x

Үнэнч бус Казахстан дараагийн түрэмгийллийн "бай" болно гэв

Орос Украин руу довтолсон цагаасаа хойш дайсныхаа тоог нэмээд зогсохгүй найз нөхдөө ч алдаж байна. ЗХУ-ын өв уламжлалын ачаар Оросын арын хашааны нэг хэсэг гэгддэг байсан Төв Азийн зарим улс Москвагаас холдож эхэлжээ.

Улмаар хурцадмал байдал нэмэгдсээр байна. Тажикистаны Ерөнхийлөгч Эмомали Рахмон өнгөрсөн аравдугаар сард Владимир Путинд дээд хэмжээний уулзалтын үеэр хэлэхдээ, Манай улсад "илүү их хүндэтгэл" хэрэгтэй гэж хэлж байсан. Есдүгээр сард болсон Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын бага хурал дээр Киргизийн Ерөнхийлөгч Садыр Жапаровыг Путин уулзалтын өмнө хүлээсээр байв. Мөн өнгөрсөн долоо хоногт НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейд Москвагаас Украинд дайны нөхөн төлбөр төлөхийг шаардсан санал хураалтад Оросын гэрээний холбоотон Армен, Казахстан, Киргизстан, Тажикистан дөрвөн улс түдгэлзсэн юм.

"Төв Азийн бүгд найрамдах улсууд Оросын нөлөөнөөс ангид байхыг үргэлж хүсч ирсэн. Орос Украинд ганхаж байгааг хараад тэд боломжоо мэдэрсэн” гэж Вашингтоны Хадсон институтын Төв болон Өмнөд Азийн асуудал хариуцсан захирал Хусаин Хаккани хэлжээ.

Тэдэн дунд Казахстан хамгийн их зоригийг харуулж байна. Бүс нутгийн олон хүмүүс эхэндээ болгоомжтой алхаж байв. Хэн ч Путиныг ил тод шүүмжлээгүй бөгөөд аюулгүй байдлын хувьд Оросын цэргүүдээс хамааралтай Киргизстан, Тажикстан улсууд ялангуяа нам гүм байв. Гэвч Төв Азийн хамгийн том эдийн засагтай Казахстан тэргүүлж, Украины нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдлыг дэмжиж байгаагаа зарлав. Удалгүй бүс нутагтаа хоёр дахь том эдийн засагтай Узбекистан ч мөн адил дагав.

Казахстаны Ерөнхийлөгч Касым-Жомарт Токаев нэг жилийн хугацаанд дээд албан тушаал хашиж, ням гаригт долоон жилийн хугацаатай сонгогдлоо. Тэрээр Оросын түрэмгийллийг дэмжихээс удаа дараа татгалзаж, Казахстаны нийслэл Астана Украины Луганск, Донецк мужуудын Оросын үйлдвэрлэсэн “тусгаар тогтнолыг” үгүйсгэсээр ирсэн.

Энэ дохио нь зөвхөн дипломат шинжтэй байсангүй. Эх орондоо Астана дэлхийн 2-р дайнд Зөвлөлтийн Улаан арми нацистуудыг ялсантай холбогдуулан жил бүр болдог зуны парадыг цуцалж, Оросыг дэмжигч Украины эсрэг үзэлтнүүдийн хэрэглэж байсан цэргийн "Z" тэмдгийг хориглов.

Гэхдээ хамгийн анхаарал татсан зүйл бол Москвагийн хүсэлтээр Казахстан Украин руу цэргээ оруулахаас татгалзсан явдал байв. Энэ нь өнгөрсөн нэгдүгээр сард Оросын цэргүүд түүнд туслахаар ирэх үед хүчирхийллийн бослогоос дэглэмээ аварсан Токаевын хийсэн гайхалтай алхам байв.

Мэргэжилтнүүд Токаевын сүүлийн үеийн алхамууд болон сонгуулийн шинэ мандатыг харгалзан түүнийг Москвагаас холдох байх гэж найдаж байна.

Хусаин Хаккани "Бүс нутгийн хамгийн том, цэцэглэн хөгжсөн, нөлөө бүхий тоглогчийн хувьд Казахстан илүү стратегийн бие даасан байдлаа баталгаажуулж байх шиг байна" гэж хэлэв.

Гэхдээ Токаев бас л эргэлзэх асуудалтай тулгараад байна. Казахстан нь Оростой хиллэдэг хоёр дахь том улс, тэдний хил 4750 миль урт үргэлжлэн. Тус улс нь 19 сая хүн амын дөрөвний нэгийг бүрдүүлдэг Украины дараа орох хоёр дахь том Орос үндэстэн юм.

Орос үндэстнийг хамгаалах гэсэн үндэслэлээр Украин руу довтолж байгаа нь Оросын цөөнхтэй Төв Азийн аль ч улсыг сандаргах зүйл юм. ОХУ-ын Ерөнхийлөгч асан, Путины нэг хэсэг Дмитрий Медведев Казахстаныг “хиймэл” орон гэж нэрлэж, Украины тухай Путины хэлснийг давтаж байна. Оросын засгийн газар болон хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд дэх дайныг дэмжигчид Казахстаны эсрэг үг хэллэгээ нэмэгдүүлж, тус улсыг үнэнч бус байна гэж буруутгаж, тэр ч байтугай түрэмгийллийн дараалалд орно гэж мэдэгдэв.

Түүнчлэн Казахстаны импорт, экспортын ихэнх нь Оросоос хамааралтай байдаг. Казахстан бол дэлхийн 10 дахь том эрчим хүч үйлдвэрлэгч бөгөөд газрын тос, байгалийн хийн хэрэглээнийх нь 95 хувь нь ОХУ-ын хяналтанд байдаг, Москвагийн дур зоргоороо унтраасан ч чадах дамжуулах хоолойгоор дамждаг. Тэгвэл Астана Оросоос хараат байдлаа хэрхэн эгдүүцэлгүйгээр бууруулах вэ?!

Ингэхийн тулд зөв найз нөхөдтэй байх нь чухал. Бүс нутгийн хүнд жингийн хувьд Хятад, Турк энэ орон зайг ажиглаж байгаа ч тэд бас цохиж байна. БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин, Туркийн Ерөнхийлөгч Режеп Тайип Эрдоган нар Казахстаны “тусгаар тогтнол, нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдлыг” дэмжиж байгаагаа саяхан илэрхийлсэн.

Хэрвээ түлхэж өгөх юм бол Хятад Оростой "хязгааргүй" найрамдалт харилцаагаа бодвол шууд оролцохгүй байх байсан. Харин Турк улсуудын байгууллага, тэр байтугай цэргийн тагнуулын хамтын ажиллагаагаар дамжуулан Казахстантай холбоотой байдаг Турк үүнд туслах болов уу!

Төрөлжүүлэх нь гол зүйл юм. Казахстан хоёрдогч хориг арга хэмжээ авч, барьцааны хохирол болохоос зайлсхийхийг хүсч байна. Тиймээс Астана шинэ түншүүд, эрчим хүчний замууд, дипломат харилцаа зэрэг шийдлүүдийг эрэлхийлж байна. Дахин хэлэхэд, Хятад, Турк улсууд шинэ хөрөнгө оруулалт, дэд бүтэц, аюулгүй байдлын асуудлаар казахуудтай гэрээ байгуулснаараа тэргүүлж байна.

Казахстаны ухаалаг "олон вектор" гадаад бодлого нь сүүлийн хэдэн арван жилд Хятад болон барууны орнуудтай хамтран ажиллахад тусалсан бөгөөд энэ нь Астанад ашигтай гэж шинжээчид үзэж байна. Казахстаны газрын тос, байгалийн хий Оросоор дамжин урсаж байхад танк, төмөр замын тээврийн хэрэгслийн хэрэглээ нэмэгдэж байгаа нь эрчим хүчний экспортын 5 хувийг эзэлж байна. Эдгээрийг өсгөж, Оросыг бүхэлд нь тойрч Хятадыг Европтой холбох “дунд коридор”-оо сайжруулах санаа байгаа ч Оросын тойрог замаас төрөлжүүлэх нь тийм ч хямд биш юм.

Орос улс өөрийгөө Төв Азийн орнуудад том ах гэж боддог бөгөөд зүгээр ч нэг холдохгүй. Москва бүс нутгийг цэргийн хүчээр дэмжсэн дипломат хяналтаар хянадаг. ШХАБ (Хятадтай хамтран тэргүүлдэг) зэрэг бүс нутгийн форумууд үүнийг хамгаалах боломжийг олгодог бол Хамтын аюулгүй байдлын гэрээний байгууллага гэх мэт аюулгүй байдлын гэрээнүүд үүнийг хууль ёсны болгодог. Киргизстан, Тажикистан дахь цэргийн баазаа хадгалах нь үүний зэрэгцээ булчингаа чангалж байна.

Астана худалдаа, дипломат харилцаагаа төрөлжүүлж болох ч улс төр, соёл, эдийн засгийн хэлхээ холбоо нь Оростой ойр байгаа нь Казахстан Оросын нөлөөллөөс бүрэн мултрахын төлөө тэмцэнэ гэсэн үг юм.

Б.Бүжлхамаа

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

iШинэ мэдээ
С.Бямбацогтыг хэн гэж дуудах вэ, бас намаасаа татгалзчихаар яах вэ 27 мин Орон нутгийн замд үүссэн цас, мөсийг цэвэрлэж, аюулгүй байдлыг хангахаар 24 цагаар ажиллаж байна 38 мин Хүрэлсүх Ерөнхийлөгчийн “хүрэл” мэт эр зориг 2 цаг 15 мин У.Хүрэлсүх: Монгол Улсын нэр хүнд, байр суурийг бататган бэхжүүлэхэд онцгой анхаарч ажиллалаа 2 цаг 32 мин Т.Ариунзаяа өсвөр, залуучуудын ДАШТ-д түрүүлсэн анхны монгол жүдоч боллоо 2 цаг 43 мин Эрчим хүчний оргил ачааллыг бууруулах 100 МВт-ын батарей хуримтлуурын төслийг хэрэгжүүлнэ 2 цаг 52 мин Баавгайн цацлага, амьдаар барих төхөөрөмжийг хамгаалалтын захиргаадад олгож эхэллээ 2 цаг 58 мин ЧУУЛГАН: СЗХ-ны даргыг үүрэгт ажлаас чөлөөлөх асуудлыг хэлэлцэнэ 3 цаг 5 мин Б.Заяабал: Мөнгөний бодлого эдийн засагт, ялангуяа инфляцийг бууруулахтай холбоотой гол нөлөөлөл үзүүлдэг 3 цаг 12 мин С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нараас ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөл байгуулж ажиллана 18 цаг 23 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийг өөрийнх нь хүсэлтээр үүрэгт ажлаас нь чөлөөллөө 20 цаг 5 мин Хууль бус хөрөнгө хураан авах тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барина Өчигдөр 12 цаг 23 мин Ш.Алтангадас: Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийг УИХ-ын дарга хэрэгжүүлэх нь хуулийн практикт цоо шинэ нөхцөл үүсгэж байна Өчигдөр 12 цаг 10 мин Ч.Өнөржаргал: Цагдаагийн байгууллага хүний нэр хүндэд халдаж байна Өчигдөр 11 цаг 57 мин У.Хүрэлсүх эргэн ирэлт хийх үү? Өчигдөр 09 цаг 31 мин Дээд шүүхийн “дээвэр” нурчихсан уу? Өчигдөр 09 цаг 22 мин Ерөнхий сайд аа, АТГ, УЕПГ Таны “Ажлын алба” биш! Өчигдөр 08 цаг 43 мин Цахилгааны 1.05 сая тоолуурын 855.1 мянгыг нь ухаалаг тоолуурт шилжүүлжээ Өчигдөр 08 цаг 32 мин Ц.Идэрбат: Тариалан эрхлэгчдэд олгох хөнгөлөлттэй зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ Өчигдөр 08 цаг 13 мин Нөмрөгийн түймрийн хохирлын үнэлгээг хуулийн байгууллагад шилжүүлжээ Өчигдөр 08 цаг 06 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... Нөмрөгийн түймрийн хохирлын үнэлгээг хуулийн байгууллагад ши... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүд... Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Шөнийн автобус 22:00-02:00 цагийн хооронд үйлчилж байна Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Энэ 7 хоногт Монгол Улсад Дээд шүүхийн “дээвэр” нурчихсан уу? Ж.Баярмаа: Гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн өндөр албан тушаалт...
Top