x

Сайн мэргэжилтэн ямар үнэтэй вэ?

Лхагваа алслагдсан аймгийн нэгэн суманд төрж, улмаар тэндээ бага анги төгсчээ. Дараа нь аймгийн төвд ирж үргэлжлүүлэн сурч, дотуур байранд амьдарсаар 10 дугаар ангиа төгсгөв. Ингээд Улаанбаатарт ирэн МУИС-д орж суралцлаа, мөн л дотуур байранд. Онц сурдаг тул сурлагын нэмэгдэлтэй стипенд авна. Гэтэл 2-р курсэд байхад нь сайн сурлагатай оюутнуудыг шилж Германд сургуульд явуулах болж, Лхагваа ч үүнд багтлаа.

Герман хэлний бэлтгэл ангид сураад дараа нь мэргэжлээрээ таван жил хичээллэж арай гэж дээд мэргэжлийн диплом өвөртлөсөөр эх орондоо эргэж ирэв. Түүнийг төгсөөд ирүүт нь дадлагажуулж байна хэмээн нэг жил үйлдвэрт ажиллуулжээ. Дараа нь нэгэн эрдэм шинжилгээний хүрээлэнд ажиллаа. Ингээд аспиранрт шалгуулаад дахиад л гадаадад гурван жил суралцав. Эргэж ирээд дээд сургуульд багшилж байтал Сайд нарын зөвлөл өөртөө авч референт болгожээ. Энд Лхагваа бичиг баримт боловсруулах, төсөл бичихийн мастер болж чадсан юм. Энэ хооронд нэг удаа хагас жилээр ЗХУ-д мэргэжил дээшлүүлэх курст сурсан байна. Чухал газар ажилладаг тул МАХН-д ч элссэн.

Ингэж байтал 90 оны нийгмийн хувьсгал боллоо. Лхагваа МАХН-аас тасарсан Сэргэн мандлын намынхантай нийлэв. Гэхдээ улс төртэй амьдралаа холбосонгүй, төрийн ажилд зүтгэсээр. Англи хэл яаралтай сурснаар барахгүй Австралид мэргэжлээрээ нэг жил бас суралцаад авчээ. Албан тушаал сүрхий ахиж гавиагүй ч чадалтай технократын хувьд яам тамгын газарт хэлтсийн даргатайгаа. Бүгдээр хүлээн зөвшөөрдөг, эрдэм ном чадал тэнхээг нь хэн ч үгүйсгэж чадахгүй.

21-р зуун гарсан анхны жил Лхагваа ажилгүй болон гудамжинд нь гарах нь тэр. Хуучин гишүүн нь байсан МАХН нь арваад жилийн өмнө намаасаа гарсных нь тооцоог хийж буй хэрэг. Хэдийгээр тэрээр улс төрөөс холхон байдаг ч улс төр түүнээс холдоно гэж үгүй л дээ.

Лхагваа эргээд бодлоо. Тэрээр улсын хөрөнгөөр 20 жил гадаад дотоодод суралцжээ. Улс нийгэмдээ 20 жил ажиллажээ. Тавь хүрээгүй тэр ажлын чадамж, хүсэл эрмэлзлэл, туршлага, мэдлэгийн хувьд ид гялалзаж яваа дээрээ байгаа. Лхагваа шиг хүнийг бэлдэхэд нийгэм асар их мөнгө хөрөнгө, цаг зав зарцуулжээ. Зөвхөн сургууль ном, стипенди, байр хоолны мөнгө, унааны зардалд нь улс хичнээн төгрөгөө гарлагадсныг Лхагваа өөрөө ч тооцоолж чадахгүй байна. 100 сая уу, 200 сая уу, магадгүй хагас тэрбум төгрөг зараа биз. Лхагваагийн оронд уртаашаа техникумын боловсролтой, мэдлэг мэргэжил гэж нойль, чадал их муутай нэг амьтныг сонгуулийн үеэр сайн далдаганаж гүйлээ гэж шагнаж байгаа юм байлгүй тавьчихжээ. Чадал мэргэжлээрээ насаараа бусдад дарлагдаж явсан энэ мэтийн амьтныг дарга болгочихоор ёстой нэг баллаж тавьдаг бололтой. Лхагваагийн хэлтэст ажиллаж байсан аль л өнгөтэй өөдтэй чадал тэнхээтэй болгоныг нөгөө далдагануур хуу ажлаас нь халж гудманд гарган өс хонзонгоо тайлав. Уул албан газар ч тун удалгүй үзэл суртлын том төв болон хувирлаа. Нөгөө далдагануур хүн болгоны цаанаа нуучихсан улс төрийн үзэл баримтлалыг нь илрүүлэх хоточ нохойн үүрэг гүйцэтгэнэ. Матах, ховлох, дээшээ дольдогонох, доошоо өвчигнөх, оромдох зэрэг чадал муутай амьтнаас гардаг авир болгоныг биедээ шингээсэн нэгэн.

Лхагваа ясны төрийн ажилтан. Гудамжинд гараад бизнес хөөх гэж оролдсоон, даанч үнэхээр энэ салбарт шон дутаж байна. Багшилж байснаа санаад хэд хэдэн дээд сургуулийн хаалга татлаа, аль нь ч улс төрийн хэрэгт орооцолдоно гэж хаширлаад Лхагвааг ажилд авдаггүй. Ажиллаж байсан хүрээлэн нь зах зээлийн жамаар аль дээр үед хаалгаа барьсан. Лхагваа өнөөдөр улс төр гэхээр уур нь хүрч жигшдэг нэгэн болжээ. Аль ч намыг үзэхгүй. Хичнээн их хөрөнгө, цаг гаргаж бэлдсэн мэргэжилтнээ гудамжинд хөөгөөд гаргачихдаг ийм ардчилал хэнд хэрэгтэй юм гэж бодно. Аль л хүний адаг болсон, мэдлэг мэргэжилгүй усан тэнэгүүд нь нам мам гэж гуугачиж яваад дарга даамлаар шагнуулаад нийгмийн хөрөнгө завшихаар барахгүй төрийн ажлыг дампууруулж байгааг хараад Лхагваагийн бөөлжис цутгана. Тэрээр өөр шиг нь 15 мянган мэргэшсэн ажилтан гудамжинд хөөгдөж гарсныг дуулаад ухаан алдаж унахтай шахав. Нийгэм өөрт нь зарцуулсан мөнгө, цагийг 15 мянгаар үржүүлэх нь байна шүү дээ!

Нийгмийн хамгийн үнэт баялаг бол алт мөнгө биш, харин чадамжсан хүн гэж түүнийг Австралид сурч байхад нь заажээ. Япон, Герман, Солонгос зэрэг орон дайнд хавтгай болтлоо машиндуулсан боловч чухам чадамжсан иргэддээ түшиглэж хөгжил цэцэглэлд хүрэн баялаг бүтээсэн тухай тэрээр зөндөө заалгасан. Энэ хэдийн нүдээ ухаж өгөх гэж хоорондоо булаацалдан булаацалдан хувааж идээд байгаа Худалдаа хөгжил, ХААН банк, МИАТ, АПУ, НИК, Сангийн аж ахуйнууд, Эрдэнэтээс хавьгүй үнэ цэнэтэй зүйл бол Лхагваа болон Лхагваачуудын мэдлэг, туршлага билээ. 

2001.10.26

Б.Баабар

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! 2 цаг 22 мин Шөнийн автобус 22:00-02:00 цагийн хооронд үйлчилж байна 2 цаг 28 мин Ж.Баярмаа: Гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн өндөр албан тушаалтнуудаас байнга хариуцлага нэхэх нь чухал 2 цаг 33 мин Засгийн газар: Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон цөөлнө 3 цаг 17 мин ТББХ Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжлээ 3 цаг 30 мин З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 9 цаг 47 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 9 цаг 59 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 10 цаг 16 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 10 цаг 24 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 10 цаг 27 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 10 цаг 32 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 10 цаг 37 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 10 цаг 42 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ Өчигдөр 18 цаг 11 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна Өчигдөр 18 цаг 07 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо
Top