нь хүн хүчээ зөв хуваарилах явдал. Гурван баг нийлж ажиллаж байна гэдэг нь цаг хугацааг гурав дахин богиносгох бололцоог өгч байгаа юм.

-Хаус дизайн компани урьд өмнө нь ямар ямар барилгын зураг төслийг хийж байв. Улаанбаатарт танай зураг төслөөр баригдсан барилгууд бий юу?

-Манай хаус дизайн компани анх үүсэхдээ телевизийн нэвтрүүлэг, интерьер засал чимэглэл гэдэг чиглэлээр үүссэн. Сүүлдээ барилгын зураг төслийн компани болтлоо өргөжсөн. Эхний арваад жил интерьер дизайны ажил ихээр хийсэн.

Интерьер дизайны ажлууд бол үлддэггүй.Голдуу үйлчилгээний газар, цэнгээний газар, ресторан зэрэгт хийдэг. 3-5 жилийн хооронд дандаа өөрчлөгддөг учраас бүтээллэг чанар байхгүй болоод зөвхөн зураг л үлддэг. Томхон бүтээн байгуулалтуудаас гэвэл Цонжинболдогийн морьт хөшөө цогцолбор, Майдар цогцолборын зураг төслийг гаргасан. Одоо бол Хэнтий аймагт байгуулагдаж байгаа бүтээн байгуулалтын зураг төсөл дээр ажиллаж байна.

-Зураг төслийг гаргасны дараа тэр барилга баригдахаар болбол дуустал нь хамтарч ажиллах ёстой юу?

-Үгүй. Зураг төслөө гаргасны дараагаар тусгай зөвшөөрөлтэй барилгын компани бүтээн байгуулалтынхаа ажлыг хийдэг. Харин зураг төслийн компани нь авторын хяналт гээд цалинт ажлаа хийгээд явдаг.

-Хийморь цогцолборыг барьж байгуулахад санхүү тооцооны тал дээр танай компани ажиллах уу?

-Зураг төслийн санаа дэмжигдсэн юм чинь хотын захиргаа, Засгийн газар хамтраад зураг төслийн компаниуд дунд жинхэнэ зураг төслийн тендер зарлах байх. Тендерт шалгарсан компани зураг төслөө хийсний дараа иж бүрэн зурагтай болсноор хөрөнгө оруулалтын техник эдийн засгийн үндэслэлийг хийж, түүний дараа гадна дотны хөрөнгө оруулалтын талаарх асуудлыг ярьж эхэлнэ. Ийм үе шаттай явдаг.

-Хийморь цогцолбор нь үндэсний хэв шинжийг хадгалсан, эмээлийг дэлгээд тавьчихсан юм шиг энэ санаа анх яаж төрсөн бэ?

-Би архитектур дизайны салбарт олон жил ажиллаж байна. Бид хаана ч ялгарах архитектурын онцлогтой болж хөгжих ёстой. Эмээл нь архитектурлаг хэлбэртэй юм байна лээ. Морь, хүн хоёрын харилцааны холбоосны үүргийг гүйцэтгэдэг.

Миний бага нас хөдөө өнгөрсөн л дөө. Өвгөчүүлийн яриаг их сонсдог байлаа. Аянга цахиж, хүчтэй аадар бороо орох үед маш том том мөндөр ордог. Тэр үед эмээлийн бүүргээ толгой дээгүүрээ тавьж, гөлмөөр нь нуруу цээжээ хамгаалдаг байсан гэдэг. Эмээлээр хамгаалж чадаагүй хүмүүс нь эгэмний ясаа хуга цохиулах, нуруу гэмтэх зэргээр хүнд гэмтэл авдаг байсан гэх хууч ярианууд миний ой санамжид их суусан юм шиг байна.

Уламжлалаа ярих юм бол Монголын дайчид. цэргүүд хол замд аян дайнд явахдаа эмээлээ дэрлэж унтдаг. Одоо ч хөдөө шөнө адуу манаж байгаа залуус эмээлээ дэрлэж унтахад нөмөртэй, нөөлөгтэй байдаг гэдэг. Гэх мэтчилэн олон санаануудаас үүнийг нь архитектурлаг талаас нь инженерийн хийц талаас нь ашиглавал яасан юм гэж бодсон.

Инженер талаасаа бол олон жилийн ажиглалтаас харахад Цэнгэлдэх хүрээлэнгийн дээврийг тогтооно гэдэг хэцүү. Дэлхий даяар Цэнгэлдэх хүрээлэнг хийхэд битүү дээврийн хийц маш том сорилт болдог. Дээврийг тогтооход заавал багана шаарддаг.

Баганатай стадион байж болохгүй учраас дэлхийн стадионы тал хувь нь дээвэргүй задгай байдаг. Дээврийг баганагүйгээр яаж тогтоох вэ гэдэг дээр миний олон жил бодсон зүйл бол дүүжин гүүрний систем юм уу даа. Дүүжин гүүрийг троссоор асар хол зайд ямар ч баганагүй дээш нь татдаг аргыг их ажигласан. Үүнийг стадионы дээвэр хийх аргад ашиглаж болох юм уу даа гэж бодсон.

Арк хэлбэрт оруулаад хоёр тийш нь хүчтэй татахад дунд нь дээврийн хийцийг өргөх физикийн үйлчлэл харагдаж байгаа юм. Үүнийгээ би эмээлийн хийц дээр хоёр бүүргээр нь арк хэлбэрийн татанги үүсгээд түүн дээрээсээ дээврээ даалгах инженерийн санаа л зурчихаад байгаа нь энэ.

-Улаанбаатар хотод үндэсний хэв шинжийг хадгалсан барилга байдаггүй шүү дээ?

-Одоогоор алга л байна. Энэ нь архитектуруудын маань боловсролын түвшинг нэг талаас харуулж байгаа, нөгөө талаас захиалагч нар маань өөрсдөө үндэсний архитектураа үгүйсгээд байх хоёр талтай. Сүүлийн үед гадны архитектурыг их дуурайдаг болчихсон.

1990 оноос өмнө Оросын зураг төслөөр явдаг байсан учраас Орос хот байгуулалттай болж хөгжсөн. Одоо ч Улаанбаатар хотын тавин хувь нь орос барилгын стильтэй. Үүнээс хойш зах зээлийн эдийн засагт шилжээд хүмүүс гадагшаа дотогшоо яваад ч тэр юм уу, мэдлэгийн хүрээгээ тэлсэнтэй холбоотой Европын архитектурын чиг хандлага орж ирсэн.

Мэргэжил нэгт гадны архитекторууд маань айлчлалаар ирэхдээ ёгт маягаар шүүмжлэлийг хэлдэг. Танай хотод ирэхээр бид нар Европынхоо л байшинг олж хардаг. Танайх Азийн түүхтэй орон, архитектурын хувьд ялгарах юм байхгүй дуураймал хот болж хөгжиж байна. Нэг тал нь Оросын хот болж харагдаад, нөгөө тал нь европын муухан дуураймал архитектурууд зонхилж байна гэсэн нөхөрсөг шүүмжлэлийг хэлдэг.

Би хувьдаа бусдаас ялгарах өөрийн гэсэн онцлогийг тусгасан архитектурыг гаргаж ирэх ёстой юм байна гэж бодож явдаг. Нэг “Морин хуур” цамхаг төсөл юм. Үндэсний бэлгэ тэмдэг болохуйц архитектураа гадны орныг дуурайлгүй өөрийн өв соёлыг тусгахаар зарчмыг баримтлан ажилладаг.

-“Морин хуур” төсөл гэж ярилаа. Энэ төслийн тухай дэлгэрэнгүй ярихгүй юу?

-Улаанбаатар маань өөрийн бэлгэ тэмдэггүй яваад байгаа хот. Улаанбаатар хотын бэлгэ тэмдэг хийх логоны уралдаан зарладаг л даа. Түүнийг харж байхад олигтой зүйл гардаггүй.

Жанрайсагийг тавьсан лого, хангарьд дүрсийг ашигладаг. Сүхбаатарын хөшөөг лого болгох гэж оролдсон. Үүнийг нь харахаар нэг бол улс төрийн сэдэлтэй, нөгөө талаар хэт шашны талыг баримталсан лого болчихоод болж өгдөггүй.

Гадны орнууд архитехтурын бүтээлээ лого болгодог. Парис бол Эйфелийн цамхгаар, Нью-Йорк хот эрх чөлөөний хөшөөгөөрөө ч гэдэг юм уу. Манайд бэлгэ тэмдэг болсон архитектур юу байж болох вэ гэж олон жил бодсоны нэг нь морин хуур. Морин хуур өөрөө бас л архитехтурлаг хийцтэй хөгжмийн зэмсэг юм байна. Үндэсний, давтагдахгүй гэдэг утгаараа бэлгэдэл болж болох юм.

Мөн үндсэн хийцлэл хэлбэр нь Эйфелийн цамхагтай төстэй байгуулалттай. Архитехтурын хувьд тогтоц их сайтай санагдаж, үүнийгээ ажил болгоод явъя гэж нэг талаасаа бодсон.

Хоёрдугаарт, аливаа нийслэл хотууд хотоо дээрээс нь харах (skyscriper) нэг байгууламжтай байж, түугээрээ аялал жуулчлалыг ихээхэн хөгжүүлдэг юм байна. Морин хуурыг хотоо дээрээс нь харах эдийн засаг, бэлгэ тэмдэг гэсэн хоёр талаас нь харж, бодож хийсэн төслийн санаа.

-Цаашид ер нь танд үндэсний хэв шинжийг харуулсан зураг төслийн санаа байгаа юу?

-Байгаа. Би өөрөө дизайнер хүн учраас нийгмийн сэдэвтэй зураг төслүүдийг их оролддог. Улаанбаатар хотын утаа автомашины түгжрэлийг шийдэх төслийг олон жил нухаад явж байна. Энэ төсөл маань говь цөлд морины дүрсийг маш томоор харуулах мод тарих фермийн аж ахуйг хослуулсан төсөл юм. Ингэснээр Улаанбаатар хотын хүн амын дөрөвний нэг нь хөдөө орон нутагт гарч ажиллах боломжтой гэх тооцоолол гараад байна.

Нэг талаасаа энэ төсөл хөдөө аж ахуйн өрхийн үйлдвэрлэл, нөгөө талаасаа аялал жуулчлалаар мод тарих хүсэлтэй жуулчдыг татах бас нэгэн хөшүүрэг. Ийм чиглэлээр “Ногоон морь" төслийг хөгжүүлэн ажиллаж байна. Энэ бол ландшафт архитехтурын төрөл. Үүнийг хэрэгжүүлэх гээд олон жил явж байна даа.

Өдрийн сонин

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
ЦААШ ҮЗЭХ
iШинэ мэдээ
У.Хүрэлсүх: Ямар их ХАРИУЦЛАГАТАЙ ард түмэн болохоо энэ цагаан сараар ХАРУУЛЦГААЯ 8 цаг 35 минутын өмнө Гахай жилийн ОНЦЛОХ 10 үйл явдал 11 цаг 13 минутын өмнө Сар шинийн баяр, амралтын өдрүүдэд нийтийн тээврээр ҮЙЛЧЛЭХГҮЙ 23 цаг 59 минутын өмнө 400 гаруй хоригдол шинээр коронавирусийн халдвар авчээ Өчигдөр 18 цаг 33 минутад БНХАУ дахь Монголын ЭСЯ Ухань хотын эмнэлэгт хандив өргөв Өчигдөр 18 цаг 26 минутад Өндөр хүчин чадал зөөврийн дижитал рентген аппаратыг эмнэлгүүдэд хүлээлгэж өглөө Өчигдөр 18 цаг 07 минутад Багануур дүүргийн халдвартын эмнэлэг 30 ортой 15 тусгай тасаг бэлджээ Өчигдөр 16 цаг 45 минутад БНХАУ-ын 54 иргэнийг өөрсдийнх нь хүсэлтээр нутаг буцаалаа Өчигдөр 15 цаг 22 минутад "Улаанбаатар төмөр зам" орон нутгийн зарим чиглэлээ ЦУЦАЛЛАА Өчигдөр 13 цаг 48 минутад БНСУ-аас ирсэн зургаан оюутнаас коронавирус илэрсэнгүй Өчигдөр 13 цаг 25 минутад "Хотол төгс" хэмээх "Төмөр хулгана" жилийн үхэр хөтөлсөн хүн Өчигдөр 12 цаг 50 минутад ЭМЯ: Халдвар авсан НЭГ хүн 384 хүнд тараах боломжтой Өчигдөр 12 цаг 36 минутад Би дундажаас дээгүүр Өчигдөр 10 цаг 13 минутад Баян-Өлгий аймаг ОРОХ, ГАРАХ хөдөлгөөнийг хязгаарлана Уржигдар 17 цаг 44 минутад Гол, мөрний мөсөн дээгүүр зорчихгүй байхыг анхааруулав Уржигдар 17 цаг 30 минутад Өмнөд Солонгос улсад 156 хүн коронавирусийн халдвар авчээ Уржигдар 17 цаг 19 минутад Жүжигчин Ж.Баясгалан АН-д гишүүнээр элслээ Уржигдар 16 цаг 49 минутад Коронавирус: Долоон сартай нярай бүрэн эдгэрчээ Уржигдар 16 цаг 26 минутад Урт цагааны барилгыг нураах эсэх асуудлыг НИТХ-аар шийдэгдэнэ Уржигдар 15 цаг 57 минутад “Иргэний тэтгэвэр барьцаалсан зээлийн төлбөрийн үүргийг үнэт цаасаар төлөх тухай гэрээ”-нд гарын үсэг зурлаа Уржигдар 15 цаг 19 минутад И Ёо Хун: Хоёр орны харилцааг стратегийн шинэ түвшинд хүргэхийн төлөө ажилна Уржигдар 15 цаг 01 минутад Ардчилал шинэчлэлийн нам Монгол улсад бүртгэлтэй 36 дахь нам боллоо Уржигдар 13 цаг 23 минутад Х.Алтанхуяг: У.Хүрэлсүх ээ, хэзээ сэлмээ сугалж, хулгайч гишүүдийнхээ толгойг цавчих гэж байна Уржигдар 13 цаг 14 минутад Сар шинийн баярын өдрүүдэд цахим гүйлгээний шимтгэл авахгүй гэв Уржигдар 12 цаг 59 минутад Урт цагааны үйл ажиллагааг ЗОГСООХ шийдвэр гарлаа Уржигдар 12 цаг 43 минутад С.Чинзориг: Тэтгэврийн зээл олгож эхэлсэн нь хорио цээрийн дэглэмд саад учруулахгүй Уржигдар 12 цаг 36 минутад Говь-Алтай аймгийн засаг даргыг ажлаас нь чөлөөлжээ Уржигдар 12 цаг 18 минутад Тавантолгойн ордын хөрөнгө оруулалтын гэрээ “хорлон сүйтгэх ажиллагаа” байсан уу? Уржигдар 12 цаг 17 минутад Шинэ гүүрэн гарцыг “ОЛИМПИЙН ГҮҮР” хэмээн нэрлэхээр боллоо Уржигдар 12 цаг 03 минутад Бага насны хоёр хүүхэд гэртэйгээ шатаж нас баржээ Уржигдар 11 цаг 34 минутад Эрдэмтдийн үзэж буйгаар хоёрдугаар сарын сүүл үед вирусийн тархалт оргил цэгтээ хүрнэ Уржигдар 11 цаг 13 минутад ҮАБЗ алт цэвэршүүлэх нэрээр мөнгө угаах төслийг мэдсэн үү? Уржигдар 10 цаг 38 минутад Элчин сайд Т.Жанабазар Шведийн Цог Жавхлант Хаанд итгэмжлэх жуух бичгээ өргөн барив Уржигдар 10 цаг 22 минутад Импортоор авах улаан буудайг 100 мянган тонноор нэмэв Уржигдар 09 цаг 50 минутад Сайншанд хотод 3D кино театр ашиглалтад орно Уржигдар 09 цаг 24 минутад Чай Вэньруй: Хятадын ард түмэн хүний ач тусыг мэддэг, ачийг нь ч хариулдаг Уржигдар 09 цаг 11 минутад Хөл хорионы ХАТУУ ДЭГЛЭМ халдварын тоо буурахад нөлөөлж байна Уржигдар 08 цаг 54 минутад Хууль бусаар мод бэлтгэсэн 13 үйлдлийг илрүүлжээ Уржигдар 08 цаг 45 минутад ХНХ-ын сайд С.Чинзориг цаг үеийн асуудлаар мэдээлэл хийнэ Уржигдар 08 цаг 25 минутад Ихэнх нутгаар цасан шуурга шуурч, хүйтэн байна Уржигдар 08 цаг 05 минутад Хамба лам Д.ЧОЙЖАМЦ: Хуурч мэхэлсэн, худал амласан, залилсан хүн ХУЛГАНА жилд хол явахгүй 2020-02-20 18:36 Амгалан амаржих төвд ӨББ-ын сургалт зохион байгуулав 2020-02-20 18:10 Гарааны бизнес, энтрепренерийн хөгжлийн хүрээлэнгийн төлөөлөгчидтэй уулзав 2020-02-20 17:57 Орос, Герман эрдэмтэдтэй Монгол эмч нар хамтран ажиллав 2020-02-20 17:05 МИАТ компани Бангкок болон Токио чиглэлийн зарим нислэгүүдээ цуцаллаа 2020-02-20 16:54 Өнөөдрөөс тэтгэврийн зээлийг ЗУРГААН сараар олгож эхэллээ 2020-02-20 16:45 Газраа бэлэн орон сууцаар сольсон эхний айлууд ТҮЛХҮҮРЭЭ гардаж авлаа 2020-02-20 16:25 Хот руу орж, гарч байгаа хөдөлгөөнийг бүрэн автомат системээр хянаж байна 2020-02-20 16:11 Байгалийн хийн хоолойг Монголын нутгаар дамжуулах асуудлаар ажлын хэсэг байгуулжээ 2020-02-20 15:54 “Амгалан дулааны станц”-ийг төрийн өмчит компани болгожээ 2020-02-20 15:46
iИх уншсан
Тавантолгойн ордын хөрөнгө оруулалтын гэрээ “хорлон сүйтгэх ... Х.Тэмүүжин: Монгол улсад хуулийн гэхээсээ илүү хувь хүний за... "Хотол төгс" хэмээх "Төмөр хулгана" жилийн үхэр хөтөлсөн хүн... Би дундажаас дээгүүр З.Энхболд, Сү.Батболд нарын “зассан зам” Хамба лам Д.ЧОЙЖАМЦ: Хуурч мэхэлсэн, худал амласан, залилсан... ҮАБЗ алт цэвэршүүлэх нэрээр мөнгө угаах төслийг мэдсэн үү? Ялахгүй гэсэн сонгуулиасаа ялж гарах нь улс төр юм Н.Энхболд: Аймаг дангаараа зам хаах шийдвэр гаргах эрх байхг... М.Оюунчимэг: Байгалийн баялгийг тэгш хуваарилах нь ардчиллын... Эрүүдэн шүүх улс төрийн шоглоом Хэдэн хүн шоронд хийгээд сонгогдоно гэвэл үгүй шүү, Ерөнхий ... Цагаан сарын аатай, адтай, аагтай яриа "Эрүүл ухаантай удирдагч нар бий бол эмнэлгийн талаар зөв ши... Сэтгэл байвал утаанаас ч сална Ерөнхий сайдын толгой хаана вэ? Х.Тэмүүжин: Хонгилыг нураах боломж Ц.Элбэгдоржид байсан, одо... Зургаан аймаг ОРОХ, ГАРАХ хөдөлгөөнийг хязгаарлалаа Бурхан ба үрэл Ухань хотын эмнэлгийн дарга коронавирусийн халдвараар нас ба...
Top