Завхан аймагт эрт үеэс нутагшсан баданга хүдэр (Capreolus pygargus) өнөөдөр мөхлийн ирмэгт тулж, биологийн олон янз байдалд учирч болзошгүй аюулыг илтгэх болсон талаар Отгонтэнгэрийн улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргаа мэдээллээ. Жил бүр хийгддэг ажиглалт, судалгааны үр дүнд сүүлийн хэдэн жилд биеэр нь харсан тохиолдол байхгүй, зөвхөн мөр, баас зэрэг ул мөр нь Ямаатын эх орчмын ойд илэрсэн байна.

Баданга хүдрийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр судлан хамгаалах, өсгөх үржүүлэх шаардлагатайг олон улсын болон дотоодын судлаачид онцолж байна. Олон улсын CITES-ийн II хавсралтад, IUCN-ийн “эмзэг” ангилалд бүртгэгдсэн энэ амьтан Монголын хөхтөн амьтдын Улаан дансанд “устаж болзошгүй” хэмээн үнэлэгджээ.

Баданга хүдрийн ховордлын шалтгаанд:

• хууль бус агнуур,

• ой хээрийн түймэр,

• амьдрах орчны доройтол
  шууд нөлөөлсөн гэж мэргэжилтнүүд үзэж байна. Мөн нутгийн туршлагатай байгаль хамгаалагчид, малчдын ярьж буйгаар сүүлийн гурваас таван жилд биеэр тааралдаагүй гэнэ.

Завхан аймагт хэрэгжсэн “Монголын унаган байгалийн хүлцэл, тогтворжилтыг хангах нь” төсөл баданга хүдрийг сэргээн нутагшуулах зорилгоор Тосонцэнгэл суманд ажил эхлүүлсэн ч тодорхой үр дүнд хүрээгүй. Энэ нь тус бүс нутгийн экосистемийг сэргээх, биологийн олон янз байдлыг хамгаалах чухал алхам байх байлаа.

Одоо баданга хүдрийг олон нийтэд таниулах, түүний ач холбогдлыг ойлгуулах, мөн орон нутгийн иргэдийн байгаль хамгааллын мэдлэгийг нэмэгдүүлэх үйл ажиллагааг өргөн хүрээтэй явуулж байна. Үүнд цахим мэдээлэл, хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл ашиглаж, нийгмийн ухамсрыг дээшлүүлэхийг зорьж байгаа аж.

Мөн амьтныг хамгаалах хамгийн үр дүнтэй арга зам нь орон нутгийн нөхөрлөл, малчдын бүлгүүдтэй хамтран ажиллах явдал гэдгийг онцоллоо. Мал аж ахуйгаар амьжиргаагаа залгуулдаг иргэд өөрсдөө биологийн олон янз байдал, байгалийн баялгаа хамгаалах үйл ажиллагаанд голлон оролцох нь байгаль хамгааллын тогтвортой байдлыг хангахад чухал үүрэгтэй гэж үзэж байна.

Түүнчлэн хамгаалалтын байгууллагууд тухайн бүс нутагт автомат камер байршуулж, хууль бус агнуур, хүдрийн байршил зэргийг хянаж эхэлжээ. Энэ нь хүдрийг хууль бусаар агнахаас сэргийлэх нэг арга болж байгаа юм.

Эх сурвалж: Otgontenger.gov.mn, IUCN, CITES.