Парис хотын түүхэн дурсгалын нэг Эйфелийн цамхаг ням гарагт ойгоо тэмдэглэжээ.Одоогоос 130 жилийн өмнө 1899 оны гуравдугаар сарын 31-нд цамхгийн нээлт болж байжээ. Эйфелийн цамхгийг 1899 оны дэлхийн үзэсгэлэнд зориулан босгосон юм.

"Франц 300 метрийн тугны иштэй цорын ганц орон болно!" гэж Гюстав Эйфель 1886 онд өөрийн төслөө хэрэгжих болсныг мэдээд дуу алдаж байжээ. Өдгөө Эйфелийн цамхаг (la tour Eiffel) нь хамгийн танил уран барилгын байгууламж болсон. Зохион бүтээгч нь өөрөө түүнийг 300 метрийн цамхаг гэж энгийнээр нэрлэж байв. Эйфелийн цамхгийг эхнээс нь түр хугацааных гэж барьсан ба тэр Дэлхийн үзэсгэлэнгийн хаалга болон хамгийн өндөр тугны иш болох ёстой гэж босгосон юм. Үзэсгэлэнгийн хаалтаас хорин жилийн дараа түүнийг буулгах ёстой байлаа. Эхнээсээ Эйфелийн цамхгийг 1889 оны Парисийн дэлхийн үзэсгэлэнгийн нээлтээр Марсын талбайд хоёр жилийн дотор босгох түр хугацааны төхөөрөмж гэж босгохоор төлөвлөсөн байлаа.

1889 оны гуравдугаар сарын 31-нд өнөөгийн Францын бэлгэдэл болсон цамхаг дээр Францын зохион бүтээгч Густав Эйфель төрийнхөө далбааг мандуулан нээжээ.

Тийм сүртэйгээр нээлт нь эхэлсэн байгууламж үзэсгэлэнгийн гол хаалга болох ёстой байв. Дэлхийн үзэсгэлэн нь 1889 онд  францын хувьсгалын 100 жилээр зохион байгуулагдсан юм. Түүний босгоход 7,8 сая франк зарцуулсан нь үзэсгэлэнгийн үеэр нөхөгдөж чаджээ. Цамхаг одоо жилдээ долоон сая хүн сонирхдог гэхээр тийм орлоготой бүтээмж хийсэн гэдгээ Эйфель огт мэдээгүй байсан байх.

Гэтэл уг цамхагт байрлуулсан радио антеннууд түүнийг аварсан гэж болно. Дөч гаруй жилийн турш уг цамхаг нь дэлхийн хамгийн өндөр байгууламж байлаа.

Өнөөдөр радио, телевизээс гадна шуурхай холбооны  гол антеннууд байгаа. Бас тэнд цаг уурын нэг чухал станц байрлан агаарын бохирдлын хэмжээг хэмждэг болжээ.

Сонирхолтой баримтууд:

• Цамхгийг барьж эхлэхэд урлагийн олон зүтгэлтнүүд тэдний тоонд зохиолч Ги де Мопассан, хөгжмийн зохиолч Шарль Гуно нар эсрэг байсан ба металл байгууламж нь хотын уран барилгыг дарагдуулан нийслэлийг муухай болгоно гэж байжээ.

• Өнөөдөр Гюстав Эйфелийн цамхгийн өндөр нь телевизийн антеннын хамт 324 метр

• 1889 онд нээгдэхдээ дэлхийн хамгийн өндөр байгууламж байв.

• Цамхгийн металл байгууламж нь 7300 тонн. Металл биш материалыг оруулсан түүний жин нь нийтдээ 10 мянган тонн болдог.

• Цамхаг нь гурван тавцантай. Тэд 60, 140, 275 метрийн өндөр байдаг. Үзэгчид 1792 шатаар эсвэл цахилгаан шатаар дээш гарч болно. 1899 онд суурилуулсан Fives-Lill компанийн хоёр түүхэн цахилгаан шат өнөөдөр ч ажилтай байгаа. Цамхагт нэг удаа 10,4 мянган хүн байх даацтай гэдэг.

• Цаг агаар цэлмэг байхад Эйфелийн цамхгаас Парис хотын захыг хүртнл 70 км-ын зайд харах боломжтой. Хүчтэй салхитай үед цамхгийн дээд хэсэг ойролцоогоор 15 см хүртэл ганхалттай байдаг гэнэ. 

• Өдгөө цамхгийг барьснаас нь хойш 250 сая хүн тэнд гарчээ.

• 2012 онд цамхгийг түүх, соёлын мөн оруулдаг орлогоос нь үнэлэн 435 тэрбум еврогоор үнэлсэн нь Европын хамгийн үнэтэй байгууламж болжээ.

• Цамхгийг өнөөгийн байдалд оруулахад дээд чанарын пудлингийн болдын 18038 хэсгээс холбож өгчээ. Түүнийг долоон жилд нэг удаа ердийн багсаар хүрлийн гурван өнгөөр буддаг. Хамгийн бүдэг өнгө нь доороос эхлэн дээш цайрч явдаг ажээ. 

• Эйфелийн цамхгийн хананд нь 72 алдартай орчин цагийн франц эрдэмтдийн нэрийг тэмдэглэсэн байдаг.

• Цамхагийг барих үеэр нэг ажилчин өндрөөс унан нас баржээ. Өөр нэг эрдэмтэн бүтээсэн шүхэр костюмаа турших гэж дээрээс харайгаад өнгөрсөн түүхтэй. Цамхагийн түүхэнд тэндээс санаатайгаар  харайн амиа егүүгэгчдийн тоо 400 орчим гэнэ.

• Өнгөрсөн зууны 20-30-аад онуудад цамхаг бараг арваад жил "Ситроен" компанийн рекламын “самбар” болж байжээ.

• Цамхагт Томас Эдисон, Адольф Гитлер зэргийн нэртэй хүмүүс гарч байж. Эйфелийг “орчин үеийн инженерийн урлагийн ер бусын асар том бүтээлийг хийсэн эрэлхэг” бүтээлч гэж Эдисон сэтгэгдлээ бичин үлдээсэн байдаг байна. Гитлерийн хувьд фашистууд Парисийг эзлэхийн өмнө цахилгаан шатыг нь францчууд эвдлэн зогсоосон байсан тул тэр явгаар дээш гарчээ.

• 1944 онд цахилгаан шатыг засаад холбоотны цэргийнхнийг үнэгүйгээр дээш гаргаж байв.

• Цамхгийн харицсан эзэн нь “Эйфелийн цамхагийн ашиглалтын нийгэмлэг” юм. Цамхаг түүхэндээ хориод удаа эзнээ сольжээ. Хоёр ч удаа Виктор Люстиг гэдэг зальтан цамхгийг төмрийн хаягдал хэмээн худалдсан байлаа. Мөн тэрээр туслана гэж мөнгө аваад эздийг нь солих цагаар хүмүүсийг хууран алга болж байжээ.

• Бүтэн жилийн турш өдөржин шөнөжин ямар ч цаг агаарт олон нийтэд онгорхой. Ганцхан түүний зургийг шөнө авахад тусгай зөвшөөрөл хэрэгтэй. Шөнийн гэрэлтүүлгийг нь SETE компани харицдаг тул шөнийн зургийг нь нийтлэхэд компаниас бас зөвшөөрөл авдаг байна.