x

УИХ-ын гишүүдийн тоог нэмэгдүүлье

УИХ-ын ээлжит бус чуулган өчигдөр завсарлаж, ирэх сарын 9 хүртэл 21 хоногийн завсарлага авлаа. Ээлжит бус чуулганыг завсарлуулсан шалтгаан нь Ерөнхийлөгчийн өргөн барьсан Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн талаарх саналын төсөлтэй холбоотой. Завсарлагааны хугацаанд дэд ажлын хэсгүүд хуралдаж, өмнө өргөн баригдаад хэлэлцүүлэгт орсон нэмэлт өөрчлөлтийн төсөлтэй Ерөнхийлөгчийн өргөн барьсан төслийг нэгтгэх ажлыг хийх юм байна. Гэхдээ мэдээж бүгдийг нь биш.

Тухайлбал, шүүхийн бие даасан, хараат бус байдлыг хангах чиглэлд хийгдэж буй Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн төслөөс тэс эсрэг санал оруулсных нь төлөө судлаачид, мэргэжлийнхний зүгээс Ерөнхийлөгчийг хүчтэй эсэргүүцэж эхлээд байна. Харин улс төрийн хүрээнд Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөх бодолтой, алгуур, айвуу тайвуу хандаж буй бололтой. Хэрэв тийм биш бол хуулийн төсөлд санал авах хуулийн хугацаа нь нэгэнт өнгөрчихсөн, төслийн хэлэлцүүлг яваад эхэлчихсэн үед тэгж ажил удах ч шаардлагагүй юм, үнэндээ.

Ерөнхийлөгчийн өгсөн саналын төслөөс УИХ-ын гишүүдийн тоог нэмэгдүүлэх санал парламентаас хамгийн их дэмжлэг авч мэдэхээр байна. Бас олон нийтийн зүгээс хамгийн их шүүмжлэл хүлээж байна. Гэвч “нийгмийнхээ сэтгэлзүйд хөтлөгдөж Үндсэн хуулиа өөрчилдөггүй” гэж Я.Содбаатар гишүүний үг ч бас үнэний хувьтай. Төслийн эх баригч, ажлын хэсгийн ахлагч Д.Лүндээжанцан жишээ нь “Хэрвээ УИХ-ын гишүүдийн тоог нэмэгдүүлнэ гэвэл Үндсэн хуулийн өөрчлөлт олон нийтийн дэмжлэг авч чадахгүй. 76 хулгайч, хумслагч гэж үзэн ядаж байгаа энэ үед яаж нэмэгдүүлнэ гэж ярих юм бэ” хэмээн ярьсан билээ.

Мэдээж энэ нь болгоомжлох зүйл мөн боловч ч зөвхөн үүнээс шалтгаалан асуудлыг хааж болохгүй. Харин нэмэгдүүлэх шаардлагатай шалтгаанаа олон нийтэд үнэн зөв, үндэслэл бүхийгээр тайлбарлан таниулах нь хууль тогтоогчдын ажил.

Ер нь бол манайх шиг жижиг парламенттай улс орон дэлхийд цөөн байх. Хамгийн багадаа л 100-гаас дээш гишүүдтэй байдаг. Энэ нь тэдний ард байгаа сонгогчийн төлөөлөлтэй холбоотой. Шинэ Үндсэн хуулийг баталж байх үед нэг гишүүний ард 15000 сонгогч байхаар тооцож энэ 76 гэдэг тоог гаргаж ирсэн юм билээ. Тэр үед Монголын хүн ам хоёр сая байсан. Одоо гурван сая давчихаад байгаа гэж үзвэл гишүүдийн тоог дор хаяж 50 хувиар нэмэгдүүлэх шаардлагатай гэсэн үг. Мөн парламент мэргэшсэн, чадвартай байхын тулд мэргэжлийн байнгын хороодод нэгдэж байгаа гишүүдийн тоо олон, давхцалгүй байх ёстой гэж үзэх нь ч бий. Ерө нь бол цөөн гишүүнтэй, жижиг парламентад нэг гишүүн 2-3 байнгын хороонд зэрэг харьяалагдаад явчихаар мэргэших байдал бүрэн алдагддаг. Харин гишүүн нэг бүрийн ард тавигддаг төсвийн хэмжээ бол хоёрдугаар асуудал.

УИХ-ын гишүүний жилийн төсөв ойролцоогоор 500 орчим сая төгрөг байдаг байх. Гишүүний болон ажлын албаны (туслах, зөвлөх) цалин, утасны төлбөр, шатахууны зардал, хэвлэл захиалга, дотоод, гадаад томилолт бүгд ороод. Тэгэхээр энэ бол тийм ч өндөр тоо биш. Энэ багцаагаар тооцож үзвэл 100 гишүүнтэй байхад 50 тэрбумын төсөв л хэрэглэх юм байна. Гэтэл манай ЖДҮ гишүүдийн ЖДҮХС-гаас “хуссан” мөнгө үүнээс хол давсан шүү дээ. Тэгэхээр мөнгөний дүн биш, зарцуулалт нь чухал аа гэсэн үг.

Товчхондоо УИХ-ын гишүүдийг тоог нэмэгдүүлснээр парламентын чадавх л сайжрах юм. Гишүүн нэг бүрийн өгөх саналын нийт саналд эзлэх хувь багассанаар олонхийн ардчилал нэмэгдэж, цөөнхийн дарангуйлал багасна аа л гэсэн үг. Шийдвэр гаргахад оролцож байгаа хүний тоо нэмэгдэх тусам алдаа гаргах магадлал багасдаг. Гэтэл 76 гишүүнтэй одоогийн парламент 39 гишүүнээр ирц бүрдүүлээд, 20 хүний саналаар шийдвэр гаргачихаж байна шүү дээ. Байнгын хороон дээр гэхэд 20 гишүүний 11-ээр ирц бүрдүүлээд зургаан хүний саналаар хуулийн төслийг дэмжээд явуулж байна. Харин тэр зургаан хүн нь дэмжиж байгаа хуулийнхаа талаар хэр мэдлэг, мэдээлэлтэй вэ гэдэг дахиад асуудал. Ихэнхдээ намын бүлэг дээр гарсан шийдвэрээ бариад явчихдаг.

Тиймээс УИХ-ын гишүүдийн тоог нэмэгдүүлэх нь УИХ-ын гишүүдэд гэхээсээ тэднийг сонгож байгаа сонгогчдод, эрх ашгаа тулгаж байгаа иргэдэд илүү хамаатай асуудал. Үндсэн хуулийн өөрчлөлт хамгийн багадаа 20-30 жилийн настай гэж үзвэл энэ удаагийн өөрчлөлтөөс хойш дахиад 20-30 жил хуульдаа өөрчлөлт оруулж чадахгүй болно. Тиймээс олон нийт дэмждэг ч бай, үгүй ч бай ядахдаа парламентынхаа түвшинд энэ тал дээр нэгдсэн байр сууртай байж, нийгэмд зөв мэдээлэл өгөх хэрэгтэй байна.

Б.СЭМҮҮН           

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! 2 цаг 6 мин Шөнийн автобус 22:00-02:00 цагийн хооронд үйлчилж байна 2 цаг 12 мин Ж.Баярмаа: Гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн өндөр албан тушаалтнуудаас байнга хариуцлага нэхэх нь чухал 2 цаг 17 мин Засгийн газар: Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон цөөлнө 3 цаг 1 мин ТББХ Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжлээ 3 цаг 14 мин З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 9 цаг 31 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 9 цаг 43 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 10 цаг 0 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 10 цаг 8 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 10 цаг 11 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 10 цаг 16 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 10 цаг 21 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 10 цаг 26 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ Өчигдөр 18 цаг 11 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна Өчигдөр 18 цаг 07 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо
Top