Мэдээллийнхээ төлөө амиа алдсан сэтгүүлчдийн тоо 2020 онд хоёр дахин нэмэгджээ. Энэ жил дор хаяж 30 сэтгүүлч амь үрэгдсэн бөгөөд тэдний 21 нь шууд ажлын үр дүнгээс болж амиа алдсан гэж Сэтгүүлчдийг хамгаалах хорооноос (C.P.J) мэдээллээ. 

Зэвсэгт мөргөлдөөн, бүлэглэлийн хүчирхийлэлээр Мексик, Афганистаныг олон улсын сэтгүүлчдийг хамгийн их үхэлд хүргэсэн улсуудын тоонд оруулжээ.

Эх сурвалжын мэдээлснээр энэ жил 21 сэтгүүлчдийг мэдээлэл түгээсний дараа шууд хариу үйлдэл болгон алсан бол 2019 онд энэ тоо 10 байжээ.

"Сүүлийн жилүүдэд сэтгүүлчдийн аллага хоёр дахин нэмэгдсэн нь аймшигтай юм. Энэ байдал нь олон улсын хамтын нийгэмлэг ял шийтгэлгүй байх гамшигтай нүүр тулж чадаагүйг харуулж байна" гэж C.P.J.-ийн гүйцэтгэх захирал Жоэл Саймон мэдэгдэлдээ дурджээ.

Нийт аллагын тоо 2020 онд өссөн байхад Ойрхи Дорнодод хүчирхийлэл буурч, коронавирусийн улмаас цөөн тооны сурвалжлагч аялах болсонтой холбогдуулан C.P.J-ийн мэдээлснээр мөргөлдөөний улмаас нас барсан хүний ​​тоо 2000 оноос хойш хамгийн доод түвшинд хүрсэн гэв.

2020 онд цөөхөн сэтгүүлч дайны галд өртөж байхад дор хаяж дөрвөн хүн Сири, Афганистанд ажилласны улмаас амь үрэгдсэн гэж C.P.J хэллээ. Даваа гаригт Афганистанд болсон тав дахь аллагын хэргийг үргэлжлүүлэн шалгаж байна гэж тус бүлэглэл мэдэгдлээ.

Афганистанд амиа алдсан хүмүүсийн дунд телевиз, радиогийн сурвалжлагч Малалай Майванд энэ сард ажилдаа явж байхдаа буудуулж амиа алдсан харамсалтай хэрэг гарсан.

Иранд эрх баригчид сэтгүүлч Рухолла Замыг 2017 онд болсон засгийн газрын эсрэг эсэргүүцлийн талаар мэдээлсэн тул цаазалжээ.

Филиппинд 2020 онд сэтгүүлчдийг гурван удаа хөнөөсөн мэдээлэл байна.

Мексик бол Баруун бөмбөрцгийн хамгийн үхлийн аюултай улс байсан бөгөөд дөрвөн сэтгүүлч аллагад өртөж, тав дахь нь гэмт хэргийн газар дээр сурвалжлага хийж байхад нь бууджээ. Сэтгүүлчдийг хамгаалах хорооноос Мексикийн өөр дөрвөн сэтгүүлчийн үхлийг мөрдөн шалгаж байна.

"Бидэнд ял шийтгэлгүй байдал, хүчирхийлэл, эрх баригчид болон гэмт бүлэглэлүүдийн хоорондоо тохиролцох байдал ижил хэвээр байгаа бөгөөд энэ нь биднийг маш их түгшээж байна" гэж C.P.J.-ийн Мексикийн төлөөлөгч Жан-Альберт Хоотсен хэллээ.

Хар тамхи зөөвөрлөх өрсөлдөгч бүлгүүдийн хоорондох зөрчилдөөн Мексикийн нийгмийн бараг бүх салбарт хүчирхийлэлд хүргэж, сүүлийн таван жилд аллага бараг хоёр дахин нэмэгджээ. Зөвхөн энэ жил л гэхэд 31000 гаруй хүний ​​амийг авч одсон мөргөлдөөнд сурвалжлагчид олонтаа баригдсан байдаг. Мексикийн сэтгүүлчид ажлынхаа дарамтнаас шалтгаалан зохион байгуулалттай гэмт хэрэг, авлигад автсан улстөрчидийн “бай” болох тохиолдол элбэг. Харамсалтай нь нөгөө талд хэрэг үйлдсэн алуурчид ял шийтгэлгүй өнгөрөх нь олонтаа. 

Их Британийн хэвлэлийн эрх чөлөөний байгууллага болох 19-р зүйлийн Мексик ба Төв Америкийн бүсийн захирал Леопольдо Малдонадо "Хэтийн төлөв муу байна. Хүчирхийллээр дамжуулан цензур хийх тодорхой зорилготой байгаа бөгөөд дараа нь ял шийтгэлгүй болох нь эдгээр халдлагыг шийтгэхгүй гэсэн баталгаа юм" гэжээ. 

Мексикт сэтгүүлчдийн амь насыг хөнөөсөн нь гэм буруутайд холбогдох ялын тогтоолыг бараг гаргадаггүй байсан бол энэ онд олны анхаарлыг татсан хоёр хэрэгт ял оноож, түүний дотор эрэн сурвалжлах сэтгүүлч Мирослава Байрын амь насыг 2017 онд хороосон Велдукеад 50 жилийн хорих ял оноосон гэж C.P.J мэдээлэв.

Гэхдээ энэ хоёр хэрэг хоёуланд нь аллага зохион байгуулсан гэж сэжиглэгдэж байгаа хүмүүст ямар нэгэн шийтгэл оноогоогүй үлдсэн атал хөлсөлсөн “буу” буюу гүйцэтгэгийг шийтгэгдсэн байв. 

"Бид сэтгүүлзүйн аюулгүй орчныг бүрдүүлэх талаар нэг ч см урагш ахисангүй" гэж Мексикийн сурвалжлагч, "Аллагын түүхийг: Мексикт үнэнийг илрүүлэхийн тулд сэтгүүлчид амь насаараа дэнчин тавьж байна" номын зохиогч Теморис Грекко хэлэв.  Тэрээр "Сэтгүүлчийг алах нь үнэ төлбөргүй" гэж нэмж хэлсэн юм.

Гал дээр тос нэмж байгаа бас нэг зүйл нь эрх баригчдаас хэвлэлийг тогтмол дорд үзэх явдал гэж өмгөөлөгчид хэлэв. Мексикт хүчирхийлэл, авлигатай тэмцэх тангараг өргөхөөр кампанит ажил хийж байсан Мексикийн Ерөнхийлөгч Андрес Мануэль Лопес Обрадор түүний засгийн газар "Үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх эрх чөлөөг хэзээ ч, хэзээ ч хязгаарлахгүй" гэсэн. Гэхдээ Мексикийн удирдагч засаг захиргааныхаа талаар сөрөг мэдээлэл гаргасан болгоныг байнга шүүмжилдэг.

Бү.Лхамаа