Хотын бидний чин хүсэл 15 минутанд ажилдаа очдог, 15 минутанд ажлаасаа гараад гэртээ харихад оршдог гээд биччихвэл нийтийн хүслээс нэг их ангид зөрөхгүй болов уу.

Хориннэгдүгээр зууны шинэ хотын төлөвлөлт ч иргэдийн энэ хүсэл дээр тулгуурлаж, аль хэдий нь тэр зүг рүү толгой залжээ.

Хүрэхийг хүссэн байршилдаа арван таван минутын дотор зорчдог болоход хамгийн чухал нь сонголт олон байх. Алхах гүйх, унадаг дугуй скүүтэр унах, автобус, трамбайд хөл дүүжлэх, таксинд суух, машин жолоодох, метрогоор явах гэх мэтчилэн сонголтууд олон байх тусам хүссэн газартаа арван таван минутанд очих магадлал улам батжина. Нөгөө талаараа их хот энэ бүх сонголтуудыг элгэн дээрээ багтаах нөөцтэй байх сорилттой нүүр тулна.

Харамсалтай нь “мину хот” хамгийн энгийн явган хүний замыг ч аятайхан шийдчээгүй билээ. Сониноос Европын хотуудад манай хотод нодлин жил тавиад “онигоонд” орсон өнөөх 50 см.куб хэмжээтэй гантиг чулуун хаалтууд байна аа. Гэхдээ Европын хотуудад авто зам, явган хүний зам хоёр нь ялгагдамгүй “гоё” байгалийн чулуун учраас машин явах, хүн алхах хоёр замыг хооронд нь ялгахын тулд тэр чулууг ашиглаж байна шүү. “Аль ч юм хотоос чухам туршлага судлаж тэр чулууг байрлуулаад тэмээн чинээ мөнгө төсвөөс идсэн байхдаа”. Гадныхнаас гантиг чулууг ч дуурайх чадвартай манай төрийнхөн газар доогуур явдаг нийтийн тээврийг нь хуулчихаж чаддаггүй юм байх даа… 

Нэг л өдөр метротой болоосой гэсэн гэгээн мөрөөдлөөр метротой холбоотой тоон болон түүхэн мэдээллийг хүргэе. 

Тоон мэдээ:

• 731 миль (1,177 км): Бээжингийн метроны урт. Одоогоор дэлхийн хамгийн урт болоод хөл хөдөлгөөн ихтэй метроны систем бөгөөд өдөрт 10 сая орчим зорчигчдод үйлчилдэг.

• 217: Дэлхийн 2-р дайны үед Москвагийн метронд бөмбөгнөөс хоргодох газар болгон ашиглаж байхад төрсөн хүүхдийн тоо

• 474,280: Нэг буруу байрлуулсан станцын улмаас 2017 онд жижиглэсэн Лондонгийн тунелийн газрын зургийн тоо

• 0.08 £: Халаасны хэмжээтэй Лондонгийн метроны газрын зургийг хэвлэх зардал

• 5: Парисын метроны системийн газрын зураг, тэмдэглэгээг боловсруулахад зориулагдсан тусгай үсгийн тоо

• 15: Global Metro Spectrum chart-д заасны дагуу Сөүлийн түргэн дамжин өнгөрөх газрын зурагт ашигласан өнгөний тоо

• 0.99 доллар: Тоглогчид төмөр замын сүлжээг үр дүнтэй зохион бүтээхэд бэрхшээлтэй тулгардаг гар утасны програм болох Mini Metro-ийн үнэ

• $ 12,000: 1904 онд хэвлэгдсэн анхны Нью-Йорк метроны газрын зургийн дуудлага худалдааны үнэ

• $ 0: Одоогийн байдлаар Нью Йоркийн метроны өртөг

Товч түүх:

• 1863 он: Дэлхийн хамгийн анхны газар доорхи төмөр замын систем болох Metropolitan Railway Лондон хотод нээгдэв.

• 1896: Budapest’s M1 нээгдэв ("Millennium Underground"),  одоо Европ дахь хамгийн эртний цахилгаан хөдөлгүүртэй газар доорхи төмөр зам болжээ.

• 1933 он: Цахилгааны зураач Харри Бек хэлхээний схемээс санаа авч Лондонгийн метроны газрын зургийн эрс хялбаршуулсан загварыг гаргав.

• 1937: Парисын метроны товчлуур бүхий навигацийн газрын зургийг Олон улсын орчин үеийн амьдрал дахь урлаг, технологийн үзэсгэлэн дээр байрлуулсан болно.

• 1940 он: Галт тэрэг сонирхогч Херман Ринке тэр үеийн бие даасан NYC метроны бүх гурван системийг ганц таван центийн жетон дээр гурван системийг нэгтгэхээс нэг өдрийн өмнө ганц ч удаа зогсоолгүйгээр аялжээ.

• 1968 он: Зуны Олимпийн наадамтай давхцуулан Мехико хотын метронд пиктограмм бүхий газрын зургийг танилцуулав.

• 1978 он: График дизайнерууд Массимо Вигнелли, зураг зүйч Жон Тауранак нарын "Питтоны метроны газрын тухай маргаан" Нью Йорк хотын Купер Юнион дээр болов.

• 1997 он: Берлиний метро нь "FF Transit" нэртэй үсгийн фонтыг нэвтрүүлсэн.

• 2016 он: Хүртээмжтэй байдал судлаачид Жошуа Майле, Грег Кехрет нар Сан Францискогийн хараагүй зорчигчдод зориулсан BART системийн цоо шинэ зураглалыг боловсруулж байна.

Бү.Лхамаа