x

Намуудын санхүүжилтийг ил болгохгүйгээр төрийн авлигаас салж чадах уу?

Улс төрийн намын санхүүжит гэхээр “Маньд ямар хамаатайв” гээд хойш суудаг цаг өнгөрч. Тэр нэг “юм” нь ил гарч өгдөггүй, гарт баригддаггүй, нийтэд мэдээлэгддэггүй, нууц далд, ханцуй дотроо наймаалцах маягаар явж ирсний гайгаар өнөөдрийн энэ ЖДҮ гэмт хэрэг, 60 тэрбум, цаашлаад “Стандарт” банкны өр гэх мэтийн гэмт хэргийн чанартай зүйлүүд гарч ирээд байгаа юм шүү дээ. Тэгээд хохирол нь хэн дээр буух вэ? Нөгөө татвар төлөгчдийн мөнгөнөөс төлөгдөж таарна.

“Эрдэнэт” үйлдвэрийн 40 сая ам.долларын өрийг хаанаас төлбсөн бэ? Үйлдвэрийн өөрийн Эрсдлийн сангаас. Ямар нэг давагдашгүй хүчин зүйл, гамшигт нөхцөл байдлын үед хэрэглэнэ гэж Эрсдийн санг байгуулдаг байх. Тэгвэл тэр ч гэсэн татвар төлөгчийн мөнгө. Эрдэнэт үйлдвэр чинь өөрөө Монголын хамгийн том татвар төлөгч юм байгаа биз дээ. Улсын төсөвт татвараар төвлөрүүлэх, нийтийн эрх ашгийн төлөө зарцуулагдах ёстой байсан орлогоосоо “Жаст”-ын өрийг төлсөн хэрэг.

Яагаад “Жаст” биш, “Эрдэнэт” төлөх ёстой болсон талаар өмнө нь одон удаа нуршсан учраас давтаад яах вэ. Харин үйлдвэрийг өрөнд оруулсан этгээдийг олж шийтгэхийн оронд өр төлсөн одоогийн удирдлагуудыг буруутгах нь зүйд үл хийцэх юм. Ядаж л нийтээрээ, дээр доргүй хуулийн дор амьдраад сурчихмаар байна. Шүүхийн шийдвэрийг хэн ч давахгүй гэдэгтэй л эвлэрчих. Тэр тусмаа манай дотоодын шүүх ч биш, олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн нэр хүндтэй шүүх эцсийн шийдвэрээ гаргасан учраас.  

Баасан гаригт энэ талаар мэдээлэл хийсэн Ө.Энхтүвшин сайд “Хуулийн байгууллагын ажиллагаа хэтэрхий удаан байна. Шүүх хурал маш олон удаа хойшиллоо. Одоо дотооддоо үйлдвэрийг өрөнд оруулсан гэмт хэрэгтнүүдээ олж хариуцлага тооцьё, үйлдвэрийг хохиролгүй болгоё” гэсэн. Шүүх хурал олон удаа хойшилж байгаад ч гэсэн тодорхой учир шалтгаан байх ёстой. Нэг хүн идэж уусан бол аль хэдийн ачигдчих хугацаа боллоо. Намааараа идэж уучихаад (тодорхой албан тушаалтнууд оролцсон учраас) хойшлуулаад байгаа юм биш үү? гэдэг олон нийтийн хардлага, бухимдал ч гэсэн ор үндэсгүй юм биш. Энэ бол логик.

Одоо ч гэсэн Л.Оюун-Эрдэнэ нарын үйлдвэр дээр тогтоосон онц дэглэмийг зогсоож, үйлдвэрийн үйл ажиллагааг хууль журмын дагуу явуулдаг юм руу орохгүй бол “Нийтлэг үйлчилдэг хууль тогтоомжийг хэрэглэхгүйгээр Засгийн газар дангаараа шийдэж үйл ажиллагааг нь удирдана” гэчихсэн ийм эрх зүйн зохицуулаттай (онц дэглэм тогтоосон хуулийн зохицуулалт нь энэ) байгаа нөхцөлд ямар ч дур зорго явахыг таах аргагүй. Ялангуяа удахгүй сонгуулийн жил гарах гэж байгаа энэ нөхцөлд. Дахиад нөгөө бэлэн мөнгө тараалт, саналын худалдан авалт руу үйлдвэрийн ашиг орлого “элсэнд асгасан ус” шиг шургачих магадлалтай.

Өнгөрөгч долоо хоногт “Шилэн нам-Авилгын эсрэг түншлэл” ТББ-аас “Улс төрийн намын санхүүжилтийн ил тод байдал” хэлэлцүүлгийг судлаачид болон сэтгүүлчдийн дунд явуулсан. Одоо хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа хуулиар улс төрийн намууд сонгуульд авсан саналын тоо болон УИХ-д сонгогдсон гишүүдийнхээ тоогоор төсвөөс санхүүжилт авдаг юм байна. Гэсэн хэдий ч энэ хүрээндээ хүртэл тайлан тооцоогоо гаргаж гишүүддээ мэдээлдэггүй. Тайлангаа үзүүлээч гэж хэлсэн гишүүд нь өөрсдөө ад шоо үзэгдэхдээ тулдаг, дарамт шахалтад ордог тухай ярьж байна.

Саяхан УИХ-ын гишүүн Н.Номтойбаяр “Цензургүй яриа” нэвтрүүлэгт орохдоо “МАК” компани манай намын сонгуульд хоёр тэрбум төгрөг хандивласан” гэж ярьсан. Сонгууль болгоноор хоёр тэрбум төгрөг хандивлаад байвал 30 байтугай 300 лицензтэй болохгүй яах юм, энэ компани. Нэг компаниас ийм хэмжээний мөнгө хандивт авч байгаа нам нийтээр нь санал худалдаж авахаас өөр ямар ажил хийх вэ?

Уг нь сонгуулийн тухай хуульд иргэд, аж ахуйн нэгжээс авах хандивын хэмжээг хязгаарлаад өгчихсөн. Иргэнээс нэг сая хүртэл, аж ахуйн нэгжээс таван сая хүртэл төгрөгийн хандив авна аа гээд. Гэтэл энэ мөнгийг 400 дахин нугалсан мөнгийг нэг компаниас авчихаад “Аа, чи муу яасан их лицензтэй юм, хураана аа” гээд байгаа намын дарга, нэр дэвшигч хоёрын яг хэн нь “хулгайч” юм бэ гэдэг ч бас эргэлзээтэй болоод явчихна.

Хэдэн жилийн өмнө МАХН-ын нарийн бичгийн дарга Г.Шийлэгдамба гэж залуу намдаа 500 сая төгрөгийн хандив авч байгаад үйлдэл дээрээ баригдаж, шүүхээр шийтгэгдсэн. Харин энэ мөнгийг “аваад ир ээ” гээд явуулсан намын дарга нь ямар ч хариуцлага хүлээлгүй өнгөрсөн. Ийм хуультай байхад бид улс төрийн намын санхүүжилтийг ил тод болгох, төрийг авлигаас салах тухай мөрөөдөөд ч хэрэггүй нь тодорхой...

Үргэлжлэл бий.

Б.ЗАЯА

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (2)

  • са (66.181.160.9)
    намууд санхүүжилтээ нуудаг нь авилгыг нууж байгаатай агаар нэг буюу.Иймд намын хатуу гишүүнчлэлийг хориглож,намын санхүүг шилэн болгох хууль гаргая.
    2019 оны 04 сарын 09 | Хариулах
  • Зочин (192.200.110.147)
    mash zuv sedev hunduj. urgeljleliin huleej baiy.
    2019 оны 04 сарын 08 | Хариулах
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! 2 цаг 22 мин Шөнийн автобус 22:00-02:00 цагийн хооронд үйлчилж байна 2 цаг 28 мин Ж.Баярмаа: Гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн өндөр албан тушаалтнуудаас байнга хариуцлага нэхэх нь чухал 2 цаг 33 мин Засгийн газар: Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон цөөлнө 3 цаг 17 мин ТББХ Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжлээ 3 цаг 30 мин З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 9 цаг 47 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 9 цаг 59 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 10 цаг 16 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 10 цаг 24 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 10 цаг 27 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 10 цаг 32 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 10 цаг 37 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 10 цаг 42 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ Өчигдөр 18 цаг 11 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна Өчигдөр 18 цаг 07 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо
Top