Армен, Азербайжан улсууд маргаантай Карабах мужид хүмүүнлэгийн гал зогсоох дэглэм зөрчсөн гэж бие биенээ буруутгаж байна.

Хоёр тал орон нутгийн цагаар шөнийн 00:00 цагт (бямба гаригийн 20:00 цагт) хүмүүнлэгийн гал зогсоох дэглэм эхлэхээр тохиролцоонд хүрсэн байна.

Гэвч Арменийн Батлан ​​хамгаалах яамны төлөөлөгчийн хэлснээр Азербайжан ердөө дөрвөн минутын дараа их бууны сум, пуужин харваж гал зогсоох дэглэмийг зөрчсөн байна. Харин Армени хоёр минутын дараа эвлэрлийг эвдсэн гэж Азербайжаны тал дараа нь мэдэгдэв.

Гал зогсоох хүмүүнлэгийн хэлэлцээр хэний ширээн дээр зурагдав?

Хоёр улс өнгөрсөн бямба гаригт Оросын зуучлалаар гал зогсоох хэлэлцээрт гарын үсэг зурсан юм. Гэсэн хэдий ч энэхүү тохиролцоог үл харгалзан мөргөлдөөн үргэлжилсээр байна.

Олон улсын тавцанд энэхүү мужийг Азербайжаны нэг хэсэг хэмээн хүлээн зөвшөөрсөн боловч Армян үндэстний хувьд үүнтэй эвлэрч чадахгүйн улмаас мөргөлдөөн өрнөж байна. Тус мөргөлдөөний улмаас олон зуун хүн нас баржээ. 1994 онд гал зогсоох дэглэмээр зургаан жилийн турш үргэлжилсэн дайн дууссанаас хойш энэ бүс нутагт гарсан хамгийн том мөргөлдөөн юм.

Хоёр улс хоёулаа хүмүүнлэгийн эвлэрлийг баталгаажуулсан боловч дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгсөнгүй.

Азербайжаны Гадаад хэргийн яам энэ шийдвэрийг ЕАБХАБ-ын Минскийн бүлгийг төлөөлж АНУ, Франц, ОХУ-ын Ерөнхийлөгч нарын 1992 онд байгуулагдсан, Уулын Карабахын мөргөлдөөнд зуучлах гурван улсын даргаар байгуулагдсан байгууллагаас гаргасан мэдэгдэлд үндэслэсэн гэж мэдэгдэв.

Арменийн Гадаад хэргийн яамны хэвлэлийн төлөөлөгч Анна Нагдалян мөн адил мэдэгдлийг твиттертээ нийтэлж, мөргөлдөөний бүсэд "гал зогсоох, хурцадмал байдлыг бууруулах" хүчин чармайлтыг сайшааж байгаагаа нэмж хэллээ.

Өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд хэлэлцээр хийсэн ОХУ-ын Гадаад хэргийн сайд Сергей Лавров бямба гаригт хоёр орны мэргэжил нэгтнүүдтэй ярилцаж, өмнө нь байгуулсан гэрээг "чанд мөрдөх" хэрэгтэй гэж мэдэгдэв.

Францын Ерөнхийлөгч Эммануэль Макрон тус хэлэлцээрийг хүлээн зөвшөөрч, гал зогсоох асуудлыг "анхааралтай ажиглана" гэжээ.

Байдал газар дээрээ ямар байсан бэ?

Дайсан хойд зүг рүү их бууны буудлагаас 00:04-02:45, (GMT-ийн бямба гаригийн 20:04 - 22:45) хүртэл, өмнөд чиглэлд 02: 20-22: 45 хооронд пуужин харвасан "гэж Арменийн Батлан ​​хамгаалах яамны төлөөлөгч Шушан Степанян твиттертээ жиргэв. Мөн тэрээр  "Аль аль талд хохирогчид, шархадсан хүмүүс байна" гэж бичжээ.

Арменийн Гадаад хэргийн сайд Зохраб Мнацаканян BBC-тэй өгсөн ярилцлагандаа гал зогсоох дэглэмийг зөрчсөн тохиолдолд манай улс хариуцлага хүлээхгүй гэж мэдэгдэж, Азербайжаныг нөхцөл байдлыг намжаах сонирхолгүй байна гэж буруутгав. Үүнээс гадна ноён Мнацаканян "Энэ бол Азербайжаны бурууг түрэмгийллийг үргэлжлүүлэх зөвшөөрөл авах гэсэн нэг бодлого байсан" гэж хэллээ.

Нөгөө талд Азербайжаны Ерөнхийлөгчийн гадаад бодлогын асуудал эрхэлсэн дарга Хикмат Хажиев Арменийг буруутгалаа. Ноён Хаджиев BBC-д өгсөн ярилцлагадаа "Армен байр сууриа бэхжүүлэх, Азербайжаны шинэ газар нутгийг эзлэн авахын тулд гал зогсоох одоогийн дэглэмийг буруу ашиглаж, буруу тайлбарлаж байна", "Өчигдөр тэд Азербайжаны зэвсэгт хүчний бүлэглэлд отоглож, тэднийг алахыг завдсан. Яагаад ингэсэн учир шалтгаанаа Арменийн тал хариулах ёстой" гэж тэр нэмж хэлэв.

Азербайжан, Арменийг бямба гаригийн үүрээр фронтын шугамаас алслагдсан Ганжад 13 энгийн иргэн амь үрэгдэж, 45 хүн шархадсан пуужингийн цохилт хийсэн гэж буруутгалаа. Гадаад хэргийн яамны өмнөх мэдэгдэлд Арменийг "энгийн иргэдийг зориудаар, гэмтээсэн" гэж буруутгасан.

Армены албан тушаалтнууд халдлагыг үгүйсгэж, Азербайжаныг иргэний газар руу халдаж байна гэж буруутгав.

Хатагтай Степанян Фэйсбүүктээ нийтэлсэн видеондоо, Уулын Карабахын бүс нутагт сүйрэл болж байгааг харуулсан бөгөөд Азербайжаны зэвсэгт хүчин уулын Карабахын нийслэл Степанакерт зэрэг газруудад энгийн иргэд рүү пуужингаар цохилт өгч байна гэж буруутгажээ.

Карабах уулын гол баримтууд:

• 4,400 хавтгай дөрвөлжин км (1700 хавтгай дөрвөлжин миль) уулархаг бүс

• Уламжлал ёсоор Христийн шашинт армянчууд болон мусульманчууд амьдардаг

• Зөвлөлт засгийн үед Азербайжан улсын бүрэлдэхүүнд автономит бүс болжээ

• Олон улсад Азербайжаны нэг хэсэг хэмээн хүлээн зөвшөөрөгдсөн боловч хүн амын дийлэнх нь Армен үндэстэн юм

• 1988-1994 онд дайны улмаас нэг сая орчим хүн нүүлгэн шилжүүлэгдэж, 30,000 орчим хүн алагджээ

• Салан тусгаарлагчдын хүчнүүд 1990-ээд оны дайнд Азербайжаны анклав орчмын зарим газар нутгийг булаан авчээ

• 1994 онд гал зогсоосноос хойш мухардал давамгайлж байгаа

• Турк Азербайжаныг нээлттэй дэмжиж байна

• Орос Арменд цэргийн баазуудтай

Бү.Лхамаа

Эх сурвалж: bbc.com