Капитал банкийг татан буулгах Монголбанкны ерөнхийлөгчийн шийдвэр гарсантай холбоотойгоор цаашид авах арга хэмжээний талаар Монголбанкны холбогдох мэргэжилтнүүд өчигдөр хэвлэлийн бага хурал хийлээ. Мэдээллийн үеэр сэтгүүлчид “Капитал банкнаас олгосон зээлийн 80 хувь найдваргүй зээлд орсон тухай мэдээлж байгаа. Хэдэн хувь хүрсэн тохиолдолд банкин дээр арга хэмжээ авдаг вэ. Нийгмийн даатгал, Эрүүл мэндийн даатгал, Хөгжлийн банкны мөнгө гээд төрийн 340 тэрбум төгрөг тус банкинд байршиж байсан. Гэтэл дампуурлаа. Хариуцлагыг хэн хүлээх вэ” гэсэн асуулт тавьсан юм. Төв банкны холбогдох албан тушаалтан “2015 оноос дээр дурдсан төрийн мөнгө байршиж ирсэн байдаг. Монголбанк шаардлагатай арга хэмжээнүүдийг авсаар ирсэн. Гэвч хэвийн үйл ажиллагаа явуулах боломжгүй болсон. Хяналт тавин ажиллаж байхдаа зээл олголтыг нь хязгаарлаж байсан. Чанаргүй зээлийн хэмжээ тэдэн хувьд хүрсэн тохиолдолд арга хэмжээ авна гэсэн тодорхой хуулийн заалт байхгүй” гэдэг тайлбар хийлээ. Мөн Капитал банкинд ажиллаж байсан 250 хүнийг халах шийдвэрийг танилцууллаа.

Хөрөнгөө нэмж чадаагүй учраас Капитал банкыг татан буулгасан

Монголбанкны Хяналт, шалгалтын газрын захирал Н.Батсайхан:

“Монголбанкны ерөнхийлөгчийн тушаалаар төлбөрийн чадваргүй болсон Капитал банкийг татан буулгах шийдвэр гарсан. Тус банк 2015 оны сүүл үеэс эхлэн төлбөр төвлөрүүлэн гүйцэтгэх чадварт хүндрэлд учирсан. Тухайн үед Капитал банк Нийгмийн даатгалын ерөнхий газар, Эрүүл мэндийн даатгалын ерөнхий газар, Хөгжлийн банк гэх мэт төрийн байгууллагуудын их хэмжээний мөнгөний эх үүсвэрийг татан байршуулсан байсан. Төлбөрийн чадварын хүндрэлд ороод энэ мөнгөнүүдийг нэг дор гаргаж өгөх чадваргүй болсон. Иймд Монголбанкнаас уг банкны үйл ажиллагааг хэвийн болгохын тулд хууль тогтоомжийн дагуу урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээг авч байв. Тухайлбал, Банкны тухай хуулийн 48 дугаар зүйлээр олгогдсон эрхийн хүрээнд хугацаатай үүрэг даалгаврыг цаг тухайд нь өгч ажилласаар ирсэн. Үүний зэрэгцээ 2017 оны тавдугаар сард Монгол Улс ОУВС-тай хамтарч хөтөлбөр хэрэгжүүлэх болсон. Хөтөлбөрийн гол бүрэлдэхүүн хэсэг Монгол Улсын санхүүгийн салбар, тэр дундаа банкны салбарын үйл ажиллагааг бэхжүүлэх, активын чанарын үнэлгээ хийх зорилттой байсан. Активын чанарын үнэлгээг 2016 оны санхүүгийн байдлаар хийж үр дүнг гаргасан. Үнэлгээ хийх хугацаанд тодорхой шалтгааны улмаас хугацаа хойшилсон учраас 2017 оны гуравдугаар улирал хүртэл үнэлгээг дахин шинэчилж 2018 оны хоёрдугаар сард үр дүнг нь гаргаж танилцуулсан. Үүний дараа бүх банкны бизнес төлөвлөгөөг нь авч, өөрийн үнэлгээний хөрөнгийг тооцоолсон. Бүх банкинд тэгш боломж олгохын тулд өр хөрөнгийн дутагдалтай гарсан банкуудад 2018 оны эцэс хүртэл өөрийн хөрөнгийг нэмэх үүрэг даалгаврыг өгч ажилласан. 2018 оны эцэст Капитал банк өөрийн хөрөнгийг нэмэгдүүлэх үүрэг даалгаврыг биелүүлж чадаагүй. “Төлбөрийн чадваргүй” гэж дүгнэсэн учраас Монголбанк татан буулгах үйл ажиллагааг эхлүүлсэн.

Капитал банк 279 тэрбумын чанаргүй зээл олгожээ

Монголбанкны Газрын захирал Г.Мөнхбат:

Шийдвэр гаргахаас өмнө албадлагын арга хэмжээ авахад Банкны тухай хуульд заасны дагуу гурван хэлбэр байдаг. Үүнд нөхцөлт удирдлага, бүтцийн өөрчлөлт, татан буулгах гэсэн хувилбар бий. Бид хувилбар тус бүрийг авч үзэн, сайтар судалсны үндсэн дээр эрх шилжүүлэх буюу татан буулгах шийдвэрийг гаргасан. Эхний нөхцөлд удирдлагын хувилбарын тухайд бүрэн эрхт төлөөлөгч нь банкны үйл ажиллагааг сайжруулах зорилготойгоор удирдлагыг нь өөртөө авч банкны үйл ажиллагааг хэвийн болгох дээр анхаарч ажилладаг. Гэтэл “Капитал банкны чанаргүй зээл 80 хувьд хүрч, өөрийн хөрөнгөө 279 тэрбумаар алдсан тул цаашид банкны үйл ажиллагаа хэвийн үргэлжлэх боломжгүй” гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн. Бүтцийн өөрчлөлт авч Тусгай төлөөлөгч томилох хувилбарт тодорхой хуулийн заалт байдаг. Үүнд, төлбөрийн чадваргүй болсон, өр төлбөр нь активаас хэтэрсэн, нийтийн эрх ашгийг хангасан гэсэн заалт бий. Нийтийн эрх ашгийг хангах заалтаар төрөөс хамгийн бага зардал гаргах шаардлагатай байдаг. Капитал банкны тухайд “Тусгай төлөөлөгч томилсноор төрөөс гарах зардлыг бууруулах боломжгүй” гэсэн санхүүгийн дүгнэлт гаргасан. Тиймээс зайлшгүй эрх хүлээн авах шийдвэрт хүрсэн.

Банк татан буулгах тухай шийдвэрийг 2018 онд хууль гаргаж өөрчилжээ

Монголбанкны Хууль, эрхзүйн газрын захирал Д.Аюуш:

Татан буулгах шийдвэрийг Монголбанкны Ерөнхийлөгч дангаар гаргадаггүй. 2018 оны дөрөвдүгээр сарын 1-нээс Төв банкны тухай хууль, Банкны тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт орсон. Хуульд оруулсан нэмэлт өөрчлөлтөөр Төв банкнаас гаргаж байгаа мөнгөний бодлого, банкны хяналт шалгалт, албадлагын арга хэмжээтэй холбоотой шийдвэр нь Банкны хяналтын шалгалтын хороогоор шийдвэрлэдэг болсон. Капитал банкыг татан буулгах тухай шийдвэрийг Банкны хяналт шалгалтын хороогоор хэлэлцээд санал нэгтэйгээр “Татан буулгахаас өөр гарц байхгүй” гэж үзсэн. Тусгай төлөөлөгч томилох асуудал дээр “Эрх шилжүүлж, татан буулгах арга хэмжээнээс бага зардал төрөөс гарч байгаа тохиолдолд л хэрэгжүүлэх боломжтой” гэсэн саналыг мэргэжлийн газруудаас оруулж ирсэн.

Харилцагчдын нэхэмжлэлийг энэ сарын 22 ноос эхлэн хүлээж авна

Капитал банкны эрх хүлээн авагч М.Адилбиш:

“Банкны хяналт шалгалтын хорооны хурлын зөвлөмжийг үндэслэсэн Монголбанкны ерөнхийлөгчийн тушаалаар банкны эрх хүлээн авагчийн зөвлөлийг найман хүний бүрэлдэхүүнтэй байгуулсан. Энэ зөвлөлд ХЗДХЯ, Сангийн яам, Монголбанкны төлөөлөл багтсан. Банкны эрх хүлээн авагч нь Банкны тухай хуулийн дагуу “Банкнаас үүргийн гүйцэтгэл шаардах эрх бүхий этгээдийн нэхэмжлэлийг хүлээн авах хугацааг тогтоосон мэдэгдэл гаргаж олон нийтэд мэдээлэх ёстой”. Үүний дагуу мэдэгдэл хийж байна. Мэдэгдэл “Капитал банкинд хадгаламж эзэмшигч болон үүргийн гүйцэтгэлийг шаардах эрх бүхий этгээдийн өмнө хүлээсэн үүргээ биелүүлж, тэдний анхны шаардлагаар мөнгөн хөрөнгө гаргаж өгөх чадваргүй болсон учир Монголбанкны ерөнхийлөгчийн тушаалаар Капитал банк ХХК-г албадан татан буулгах шийдвэр гарч, банкны эрх хүлээн авагчийг томиллоо. Тус банк дахь Мөнгөн хадгаламжийн хуулийн дагуу Капитал банкин дахь хадгаламж эзэмшигчдийн 20 хүртэл сая төгрөгийн даатгасан мөнгөн хөрөнгийн даатгалын нөхөн төлбөрийг хуульд заасан хугацаанд Хаан банкаар дамжуулан олгох ажлыг хийж байна. 20 сая төгрөгөөс дээш дүнтэй хадгаламж эзэмшигчид болон банкнаас үүргийн гүйцэтгэлийг шаардах эрх бүхий этгээдийн нэхэмжлэл гаргах хугацааг Банкны хуульд заасны дагуу 2019 оны дөрөвдүгээр сарын 22-ны өдрөөс зургадугаар сарын 20-ныг хүртэл 60 хоногийн хугацаанд хүлээж авахаар тогтоож байна. Банкны эрх хүлээн авагч нь нэхэмжлэл авах хугацаа өнгөрснөөс хойш 90 хоногийн дотор Банкны тухай хуульд заасны дагуу шаардлагын хэмжээг тодорхойлж, хуульд заасны дагуу нэхэмжлэлийн дарааллыг тогтоож, нэхэмжлэлийн шаардлага түүнийг баталгаажсан талаарх тухайн этгээдэд мэдэгдэх зэрэг арга хэмжээг авч ажиллана. Банкны тухай хуулийн 71 дүгээр зүйлийн 71.3-т зааснаар “Банкны эрх хүлээн авагч нь энэ мэдэгдэл гарснаас 60 хоногийн хугацаа өнгөрсөн, эсвэл нэхэмжлэлийн шаардлага хүчин төгөлдөр эсэхэд үндэслэл бүхий эргэлзээ байгаа тохиолдолд, нэхэмжлэлийн шаардлагаас татгалзаж, нэхэмжлэлийн дараалалд оруулахгүй байх үндэслэл болохыг анхаарна уу. Үндэслэл бүхий эргэлзээ гэдэгт шаардах эрх бүхий этгээдээс ирсэн нэхэмжлэлийн шаардлагын хэмжээ банкны тайланд бүртгэсэн данс мэдээллээс зөрвөл, банкны үйл ажиллагаанд хамаарахгүй хэлцэл байвал, банкны тухай хууль болон бусад хууль зөрчиж хийсэн хэлцэл байвал, нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлийг үгүйсгэсэн бусад нөхцөл байдалд нэвтэрсэн зэрэг тохиолдолд нэхэмжлэл хүлээж авахгүй. Нэхэмжлэлийг Улаанбаатар хот, Чингэлтэй дүүрэг, Самбуугийн гудамж 43 Капитал банкны байранд өөрийн биеэр, орон нутагт нэхэмжлэл гаргагч нь өөрийн биеэр шуудангаар эсвэл тухайн орон нутаг дахь Монголбанкны салбар нэгжээр дамжуулан нэхэмжлэлээ гаргаж болно. Дэлгэрэнгүй мэдээллийг 18001912, 70001912 утсаар холбогдож тодруулах боломжтой. Нэхэмжлэлийг 60 хоногийн турш хүлээн авах учраас эхний өдөр өгөх гэж өөртөө болон бусдад хүндрэл үүсгэхгүйгээр нэхэмжлэл гаргах жишиг загварын дагуу материалаа нарийн нягталж, үнэн бодитоор бүрдүүлж өгөхийг хүсье” гэв.

Б.Наранчимэг