x

Моносын анхил түгсэн цэлмэг өдрийг дурснам

Пүрэвхүүгийн Батхуяг гэж сайхан инээмсэглэсэн ах, тэр л инээмсэглэсэн залуу дүрээрээ мөнхөрч одов. 2000-аад оны эхэн үе. Наяад оныхон голдуу, ерээд оныхон араас нь түрсэн залуус уран зохиолын зам мөрөөр замначих гээд л, энд тэнд бөөгнөрсхийж, уралдаж шүлэг бичиж, уншиж, суралцаж явахад ихэнхийнх нь нөмөр нөөлөг, зам мөр заагч, нөлөөлөгч, багш, тэр бүү хэл ах нь мэт халуун дотно явсныг нь бид бүгд мэднэ.

Батхуяг ахын тухай хамгийн тод дурсамж миний л хувьд “Утга зохиол, урлаг” сонинтой холбоотой. Энэ сонины редакцид зурвасхан хугацаанд ажиллаж асан үе. Чимээгүй нам гүмд ганцаараа компьютерийн гар товшин суухад шавилхан бор ах намуухан инээмсэглэсээр орж ирдэг сэн. Тэгээд хэзээний таньдаг мэддэг юм шиг ойр зуурын юм хум асууж, ярьж хөөрөнгөө утга зохиолын эсээ, шүүмж, бичвэр сэлтээ зөөврийн флаш дээрээсээ хуулуулаад, “За дүүд найдлаа шүү” гээд гарч одно. Чухам ямар ямар бичвэр сэлт байсныг одоо тухайлан санахгүй ч анхны шүүмжийн номуудад нь голдуу орсон, тэгээд мэдээж ихэнх нь бусдын тухай, хатуу шүүмж гэхээсээ сайныг нь олж харсан нүдтэй бичвэрүүд л байсан болов уу даа.

Тэгээд л шүлэг зохиол, бүлэг нэгдэл, шинэ ном, тоотойхон болдог уран зохиолын арга хэмжээ гээд амьдрал минь уран зохиолтой аль нэг талаараа заавал холбогдон зугуухан хөвөрч, тэр бүхэнд Батхуяг ахтай ёс юм шиг л таарч, тэр болгонд ах өнөө л зангаараа дандаа инээмсэглэчихсэн, мэндтэй устай явдаг асан. Тиймээс л одоо ахын инээмсэглэсэн зураг фэйсбүүкийн найз болгоны шахам постоос мэлтэсхийтэл гараад ирэхэд хамар шархирч, нулимс зангирч, тэвчилгүй сул асгарч сууна. Тэгтлээ дотно биш атал тэр хүн надад өмөрч уйлах, үгүйлэн харамсах шалтгааныг үлдээгээд одсон байнам.

“Нэн шинэ үеийн яруу найраг” гэж нимгэвтэр хэр нь нэлээд олон залуу шүлэгчийг бүтээл юутай нь танилцуулсан хүрэн номыг Батхуяг ах эрхлэн гаргасан юм. Тэгэхэд бид хэд сурдаг сургууль, уншдаг найрагчид, бичдэг хэв маягаараа хүртэл хөөрхөн ялгарч, хоёр талдаа гарчихаад, заримдаа жаахан толхилцонгуй байдаг ч харин энэ номд бидний үеийнхэн бүгд шахам, тэр дундаа хожим сүүлд ч шүлгээ бичсээр л үлдсэн, бичихдээ муу ч үгүй дориухан бичдэг хэдийг нь яг л таниад оруулсан мэт одоо санагддаг юм. Чухам хэн нэгэн болж амжаагүй эрэгтэй, эмэгтэй тэр хэдэн шавилхан залууг тоон авч хэлэлцээд зогсохгүй, хүн нэг бүрийн шүлгийнх нь тухай, бүтээлчийн талаас нь ч тэр чамгүй голтой бяцхан өмнөтгөлүүд бичин хэвлэснийг уншаад “Халуун сэтгэлтэй хүн юм даа” гэж бодож билээ.

Бичсэн, бүтээсэн, ботилсон болгоныг нь он сартай, юутай хээтэй нь дурдахыг би энд урьтал болгосонгүй. Их сургуулиудад багшилж олон арван шавь, дүү нартаа зам жим гаргаж өгч, тэр хэрээрээ өөрөө ч урагшилж, хөдөлмөрлөж, олон арван шүүмж, судлал шинжлэлийн бүтээл бичиж, эсээ бичвэрүүд нийтлүүлж, яруу найраг, хүүрнэл, жүжгийн зохиолоор жигд туурвиж явсныг нь бид бүгд аанай л мэднэ. Миний анзаарснаар Батхуяг ах Монголын уран зохиолоо нэвт шувт уншсан, тиймээс ч үндэсний уран зохиолоо их л эрхэмлэн үзэж, шүр сувдыг нь ялгахыг эрмэлздэг нь илт мэдрэгддэг байсан. Энэ л халуун сэтгэлд нь талархдаг болохоор хүндэлдэг байв.

Бас би бээр түүний элгэн халуун дүү нар, шавь нарын нэг биш, тэр ч байтугай хүн бүр түүнийг зорьж очин номын өмнөтгөлөө бичүүлээд байхаар нь тэр тусам бишүүрхэн зэнзийрхдэг байв. Харин Батхуяг ах өөрөө л номоо гаргасан гэсэн үү, ахдаа өгөөч гэж хэлж, авч уншчихаад дараа нь богинохон зурвасаар заавал сэтгэгдлээ дайж, бяцхан урам хайрладаг асан. Ер хүн бүхэнд л тэгж ханддаг байсан биз ээ. Биднийг балчир үед эрийн цээнд хүрээд, ид жагсаж, эр зоригоороо уран зохиолд ч, ер өөр өөрийн байгаа газраа салхи савир, хөдөлгөөн оруулж, шинэ сэтгэлгээг дэмжиж ирсэн, ахархах ихэрхэх, аргалах баширлахаас хол хэдэн сайхан ах нар дээд үед маань байдагт би ямагт талархаж, бахархдаг. Батхуяг ах бол гарцаагүй тэдний л нэг мөн билээ.

Хамгийн сүүлд яруу найрагч Т.Амар-Амгалантай хоёр талаасаа уншигддаг шүлгийн түүврээ хамтран гаргах гэж байгаа тухайгаа утсаар ярьж, “Чи уншаатахаач” гэж билээ. Тэгж л би ахын номд анх удаа “гар хүрч” үзэж. Одоо эхлүүлчхээд буй хайрын туужаа хэнд уншуулах вэ гэж анхны цэгээ хатгаа ч үгүй атлаа бодож, тэгэхдээ Батхуяг ахыг товлож суулаа. Учир нь Монголын уран зохиолын тууж бичлэгт “Миний сэтгэл рок”, “Нохой далайн зомгол” хоёр нь зохих ёсны байр суурийг эзлэх учиртай бүтээлүүд гэж хувьдаа бодож явдгаас туужийн номоо ямар ч байсан зорьж уншуулна даа гэж бодсон нь тэр.  Ахын тухай үг холбовоос ингээд л болох нь. ...Тэсэхгүй асгараад байсан нулимс ч энэ товчхон бичвэрийг хөврүүлж суутал ашгүй нэг тогтов. Сайн хүний араас харамсаад уйлсан гэж өөрийгөө зөвтгөх нь, бас, ширүүн уйлган бороо бус, шиврээ цагаан хур болон замыг тань бүү саатуулаасай, бидний нулимс.

Төгсгөлд нь бас нэг тодхон дурсамж, хаврыг зун дөнгөж л залгаж байсан үе, С.Зоригийн хөшөөтэй цэцэрлэгт ч билүү дээ, Батхуяг ахтай, бас нэг өөр хүнтэй гурвуул яагаад ч юм тааралдаж билээ. Тэгэхэд хэлсэн үг нь хааяа бодогдоод байдаг юм, тэнд таарсан нь ч, тэгж хэлсэн нь ч анзааргатайхан явсан бол өлгөөд авах л учиртай үг байсныг би дандаа санадаг. Амьдрал мэддэг, учир мэддэг хүмүүсийнхээ үгийг бид дандаа сонсож явах учиртай нь тэр. Моносын анхил түгсэн цэв цэлмэг өдөр байж билээ. Мод тарьж, үг тарьж, хойчийн залуусаа тордож явсан халуун сэтгэлт, дулаан инээмсэглэлт ахан байлаа, тэр.

Яруу найрагч Цагаанчулуугийн Дэлгэрмаа

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Өнөөдрөөс эхлэн ломбардын дээд хүү 4.5 хувь боллоо 9 цаг 28 мин "Парис 2024" олимпын тамирчдын тосгон нээлтээ хийлээ 9 цаг 30 мин Хамгийн хүйтэн гуравдугаар сар 1985 онд тохиожээ 10 цаг 33 мин Д.Монголхүү: Хуулийнхан “Та нар ялагдсан намын гишүүд шүү дээ” гэж хэлээд Ч.Отгочулуу, Н.Мөнхбат нарыг буруутгасан байна. Энэ бол маш ноцтой зүйл  10 цаг 55 мин Уурын зуух дэлбэрч, нэг иргэн нас баржээ 11 цаг 30 мин Гуравдугаар сард ихэнх нутгаар олон жилийн дунджаас хүйтэн байх төлөвтэй байна 11 цаг 42 мин Оюутан цэргийн бүртгэл эхэллээ 11 цаг 56 мин Г.Занданшатар: Алтайн соёл гэх ойлголт хэвшсэнээр хамтын ажиллагааны шинэ боломжийг нээж байна 12 цаг 16 мин Отроор яваа жирэмсэн эхэд хэрхэн анхаарал халамж тавих вэ? 12 цаг 34 мин Дан ганц ардчилсан сонгуулиар цэнгэлийн манлайд хүрдэггүй юм байна 12 цаг 55 мин Өнөөдөр ихэнх нутгаар цаг агаар тогтуун байна 13 цаг 10 мин Ноос, ноолуурын холбоо, Оёдлын нэгдсэн холбоо малчдад хандив өгөв Өчигдөр 19 цаг 49 мин 1998.10.03-ны өдрийн Засгийн газрын ээлжит бус хуралдааны тэмдэглэлийг нууцаас гаргав Өчигдөр 18 цаг 47 мин Төрийн болон орон нутгийн өмчийн 35 музей иргэдэд үнэгүй үйлчилнэ Өчигдөр 18 цаг 29 мин Цахилгааны хомсдлыг экспортоор нөхөх боломжтой ч дулаан доголдоход нөхөх эх үүсвэр хязгаартай Өчигдөр 18 цаг 23 мин Улс төрийн намуудын сонгуулийн зардлын дээд хязгаарыг 6.4 тэрбумаар тогтоов Өчигдөр 17 цаг 40 мин Эрх баригчдын хагаралтай бодлого ураны төслийг гацаалаа Өчигдөр 17 цаг 13 мин Толгойтоос Амгалан хүртэл метрогоор явах тасалбарын үнэ 1,000 төгрөг Өчигдөр 16 цаг 01 мин УОК: Биржээр арилжаалсан махны 92.8 хувийг экспортод гаргана Өчигдөр 14 цаг 58 мин Баруун цэг Өчигдөр 11 цаг 00 мин
iИх уншсан
Энэ хаврын зуд, иргэн Баярмаа, Цэрэнпунцаг гарьд гурав... Хотын даргаар эрүүгийн цагдаа хийлгэе гэсэн ч боловсрол нь х... Ч.Отгочулуу хүн гүтгэхгүй гэж шазуур зуусныхаа төлөө шоронд ... Барон жанжин Нийслэл хүрээг чөлөөлсөн нь Ц.Доржготов: Хүний амьдрал бол нүгэлгүй орлогоор гэдсээ тэжэ... Эрх баригчдын хагаралтай бодлого ураны төслийг гацаалаа Киевийн төлөөх тулаан Ж.Бат-Эрдэнэ: УИХ дээрээ зөв бодлого гаргаад явсан бол өнөөд... С.Отгонгэрэл: Хуулийн шинэчлэлийг тунгалаг болгох хөтөлбөр д... Дорноговь аймагт 12 настай охиныг хулгайлж, амь насыг нь хох... “Оюутан цэрэг” хөтөлбөрийн бүртгэл ирэх сарын 1-нд эхэлнэ ЦЕГ: Мансуурсан этгээд найз охиноо хөнөөж, нохойд өгсөн гэх ... Гуравдугаар сард монгол орны нийт цаг агаар ямар байх вэ? Ц.Төрхүү: ”S’Outlet” дэлгүүрийн таван давхар барилгыг дотроо... Л.Энхболд: Орон нутгийн Тавантолгойд дахин луйвар гарахыг үг... Банкны аппликэйшнийг ашиглан иргэний хадгаламжийг татаж авса... Толгойтоос Амгалан хүртэл метрогоор явах тасалбарын үнэ 1,00... Гурав ба түүнээс дээш жил техникийн үзлэгт хамрагдаагүй тээв... Гуравдугаар сарын цаг агаарын ерөнхий төлөв Д.Ухаанзаяа: Одоогийн цаг үе, оршин буй амьдрал, энэ замбуул...
Top